9 декабря 2019 г.

Мы в соц сетях:

+7 705 308 0767 +7 705 308 0767



Қазақтың қарғыс сөздері

21 ноябрь 2019, 10:57
Қазақтың қарғыс сөздері
Қарғыс — зәбір-жапа шегіп, қорлық көрген, азапталған адамның жәбірленушісіне ашынып айтқан зілді кейіс сөзі, лагнеті. Қазақ халқы қарғысқа өте абайлап қараған. Сондықтан қазақ ұрпағына «қарғыс алма, алғыс ал» деген өнегелі өсиет қалдырған. Қарғысты айтқанда дұшпанының артынан топырақ шашатын, алақанын теріс жаятын. Сол себептен кейде оны теріс бата деп атаған. Қарғыс, шынтуайтында, жалпақ көпшілікке емес, ар-ұяттан безген елдің нақтылы бір жауына арналады. Қазақ халқы үшін сондай дұшпандардың бірі — малдың ұрылары. Оны былайша қарғап-сілеген:

Менің ақ байталымнан жеген етің — қан болсын,
Үйіңді құйын құлатып, аузы-басың шаң болсын.

Қарғыстың тілі айшықты да ащы, тиіп кетсе, қиып кететін нағыз қиғыр тіл. Батаны тілдің балы десек, қарғысты уы деуге болады.

Қарғыс қоғамдық өмірден әлдеқашан ығысқанымен, оның мәтіндері тіліміздің байлығы мен шешендік қуатын байқататын, ұлтымыздың төл дүниетанымынан, салтынан дерек беретін құнды тарихи-рухани ескерткішке айналып отыр.

Қарғыстар:

Саған қылғанды тас қылсын,
Көңілін сенен пәс қылсын!
Құлындатып, биелетіп,
Боталатып, түйелетіп,
Саған қастық қылғанды
Моласына үйелетіп,
Көлдетіп көзін жас қылсын!

*** *** *** ***

Қиналған кейбір кезіңде,
Қасыңа досың бармасын.
Опасыз болып жүрсең сен,
Ел болып әр кез қарғасын!

*** *** *** ***

Саған қас қылған кісінің
Базарға барып аты өлсін.
Ерте кетіп қайтқанда,
Үйіне келсе, қатыны өлсін!
Өзіне тышқақ тисін,
Өңменіне пышақ кірсін!
Тышқағы тыйылмасын,
Төсегі жиылмасын!
Шаңырағы шартылдап,
Шаңдырына қадалсын.
Босағасы борпылдап,
Борбайына қадалсын.
Күлдіреуіші күрт сынып,
Борша етіне қадалсын!
Аллаху акбар!

