30 марта 2020 г.

Мы в соц сетях:



Әр азаматқа 90 мың теңгеден жәрдем берілсін - Марат Байділдаұлы

Әр азаматқа 90 мың теңгеден жәрдем берілсін - Марат Байділдаұлы
Короновирус пандемиясына байланысты бүкіл әлемде қалыптасып отырған қазіргі ахуал өте алаңдатарлық күрделі жағдайға айналды. Жұқтырғандар мен қайтыс болғандар саны көз алдымызда өсуде. Осынау қауіпке байланысты Қазақстанда Төтенше жағдай енгізілуі әлбетте дұрыс қадам.

Қазақтың «Бұдан жаман күнімде тойға барғам» ұғымы осы қауіп кезеңінде азаматтар ұстанар басты қағидатқа жарамайды. Құтқаратын – сақтық, тек қана сақтық шаралары ғана. Короновирустың ықтимал саяси синдромының «мутациясы» туралы әзірше сөз етпей-ақ тұра тұрайық. Мені қазір өте алаңдатып отырған короновирустан туындаған жаһандық экономикалық дағдарыс.

Қазақстан Президенті Қасым-Жомарт Тоқаевтың халыққа жолдаған кешегі, 16 наурыздағы үндеуі екіұдай сезімде қалдырды. Онда короновирусқа байланысты сақтану шараларына баса мән берілген де, оның экономикадағы дағдарыстық салдарымен күресуге жеткілікті мән берілмеген.

Рас, банктер мен микроқаржы ұйымдары қаржылық жағдайы нашарлаған кәсіпкерлер үшін қарыз төлемін 90 күнге дейін шегеретіндігі, 2020 жылғы 1 наурыздағы жағдай бойынша жұмысынан айырылған 15 137 азаматқа жалпы сомасы 1,2 млрд теңгеге көлемінде әлеуметтік төлем берілетіні, шағын және орта бизнес бір жылға мүлік салығынан босатылатыны туралы шешімдер бар.Тіпті кәсіпкерлер бағаның негізсіз өсуіне тоқтау жасамаса Үкімет шекті бағаларды енгізуге мәжбүр болатындығы туралы ескерту де жасады. Бірақ әлемдік деңгейдегі орасан экономикалық дағдарыс тұсында бұл қадамдар бақшадағы ұл-қыздардың кәдімгі үйшік-үйшік ойнағанындай баланың тірлігі.

Доллар бағамының 440 теңгеден асып кеткенін көріп отырмыз. Еуразиялық экономикалық одаққа байланған экономикамыз дербес әрекет етуге қауқарсыз. Мұнай бағасы барреліне 30 доллардан төмендегенімен бізде бензин бағасы керісінше көтеріліп кететін сорақылықтары тағы бар. Әлемдік сарапшылар, атап айтқанда JPMorgan банкінің сарапшылары Қор нарығының күйрегендігіне аһ ұрып, 2020 жылдың алғашқы жартысында АҚШ пен Еуропа елдерінің жалпы ішкі өнімі 3 пайызға құлдырайтындығын көлденең тартады. Bank of America сарапшылары 2009 жылғы жаһандық тоқыраудан кейінгі ең зор дағдарыс енді басталды деп есептейді. Oxford Economics сараптама орталығы 2020 жылы короновирус салдарынан жаһандық жалпы ішкі өнім $1,1 трлн зиян шегетінін айтады. Экономикалық алыптардың өзі еңсесін тіктеуі қиындаған тұста шикізатқа тәуелді Қазақстанның қалтыраған экономикасы уф етсең ұшып кеткелі тұрған бақбақтың гүлін елестетеді. Дағдарыс салдары жарты жыл түгілі бір жылдың өзінде жойылып бітпейді. Белдікті буа тартатын кезең келді.

Мұндайда әлеуметтік-экономикалық тұрақтылықты қамтамасыз етуге байланысты түбегейлі шаралар қабылдануы керек. Өкінішке қарай Мемлекет басшысының 16 наурызда қол қойған «Әлеуметтік-экономикалық тұрақтылықты қамтамасыз ету жөніндегі шаралар туралы» Жарлығы дағдарыс кезінде халықтың әлеуметтік-экономикалық ахуалын төмендетпеуге байланысты шаралар кешенін қамтудың орнына Президенттің құзіретін айқындайтын тізбемен шектелген. Ата заңымыз бойынша еліміздегі ең жоғарғы лауазым иесі ретінде Президент мемлекетті басқарудың барлық тұтқаларына ие. Ал мына құзыреттік тізбеге қарасаң мемлекет басшысы өзінің өкілеттіктерін өзі қолдан едәуір шектеп тастағандай көрінеді. Жарайды, ол басқа тақырып. Ал өз басым бүгінгідей жаһандық экономикалық дағдарыс кезеңінде Мемлекет басшылығы мынандай маңызды қадамдар жасауға тиіс деп есептеймін.

Ең алдымен:

– Короновирустың жаһандық дағдарыс зарлаптарынан және инфляция соққысынан қорғану үшін Қазақстанның әрбір азаматына 90 мың теңге ($200) көлемінде жәрдем жасалсын;

– пандемиядан неғұрлым көбірек зардап шегіп отырған астана мен Алматының және осы мегаполистерге жақын орналасқан аудандардың әрбір тұрғынына (Қазақстан азаматтарына) 130 мың ($300) теңге көлемінде біржолғы жәрдем берілсін;

– жеке және заңды тұлғалардың банктердегі 1 млн теңгеге дейінгі көлемдегі несиелері мемлекет есебінен жабылсын;

– зейнеткерлердің зейнетақысын және мемлекеттен көмек алатын мүжәлсіз топтардың жәрдемақылары мен өтемақылары ең кемі 50 пайызға көтерілсін;

– нақты тауар өндіретін шағын кәсіпкерлік субсидиялансын;

– ауыл шаруашылығы өндірісіне барынша қолдау көрсетілсін;

– медицина саласы қызметкерлерінің жалақысы екі есеге арттырылсын;

– жұмыс орындарының қысқаруына байланысты жұмыссыз қалғандарға әлеуметтік және қаржылай көмек көрсету тетіктері жасалсын;

–халықтың жағдайын жақсартуға байланысты басқа да шаралар қабылдансын.

