1 июля 2022 г.

Мы в соц сетях:



Ұқсатамын Баукеңе! (Академик Ә.М.Мелдебеков туралы)

Осы блогтағы менің жарияланымдарының ішінде екі мақала оқырмандардың назарына ілігіп, қызу талқыланды. Оның біріншісі – «Научный факт должен быть конкретным и предметно доказательным, а не абстрактно догматичным». Бұл мақала бүгінгі таңда 95 мың рет оқылыпты. Мақала жылдың басында жарияланған болатын. Екіншісі – «За «чабана» стоило бы ответить» - деп аталады. Бұл мақаланы 64-65 мың адам оқып, 100-ден аса коментарий жасапты. Менің орыс тіліндегі, қазақша жазған басқа да мақалаларым бар. Бірақ, осы екі мақаланы өте көп адам оқып талқылаған. Әрине, «Неге?» - деген сұрақ туындайды. Себептерін іздеп көрейік.

Ең алдымен ойға оралатыны бұл екі мақала біздің еліміздегі ғылымның және ғылым саласындағы жеке ғалымның жайы туралы болатын. Бұдан туындайтын ой мынадай болса керек: құдайға шүкір, елдің ішінде ғылымның, ғалымның жай-күйіне мән беріп, алаңдаушылық білдіретін азаматтардың барлығы.

Екінші бір үлкен себеп – бүгінгі қазақтың ғылымына Баукеңдей (Бауыржан Момышұлындай) кісілердің көптеп қажет болып тұрғаны. Яғни, ғылымда бар келеңсіздіктер мен мәңгүрттіктің ағысына қарсы жүзетін немесе ортасында ірі арал болып сақталатын тұлғалар керек екендігі.

Менің екінші мақаламның кейіпкері ҚР ҰҒА-ның академигі, зоология институтының директоры Әлихан Мелдебеков осындай адам сияқты. Әйтпесе, оның басынан өткен бір күндік оқиғаның баяндалуы мен талдануы соншама сілкініс тудырмаса керек еді. Осы мақаладан туындайтын тағы бір – ой ешкім жауапкершілігін мойнына алмайтын, бірақ басқаны мойындатуға бағытталған «қоғамдық пікір» әр уақытта ақиқат мен шындықтың көрінісі бола бермейтіні.

Әдетте, ол «қоғамдық пікір» оны тудырған субъектінің арман-тілегі мен ұстанымының көрінісі ғана болып қалады. Сондықтан ол мақаладағы бұл оқиғаның авторы ТВ-7 телеканалы деген өз ойымнан айныған жоқпын.

Менің мақалама жазылған 100-ден аса комментарий осының айғағы. Қынжылатыным, осы «қоғамдық пікірді» бетке ұстап Ғылым комитетінің комиссиясы Зоология институтын тағы бір рет аударып -төңкергені. «Қынжылатыным» дейтінім – Ә.Мелдебеков осы биылғы жылға дейін соңғы 10 жылда директорлық қызметінен 3 рет заңсыз босатылып, 3 рет соттың шешімімен орнына қайта оралғандығы. Бірақ, Ғылым комитеті бұл жағдайды ескермей, «қоғамдық пікірді» басшылыққа алып Ә.Мелдебековке тағы да бір шүйлігіп алды.

Осыдан бір қатар қорытынды шығатындай. Тізбелеп көрейік:

1) Біздің үкіметіміздің ғылым саласына жауап беретін министрлігінде Ғалымға деген көзқарасы әлі қалыптаспаған сияқты. ҰҒА-ның академигі деген атақ ғалымның ғалымдарына ғана бұйыратын үлкен құрмет пен ізеттің көрінісі емес пе еді? Ә.Мелдебековтің басынан өтіп жатқан қым-қиғаш оқиғалар көрсеткендей, біздің еліміздегі сот жүйесі осыны түсінетіндей де, ал министрлікке бәрі-бір сияқты;

2) Өз кезегінде бұл министрліктегі кадрлық саясаттың орашолақтығы, кемтарлығы сияқты. Егер, Ә.Мелдебеков институттың директоры ретінде кемшіліктерге жол берсе, заң тәртібі бұзылса сот жүйесі оның сөзін сөйлемес еді-ғой. Олай болса, министрлік неге онымен күреседі, қайта-қайта орнынан алып ...

