24 января 2026 г.

Дежурный по стране

В экономике вообще-то есть только два предложения...
Азамат Джолдасбеков, президент АО «Казахстанская фондовая биржа»

Мы в соц сетях:



Баланы ерке болмауы үшін қалай тәрбиелеу керек?

Баланы ерке болмауы үшін қалай тәрбиелеу керек?
Кез-келген ата-ана баланың бақытты болып қана қоймай, жауапкершілікті сезінетін, тәуелсіз, қамқоршы болып өсуін армандайды. Әрине, бала тәрбиесінде сіз көп күш жұмсайсыз.


Баланың ерке өспеуі үшін оны қалай тәрбиелеу керек?

Сенім

Балаға шектен тыс қамқор болуға болмайды. Бұл баланың өзі бір нәрсе жасауға ұмтылмайтындығына әкеледі, ол басқа адамдар (ата-аналар, ата-әжелер, тәрбиешілер) ол үшін бәрін жасайды деп күтеді. Ересек жаста мұндай адам инфантильді және өзімшіл болады. Бірақ сонымен бірге оған барлық мәселелерді өздігінен шешуге тура келеді. Ал егер ол мұны қалай жасау керектігін білмесе, оның өмір сапасы айтарлықтай нашарлайды.

Әрине, ата-аналар көмектесуге тырысып, балаға алаңдайды. Алайда, бұл үнемі қорған болу деген сөз емес.

Жауапкершілік

Балаға жауапкершіліктің жақсы екенін түсіндіруіміз керек. Әр адамның өз жауапкершілігі барын тіпті үш жасар сәбидің де өз міндеттері барын айту қажет. Бала ойыншықты жоғалтып алса, оны табу мүмкін еместігін түсінуі керек. Егер ол сабақ оқымаса нашар баға алатынын ескерту маңызды.

Баланы өз іс-әрекетіне жауапкершілікпен қарауға үйрету керек, әйтпесе ол ерке , бейімделмеген адам болып өседі.

Сабыр

Ата-ана баласына шыдамдылық танытуы керек. Әсіресе, тәрбиеде кейбір қателіктер жіберіліп қойған болса, бәрін қайта бастау керек.

Баланы да шыдамдылыққа үйрету міндетті. Сонда оған өмірде де, оқуда да, жұмыста да оңай болады. Бұл жағдайда көп нәрсе темпераментке байланысты. Бірақ сіз әлі де күш салып, балаға бәрі бірден бола бермейтінін ұдайы түсіндіріп отыруыңыз керек.

Шекараны анықтау

Бұл өте қажет. Бала белгілі бір ережелерді ешқашан бұзбау керектігін білуі керек. Бұл балаға пайдалы. Оған өмір сүру оңайырақ, ол не күтетінін және қашан болатынын біледі. Сонымен қатар, ол тәртіпті сақтайды, ал болашақта мұндай тәртіп көп көмектеседі, баланы қажет жерде шекара қоюға үйретеді.

Біраз еркіндік беру

Шекара қажет, бірақ еркіндік те болуы керек. Балаға өздігінен шешім қабылдауға, содан кейін өз іс-әрекетінің салдары үшін жауап беруге үйрену үшін пайдалы.

Әрине, бостандық баланың жасына қарай берілуі керек. Мысалы, бүлдіршін не жегісі келетінін (көкөністер немесе ботқа) немесе не ойнауды өзі шеше алады. Ересек бала үй жұмысын өзі таңдай алады (шаңсорғыш, ыдыс жуу немесе жуу) немесе қандай үйірмеге барғысы келетіні.

Өз эмоцияларын білдіру мүмкіндігі

Баланың жақсы не жаман жағдайда да эмоцияларын көрсетуге үйрету маңызды. Бұл сізге көңілсіздікпен тезірек күресуге, стресстен тез өтіп, тез қалпына келуге көмектеседі.

Яғни, баламен жайбарақат сөйлесу керек, бірақ сонымен бірге оның ашуланатынына, айқайлайтынына немесе жылайтынына қатысты болу қалыпты жағдай.

Манипуляцияға берілмеу

Ия, сәбидің ашуын көру өте қиын. Алайда, бала есейгенде еркеліктің көмегімен қалаған нәрсесін ала алмайтынын ескеру қажет. Оның бұл туралы бала кезінен білгені дұрыс.

Сіз арандатушылық пен ашуланшақтыққа бой алдыра алмайсыз. Біз шыдауымыз керек. Бұл ұзақ уақытты алуы мүмкін. Бірақ баланы дұрыс тәрбиелеу үшін бұл басқа жолын табу қажет.

Жазалау

Әрине, баланың өмірінде жазалау болуы керек. Егер оның кінәсі болса, ол жазалануы мүмкін. Мысалы, белгілі уақытқа мультфильм көруге немесе биік орындықта отыруға мүмкіндік бермеу. Егер құқық бұзушылық шамалы болса, баламен сөйлесу жеткілікті.
Алайда, қажет емес жазалауға жүгінбеу керек. Әр нәрсенің өлшемі болуы керек. Балаңызды тым ауыр және жиі жазалау ызалы мінез-құлыққа әкелуі мүмкін.

Ақшаның құнын білу

Балаға ақшаның қадірін түсіну үшін оны қалай ұстау керектігін үйретіп, белгілі бір мөлшерде беріп, дұрыс жұмсай білуге үйрету керек.