Бұған соншалықты көп қаражат кетпейді. Қарапайым есептеулер бұған 4,5-5 млрд доллар жұмсалатынын байқатады.

Қазақстанның халықаралық резерві 90 млрд долларға таяу екендігін ескерсек, бұл шығындар оның 20/1 бөлігіндей ғана. Доллар бағамын ұстап тұру үшін кеше $28 млрд қаржыны желге шашқанымыз еске түссе өзегіміз өкініштен өртенеді.

Короновирус пандемиясынан қалжыраған халыққа жаһандық экономикалық дағдарыс кезеңінде осындай лайықты жәрдем жасалмаса арты әлеуметтік сілкіністерге соқтыратындығын тәптіштеп жату артық. Отанымыз ортақ, ертеңіміз ортақ.

Сондықтан билік «саптыаяққа ас құйып, сабынан қарауыл қарамай» халықтың көңілінен шығатындай нақты қадамдар жасағаны абзал деп ойлаймын.

Марат Байділдаұлы, академик

Дереккөз: Abai.kz
Автор: Марат Байділдаұлы -
Просмотров материала: 13 557

Поделиться материалом


12:27 «Бір келі күл 100 теңге»: Павлодар облысында тұрғындар күл... 1 Просмотров

12:26 Турнир #АуылФутбол: Победитель первой недели - Карим... 2 Просмотров

12:18 Обращение акима Акмолинской области в связи с введением в... 13 Просмотров

12:10 Қызылордада көліктер мен қоғамдық орындардың жұмысына... 18 Просмотров

12:05 Коронавирус: в Казахстане 293 зараженных... 27 Просмотров

11:59 Алматинцы жарили шашлыки на пр. Аль-Фараби (ВИДЕО)... 110 Просмотров

11:51 Қазақстан Қытай азаматтары үшін 72 сағаттық визасыз режимді... 38 Просмотров

11:35 Коронавирус індетін жұқтырған тағы 9 адам тiркелді... 262 Просмотров

11:24 Халыққа Джеки Чанның емес, дәрігердің сөзі керек, Біртанов... 44 Просмотров

11:17 Бухгалтер обворовала школу почти на 8 миллионов тенге в... 56 Просмотров

11:04 Сколько масок производит Казахстан?... 76 Просмотров

11:02 Тоқаев ресми құжаттарды тану тәртібі туралы келісімді... 57 Просмотров

11:02 Арестован экс-аким Кызылординской области - суд... 76 Просмотров

10:59 Коронавирус: Казахи должны перестать есть руками... 127 Просмотров

10:53 Со свадьбы - на карантин: заразившаяся коронавирусом... 96 Просмотров

10:47 Билікте де ұрпақ алмасуы тиіс!... 48 Просмотров

10:46 В Караганде подъезд закрыли на замок снаружи из-за... 66 Просмотров

10:33 До семи лет тюрьмы грозит распространителю данных о... 71 Просмотров

10:30 30 наурыздағы коронавирус бойынша әлемдегі жағдай: 33 984... 65 Просмотров

10:26 Казахстан отменил 72-часовой безвизовый режим для граждан... 47 Просмотров

10:12 Бүгін Қазақстанның 6 қаласы карантинге жабылды... 71 Просмотров

09:55 Атырау облысының әкімі карантинге байланысты үндеу жариялады... 70 Просмотров

09:36 Ақтөбелік әйел Facebook-те туыстарымен қоштасып, өзіне өзі... 580 Просмотров

09:23 Еще шесть казахстанских городов закрыты на карантин... 55 Просмотров

09:15 Адамдарда коронавирусқа қарсы иммунитет жоқ - министр... 111 Просмотров

09:02 Коронавирус: Ақтөбе облысында тағы 1 адам тiркелді... 153 Просмотров

08:32 283 человек достигло число заболевших коронавирусом в... 89 Просмотров

11:24 Кто она, первая женщина-аким?... 657 Просмотров

10:51 ivi бесплатно покажет концерт Полины Гагариной, Григория... 536 Просмотров

10:45 Гульшара Абдыкаликова стала акимом Кызылординской области... 556 Просмотров

10:38 Фейсбуктағы коммент қарын тойғызбайды - Нұрлан Жанай... 527 Просмотров

10:12 Число зараженных коронавирусом достигло 191 человек в... 548 Просмотров

09:47 Cпециалистам понадобится год для разработки вакцины от... 544 Просмотров

00:07 Димаш и Тасмагамбетов были на вечеринке с зараженным... 784 Просмотров

21:51 Беспорядки в Кордае: осуждены напавшие на полицейских... 885 Просмотров

21:22 70-летняя женщина умерла в торговом доме в Нур-Султане... 832 Просмотров

21:20 Чем грозит выход из дома без нужды?... 782 Просмотров

21:17 70 млрд тенге выделено на проведение весенне-полевых работ... 634 Просмотров

21:09 25 человек задержали в ходе спецоперации по делу о массовых... 662 Просмотров

21:06 Коронавирус: Число зараженных достигло 137 человек в... 650 Просмотров





Опрос


«    Март 2020    »
ПнВтСрЧтПтСбВс
 1
2345678
9101112131415
16171819202122
23242526272829
3031