Иә, Ә.Мелдебековтің тік мінезі бар, үлкен - келелі жиналыстарда, ғылыми форумдарда өткір сын-пікірлер айтады, сұрақтар қояды. Бірақ сол сұрақтар мен сын-пікірлерді дәлелдеп жоққа шығарып жатқан ешкім жоқ. Айтса, сөйлесе, елдің, ғылымның, институттың мүддесін қорғап сөйлейді. «Дос жылатып айтады, дұщпан күлдіріп айтады»- демеуші ме еді халқымыз...

Жарықтық Баукең де осындай емес пе еді? Баукеңнің сөздерінен де былайғы ел үндемей «құтылатын». Ал енді үндемей «құтылу» деген не? Бұл орнында тұру, алға жылжымау деген сөз. Оның үстіне – даму туралы идеялардың , ой-пікірдің байымай, күрделенбей, керісінше жұтаңдануы мен біржақтылығы. Сонда бізге керегі осы ма еді?

Баукең туралы аңыз боп кеткен ерекше қасиеті – ол оның қаттылығы, қатаңдығы. Ол туралы көп айтылады, бірақ жарықтық Баукеңнің қатыгездігі туралы естімеппіз. Біреуге қиянат жасапты деген де сөз болған емес. Қай жерде, қандай жағдайда болмасын, ұлттың, елдің мүддесіне адал сөзін аяған емес еді. Л.Гумилев айтпақшы – пассионар болатын.

Осындай пассионарлық қасиетті мен Ә.Мелдебековтің бойында бар деп санаймын. Ақиқат үшін күресу үшін, оның барлығына толық сенім керек. Ал шындықтың жолында өзінің «жан-тыныштығын» құрбан ету екінің - бірінің қолынан келе бермейтін батырлық, қайсарлық. Ә.Мелдебековтің өз сөзімен айтсақ – шындыққа тұру.

Күнделікті өмірде мәңгүрттіктің ағысына қарсы тұрып жүрген бірқатар ағайынды білемін. Соның бірі, әрі бірегейі – тарихшы ағамыз Мәмбет Қойгелдиев. Жақында соттың шешімімен өз орнына 2-і рет қайта келген Ақтөбе мемлекеттік университетінің ректоры Кенжеғали Кенжебаев ағамызды да осындай пассионарлық қасиеті бар азаматтардың қатарынан деп есептеймін.

Суы тапшы, шөл және шөлейтті аймақтарда жұмыс жүргізетін экспедицияларда көлемі 200 литрлік ыдыс болады. Ол ыдысқа құйылған су апталап сақталады, борсымайды. Себебі ол ыдыстың ішінде бекітілген күміс пластинасы болады. Сол күміс пластина судың тазалығын, түптеп келгенде, экспедиция мүшелерін ішек-асқазанның ауруларынан сақтайды.

Ә.Мелдебеков сияқты ағаларымыз біздің ғылымның «ыдысындағы» осындай күміс пластина іспетті. Тек оларды кездейсоқ, қаңғыған оқ сияқты «қоғамдық пікірлерден» сақтау, қорғау біздің парызымыз.

Мұны біздің министрлік түсініп, әрекет етсе нұр үстіне нұр болар еді.

