28 января 2020 г.

Мы в соц сетях:

+7 705 308 0767 +7 705 308 0767



Аластау деген не?

13 декабрь 2019, 14:29
Аластау деген не?
Аластау — оттың киелi қасиетiне сенуден пайда болған тазарту тәсiлi, ұшықтаудың бір түрі. Аластау қазақтар арасында көне дәуірден келе жатқан анимистік және тотемдік наным-сенімге негізделді. Аластау — адамдарды бәле-жаладан, көз тию, сұқтан сақтауға бағытталған әртүрлі әрекеттер арқылы атқарылады. Оттың көмегімен жасалады. Аластау сөзінің түбірі алас от деген мағынаны білдіреді. Сонда аластау рәсімі ежелден орныққан отқа табыну жосынынан бастау алады деуге болады. Ауру-сырқаудың бәрi адамға жын-шайтан, албасты, әзәзiл мен перiлердiң соғуынан жабысады деп саналғандықтан, әрбiр көшкен сайын киiз үйдi де, малды да, мүлікті де аластайды. От тұтатып онымен бесікті, босағаны, тағы басқа жерлерді аралата «алас, алас, ауру-сырқаудан алас, тіл мен көзден алас» деген сияқты магиялық сөздер айтады. Мұны жөн білетін, ем-домнан да хабары бар адамдар атқарды. Аластау сонымен бірге, тазалық пен амандықтың да кепілі ретінде қолданылды. Мал індеті шыққан кезде түрлі шаралар жасалған соң арша, адыраспан сияқты өсiмдiктердi тұтатып қораны да аластаған.

Індетке шалдыққыш «айыпты мал» деп танылған түлікті аластаудың бiр жолы туралы Ә.Диваев жазды. Кешке қарай 10-15 қадам аралықта жерге қағылған екi ұзын қазыққа немесе қадаға ала арқанды астынан қой өтетiндей етiп керiп, оның қасына от жағып қояды. Қойларды ала арқанның астынан айдап өткiзген кезде қаданың қасында лаулап жанып жатқан отқа тұз себедi. Сөйтіп отқа жанған тұз сартылдаған дыбыс шығарады, тұздың әсерімен от та жарқылдап жанады. Бұл аластауды білдіреді. Қыстаудан жайлауға көшкен кезде бірінші күні қыстаудың маңынан 5-6 шақырым қашықтау жерге аялдап, жолдың екі жағынан үлкен екі от жағады. Әйелдердің жасы жағынан үлкені «қабақ сынды қайғы кетті» деп дауыстап қабақты сындырады. Бұл ырым қыстан аман-есен шыққандарына тәубешілікті білдіреді. Содан кейін оттың арасынан жүк тиелген түйелерді өткізеді. Өйткені көшпен ілесіп шыққан қаскүнем рухтар мен жын-шайтан отта қалып қояды-мыс.

Сол оттан ерлер мен әйелдер алас, алас деп дауыстап айтып секірген. Осылайша өздерін отпен тазалаған. Содан кейін барып, мал сойып, құдайы тамақ береді. Малды соярда бата оқығанда ескі жұртта есіркедің, жаңа жұртта жарылқа, — деп Аллаға сыйынып, қыстан аман шыққандарына тағы да тәубешілік білдіреді.

Келін босаға аттағанда аруақтарға арнап отқа май құяды. Келіннің енесі май құйылған отқа алақанын қыздырып алып, келіннің бетін сипайды. Бұл келіннің «жүзі жылы, өзімізге ыстық» болсын деген ниетті білдіреді дейді мәлімет берушілер. Баланы бесікке бөлердің алдында егде тартқан әйел бесікті аластайды. Мейлі күндіз, мейлі түн болсын бесікті шақпақ немесе май шам сияқты жарық шығаратын заттармен бас-аяғын айналдыра үш рет аластап, барып бөлейді:

Алас, алас, баладан алас,
Түрлі-түсті пәледен алас,
Көзі жаманның көзінен алас,
Тілі жаманның тілінен алас,
Алас, алас, алас,
Қыла гөр Алла пәлеңнен қалас.