Бала есейгенде (жасөспірім кезінде) сіз оған жеңіл жұмыс таба аласыз. Әрине, жұмыс адамның өз күшінде болуы керек. Егер бала мүлдем жұмыс жасағысы келмесе, сіз жай ғана екі-үш күн жұмыс істетуге тырысыңыз. Кейде бұл ақша табу оңай емес түсінігінің пайда болуы үшін қажет. Сондықтан оны ақылмен жұмсау керек.

Мадақтау
Баланы жақсы мінез-құлқы үшін, пайдалы және қызықты нәрсе жасағаны үшін мақтап, мадақтау керек. Бірақ әрдайым мақтап отыру бала өзінің ең жақсы екендігіне, басқа адамдар соншалықты қызықсыз және жақсы емес екендігіне үйренеді. Бұл мінез-құлық баланы өзімшілдікке айналдырады.

Сүйіспеншілік, жүйелілік, белгілі бір қатаңдық - бұл ерке баланы тәрбиелеуге көмектеседі.


Просмотров материала: 2 775

Поделиться материалом


10:04 230 миллиардов тенге возвращено государству в рамках дел... 183 613 Просмотров

20:03 Обращение жителей с. Маралды к Президенту РК К.-Ж. Токаеву... 0 Просмотров

12:16 Атырауда мыңнан астам асыл тұқымды еділбай қойы тірідей... 0 Просмотров

11:35 Бұдан былай Алматыда электрлі самокат тек 16 жастан бастап... 0 Просмотров

11:30 Қарағанды облысындағы жол апатынан сегіз адам көз жұмды... 0 Просмотров

11:17 Мұхамедиұлының Ұлттық музейдегі ұрлықтың жаңа эпизодына еш... 183 132 Просмотров

11:01 Биіктен құлап бара жатқан баланы қағып алған оқушыға үш... 182 704 Просмотров

10:47 Қарағандыда тұрғын үй ауласынан шала туылған бала табылды... 182 757 Просмотров

10:25 Ұлттық музей басшылығына қатысты қылмыстық істі... 183 074 Просмотров

18:37 Адвокат Бурхан Жансейтов задержан в Алматы... 11 730 Просмотров

17:38 Объемы производства сахара будут увеличены в семь раз —... 10 847 Просмотров

17:13 Тарифы на комуслуги изменятся в Казахстане... 11 093 Просмотров

16:54 Министр Аймағамбетов балалардың қауіпсіздігін қамтамасыз... 15 354 Просмотров

16:52 «Қолайлы мектеп». Ұлттық жоба арқылы 582 мектеп бой көтереді... 15 496 Просмотров

16:52 «Суперагенты»: серьезный человек Сека уже ждет вас на IVI... 24 038 Просмотров

16:48 Балабақшаларды лицензиялауды күшейтеміз - министр... 10 172 Просмотров

16:43 Смайылов президенттің үкімет жұмысына қатысты сынына пікір... 7 470 Просмотров

16:42 Хищение средств через платформу АrtSport расследует антикор... 7 298 Просмотров

16:39 Еліміздің басым бөлігінде аптап ыстық болады – ауа райы... 6 126 Просмотров

16:37 Про президентскую критику... 8 354 Просмотров

16:29 Министерство не запрещало показ мультфильма «Базз Лайтер» -... 17 380 Просмотров

16:15 Экология министрлігі киіктердің мекендеу ортасын зерттеуге... 6 067 Просмотров

15:48 Денсаулық сақтау министрлігі аборт жасатуға тыйым салу... 7 463 Просмотров

15:45 Елімізде коммуналдық қызмет тарифтері өзгереді... 6 197 Просмотров

15:41 Капремонт всех роддомов пообещала министр здравоохранения... 6 180 Просмотров

15:27 Благотворительный спортивный зал для детей открыли в... 6 009 Просмотров

15:00 Қазақстан шекарасы қандай жағдайда жабылады... 5 852 Просмотров

14:18 104 мың гектарға қант қызылшасы егілсе, ішкі нарықты 80... 6 128 Просмотров

13:41 Қаңтар оқиғасы кезінде қанша қару тәркіленді – ҰҚК есеп... 6 062 Просмотров

13:15 Алагузова - Нуртасу Адамбай: Богу не нужна твоя помощь... 17 569 Просмотров

13:14 Жауынгер бір жыл ішінде әскери техниканы ғана емес, қолына... 8 121 Просмотров

13:04 Тамызда өршиді: Денсаулық сақтау министрлігі коронавирус... 5 881 Просмотров

13:02 В отношении руководства ТОО «Казфосфат» начато досудебное... 6 159 Просмотров

12:59 Суицид в Казахстане: 96% случаев самоубийств совершаются... 6 522 Просмотров

12:51 Усовершенствовать военную организацию Казахстана поручил... 5 911 Просмотров

12:49 Закупать уголь заранее призывают казахстанцев... 5 858 Просмотров

12:45 Павлодарда кран жұмысшыны екінші қабаттан итеріп жіберді... 5 921 Просмотров

12:42 Президенттің сынынан кейін ұзаққа созылған жол жөндеу... 5 881 Просмотров

12:38 МӘМС шенеуніктердің жемсауытына айналған – Арман Бейсембаев... 6 102 Просмотров

12:32 Шоу-бизнес өкілдерінің ЛГБТ-ны насихаттайтын «Базз Лайтер»... 6 249 Просмотров





Опрос


«    Январь 2026    »
ПнВтСрЧтПтСбВс
 1234
567891011
12131415161718
19202122232425
262728293031