Н.Аралбай , биология ғылымдарының докторы, профессор
Просмотров материала: 3 447

Поделиться материалом


23:14 «Ақшаны қорқытып аудартты»: шымкенттік кәсіпкер Қайрат... 250 Просмотров

22:33 Маңғыстау облысында жұмыссыз ауыл тұрғындары жолды жауып... 135 Просмотров

22:29 Солтүстік Қазақстанда ер адам жанжал кезінде әйелін, кейін... 169 Просмотров

18:02 8 дел расследуют по актам терроризма - Генпрокуратура о... 145 Просмотров

17:50 Муж застрелил жену и покончил с собой в Северном Казахстане... 192 Просмотров

17:28 Повысить пенсию в Казахстане предлагает Минтруда... 196 Просмотров

17:09 Сократить школьные каникулы хотят в Казахстане... 156 Просмотров

16:52 Дату Дня столицы могут пересмотреть –депутат... 131 Просмотров

16:18 АЗРК: мобильные операторы установили монопольно высокие... 155 Просмотров

16:11 В Казахстане участились уголовные правонарушения,... 162 Просмотров

15:59 Найзағай ойнап, бұршақ жаууы мүмкін – 1 шілдеге арналған... 178 Просмотров

15:42 Санкция салынған тауарлар Қазақстан арқылы Ресейге... 163 Просмотров

15:34 12 млн тенге за информацию о местонахождении экс-учредителя... 160 Просмотров

15:31 ШҚО-да ер адам жануарларды атып тастады: шығын көлемі 13... 161 Просмотров

15:21 Более 700 человек погибли в ДТП в Казахстане за полгода... 166 Просмотров

15:15 Судағы қауіпсіздік: Төтенше жағдайлар министрлігі халыққа... 164 Просмотров

15:12 Алматыда ішінде адам болғанда лифт кенеттен "жұлқынып"... 174 Просмотров

15:00 «Сергек» жобасы 2023 жылдың соңында аяқталады... 164 Просмотров

14:45 Ет неге қымбаттап жатыр – министр жауабы... 146 Просмотров

14:41 "Оператор РОП-тың" экс-құрылтайшысына іздеу жарияланды... 145 Просмотров

14:33 Планируем экспедицию на автомобилях: что взять... 133 Просмотров

14:20 6 айда жол апатынан 700 адам қаза тапқан... 134 Просмотров

14:07 Министрлер депутаттар арқылы «жанып тұрған» проблемаларын... 123 Просмотров

12:50 Өскемен тұрғыны азаматтық некедегі жұбайымен жанжалдасып,... 148 Просмотров

12:46 Бақытбек Смағұл: Емтихан тапсырған жастарды әскерге сүйреу... 134 Просмотров

12:36 Зейнет жасын төмендету мәселесі қаржы министрімен енді... 454 Просмотров

12:23 Парламент депутаттары каникулға кетті... 140 Просмотров

12:00 Егер Ресей саясатымен келіспейтін болсақ, оларға өзіміздің... 138 Просмотров

11:42 Шенеуніктердің кесірінен 300-ден астам мүгедектігі бар адам... 149 Просмотров

11:41 Парламент Казахстана поддержал предложение отправить... 138 Просмотров

11:38 Скрытая угроза: кто поселился в вашем роутере?... 144 Просмотров

11:15 Қазақстанда маска тағу режимі қайта енгізілуі мүмкін –... 147 Просмотров

11:06 Ермек Маржикпаев: Мы понимаем все вызовы и задачи, которые... 217 Просмотров

10:50 Тоғжанов зейнет жасын төмендетуге қатысты ойын айтты... 243 Просмотров

10:43 Алматының денсаулық сақтау басқармасының басшысы лауазымына... 155 Просмотров

10:24 Қарқаралыдағы дала өртін сөндіруге әскери бөлім... 159 Просмотров

09:58 Жаңа 3 облыстың мемлекеттік кіріс органдарының кодтары... 180 Просмотров

09:36 Сарапшылар оқу жылын маусым айының соңына дейін ұзартуды... 2 920 Просмотров

09:15 Қарағандыда таксист жолаушыны қала сыртына алып кетті... 337 Просмотров

08:52 Қазақстан президенті Каспий маңы азық-түлік хабын құруды... 149 Просмотров





Опрос


«    Июль 2022    »
ПнВтСрЧтПтСбВс
 123
45678910
11121314151617
18192021222324
25262728293031