Жын-шайтан, жаман күштерді қуу үшін көптеген аймақтарында арша ағашымен, кейбір аймақтарында адыраспан мен тұзды араластырып аластау кездеседі. Жын-шайтандар жоламасын деп жаңа тіккен үйді де кептірілген адыраспан шөбін тұтатып аластаған. Ал, бақсы-балгерлер науқасты емдеген кезде жын-шайтандарды отпен қоса пышақ, қанжар, қылыш көмегімен қуалап, аластаған. Жын-шайтандарды аластап, қуалау үшін алдымен аруақтарын, пірлерін, жындарын көмекке шақырған. Сонымен ежелгі наным-сенім бойынша қазақы ортада от үйдің жарылқаушысы, «ошақ басы от қасының» желеп-жебеушісі ретінде айырықша қастерленді.

Дереккөз: bilim-all.kz
Просмотров материала: 789

Поделиться материалом


23:57 В чем сила фейка?... 107 Просмотров

21:56 Останки древней цивилизации раскопали в Казахстане... 167 Просмотров

21:45 90% форумов и мероприятий отменены по поручению президента... 234 Просмотров

21:04 Кыргызские "праворульки" легализовать невозможно - МВД РК... 240 Просмотров

20:15 Туристка скончалась от коронавируса на Хайнане... 315 Просмотров

19:34 Алыс аудандарда кинотеатр ашылатын болады... 156 Просмотров

18:23 По вине женщины в результате травли клопов в Актау... 191 Просмотров

18:15 30-градусные морозы придут на смену буранам в Казахстане... 254 Просмотров

18:06 Правительство Казахстана сократило квоту приема оралманов... 194 Просмотров

17:32 Коронавирус: Шығыста шекара жабылды... 162 Просмотров

16:36 Қазақстанда дінге қатысты жаңа стратегиялық құжат әзірленуде... 178 Просмотров

16:32 Биыл қоныс аударатын қандастардың санын кемітті... 117 Просмотров

15:32 Елімізде дін саласына қатысты жаңа стратегиялық құжат... 144 Просмотров

15:26 Ремонт компьютерной и бытовой техники в Казахстане выросли... 199 Просмотров

14:50 Пресс-службы госорганов сидят и ждут, когда начнется... 442 Просмотров

14:10 Казахстанцы стали ездить больше на автобусе... 145 Просмотров

14:09 Жүкті әйелі келісімін бермесе, ажырасуы мүмкін емес па?... 177 Просмотров

13:54 Сельских акимов подозревают в коррупции при выдаче... 170 Просмотров

13:26 Нет электронной счет-фактуры - нет "освобождения" от КПН... 207 Просмотров

12:59 Режим ЧС из-за погодных условий объявлен в Нур-Султане... 116 Просмотров

11:58 Касым-Жомарт Токаев прибыл с официальным визитом в ОАЭ... 153 Просмотров

11:39 Руководство ГАСК акимата СКО подозревают в получении взятки... 145 Просмотров

10:52 Пробивка проспекта Абая: в Алматы началась активная фаза... 188 Просмотров

10:40 Среднедушевые доходы населения с учётом инфляции выросли на... 160 Просмотров

10:07 Прибыль микрокредитных организаций выросла на треть за год... 148 Просмотров

09:42 Курс валют на 27 января... 164 Просмотров

09:15 Cнег, метель и сильный ветер ожидаются в большинстве... 149 Просмотров

16:34 Байбек пройдется по аулам... 410 Просмотров

16:24 Токаев поручил правительству не допустить распространения... 365 Просмотров

11:10 Токаев акимам: Усилить работу с обращениями и жалобами... 347 Просмотров

15:01 Акиматы в соцсетях: неделя 3-я – Актобе и Туркестан... 608 Просмотров

13:02 Трассы закрыты в Нур-Султане и пяти областях... 514 Просмотров

12:30 Эксперты объяснили появление волков в Павлодарской области... 1 882 Просмотров

11:59 Президент облыс әкіміне той тойлауға ақша шашпауға кеңес... 541 Просмотров

11:40 Прогноз погоды в Казахстае на 25 января: ожидаются осадки,... 499 Просмотров

11:14 Касым-Жомарт Токаев провел совещание с акимами... 545 Просмотров

10:32 Қытайда тарап жатқан індет теңге бағамына теріс әсер етуі... 34 Просмотров

10:32 Бірнеше ауыл әкімі сыбайлас жемқорлық бойынша күдікке... 39 Просмотров

10:32 98 казахстанских студентов остаются в китайском Ухане... 491 Просмотров

10:32 В Мангыстау учительница бросила книгу в ученика (ВИДЕО)... 522 Просмотров





Опрос


«    Январь 2020    »
ПнВтСрЧтПтСбВс
 12345
6789101112
13141516171819
20212223242526
2728293031