*** *** *** ***

1. Адамға қастық етсең, екі дүниенің қызығын көрмей өт.
2. Ақ сүтімнің айы ұрсын.
3. Албасты басқыр.
4. Ант ұрсын.
5. Арақтан өлгір, өлігіңе жан бармағыр.
6. Арам қат.
7. Аруақ атсын.
8. Аруақ ұрсын.
9. Аузың асқа жарымасын, көтің атқа жарымасын.
10. Аузыңа қан толсын.
11. Аузыңа қара қан толғыр.
12. Аузыңнан шығып жаныңа жайылсын.
13. Аурудың безгегіне, әйелдің мүйізгегіне жолыққыр.
14. Ауысып кеткір, жынды.
15. Аяқтағы суға тұншығып өл.
16. Базарға барсаң, атың өлсін, үйге келсең, қатының өлсін.
17. Бақытың тайғыр, шошқа.
18. Барғаныңнан келме.
19. Бармасаң, бадал, қара жерге қадал.
20. Басқан жерің қылмыс болып, түрмеден басың кетпегір.
21. Басың даудан кетпегір.
22. Басың желкеңе шыққыр.
23. Басың кеткір, жүгірмек.
24. Басыңды ит жегір.
25. Батпақтан шықпағыр.
26. Бауырың қан боп ақсын.
27. Бауырыңнан қағынғыр.
28. Бетпақ, бетің қара болғыр.
29. Бүйіріңнен қолың кетпесін.
30. Бір қайғыңды екінші қайғың басқыр.
31. Бір түндік келгір.
32. Дәмім ұрсын.
33. Дегеніңе жетпе.
34. Досыңнан қасың көп болғыр.
35. Екі дүниеде жүзің қара болсын.
36. Етпеңнен түсіп есіңнен танғыр.
37. Жабығыңнан жалын шықсын, уығыңнан өрт шықсын.
38. Жабығыңнан су шықсын.
39. Жабысқыр.
40. Жағың қарыссын.
41. Жағыңа жылан жұмыртқаласын.
42. Жазаңды Құдай берсін.
43. Жалғызың жайрағыр.
44. Жалмауыз, шешек.
45. Жаның жаһаннамға кетсін.
46. Жатқаныңнан тұрма.
47. Жексұрын күшік, желкең қиылсын.
48. Желкең қиылсын.
49. Жемтігіңді ит жесін.
50. Жер бауырлап қал.
51. Жер жастан.
52. Жер жұтсын.
53. Жерге жабысқыр.
54. Жерге кір.
55. Жерге қадал.
56. Жермен-жексен болғыр.
57. Жетпей желкең қиылғыр.
58. Жеті қабат жер ұрсын.
59. Жолыңа жуа бітсін.
60. Жуадай солғыр.
61. Жұлының үзілсін.
62. Жұмыртқаң тесіліп, шыбын-шіркей шаққыр.
63. Жүрсең, жолың болмағыр,
Отырсаң, орның болмағыр,
Жатсаң, жарың болмағыр.
64. Жігіт іздеумен күнің өткір.
65. Ит бауырыңды тартқыр.
66. Иттен туған ит.
67. Кебініңді жалма.
68. Көгермегір.
69. Көзің алдыңа түскір.
70. Көзің аққыр.
71. Көзің ашылмағыр.
72. Көзің көр болсын.
73. Көзің көріп, көңілің ұстамағыр.
74. Көзің шықсын.
75. Көзіңді ақ қыл қаптасын.
76. Көзіңе көк шыбын үймелегір.
77. Көзіңе көр топырғы құйылсын.
78. Көзіңмен көріп, қолыңмен ұстама.
79. Көк шешек келгір.
80. Көк шешектен өлгір.
81. Көріңде өкір.
82. Көтің түссін.
83. Көтіңнен қағынып, доктордан басың кетпесін.
84. Күлдей пәле жұққыр.
85. Күлің көкке ұшсын.
86. Күлің көмір болсын.
87. Кіріңді же.
88. Кісіге тілеген пәлең өзіңе келсін.
89. Қабырғаңнан қабірің қыссын.
90. Қағыңды келгір, көк шешек.
91. Қаңғырып өлгір.
92. Қара қағынды.
93. Қара түйнек болғыр.
94. Қара шашың қанға боялсын.
95. Қара-түйнек келсін.
96. Қарашығың батсын.
97. Қарғысың қара басыңа болсын.
98. Қарныңа қара пышақ енгір.
99. Қасып-қасып қаның шыққыр,
қаси алмай жаның шыққыр.
100. Қолың көтіңе жетпесін.
101. Қорасанның қоры шықсын.
102. Құдай атсын.
103. Құдай ұрсын.
104. Құдайдан тап.
105. Құдайдың қаһарына жолық.
106. Құйын соғып, делбе болып қалғыр.
107. Қызғанғаның қызыл итке жем болсын.
108. Мазаң кеткір.
109. Мал-басыңның игілігін көрме.
110. Мешел болғыр.
111. Мойның үзілсін.
112. Мысың құрысын.
113. Ойламаған жерден өлім тапқыр.
114. Отырған орныңда қатып қалғыр.
115. Өлігіңді көрейін, жалмауыз.
116. Өмір бойы аурудан айықпағыр.
117. Өмірің өксумен өтсін.
118. Өмірің өшкір.
119. Өмірің ұзаққа жетпегір.
120. Өміріңде ізгілік көрме.
121. Өсектен басың кетпегір, жақсыға қолың жетпегір, жексұрын.
122. Өтірікші, жалқау, басқа семірген қаның тасып өлгір.
123. Пәледен басың кетбегір.
124. Сен мені зарлатсаң, сені Құдай зарлатсын.
125. Суға батып, күлге аунағыр,
126. Суға кеткір.
127. Сүйгеніңнен айрыл.
128. Сібірге кеткір.
129. Табаныңнан сауғыр.
130. Табаныңнан тартыл.
131. Табаныңнан тозғыр.
132. Табаның жер тартқыр.
133. Таңдап жүргеніңде тазға, ақылы азға жолыққыр, қаншық.
134. Тас төбеңнен түсіп, табаныңнан шықсын.
135. Тәңірдің оғы тиер, оттың шоғы тиер.
136. Тосқауылға жолық.
137. Төбеңді көрме, шешек.
138. Төрт аяғым төбеңде ойнасын.
139. Тұқымың құрысын.
140. Түйіншек болғыр.
141. Тышқағың тыйылмасын, төсегің жиылмасын.
142. Тіл аузың байланғыр.
143. Тіл-аузың байлансын, ымдаумен күнің өтсін.
144. Тіліңді тістеп өт.
145. Тіліңе күйдіргі шыққыр.
146. Уылдырығың шірісін.
147. Үйің күйсін.
148. Үнің өшсін.
149. Шалқаңнан түскір, шешек.
150. Шегің жарылып, әйеліңе жолықпай өлгір.
151. Шешек шыққыр.
152. Ішкен-жегенің бойыңа жұқпасын.
153. Ішің күйсін.

Дереккөз: bilim-all.kz
Просмотров материала: 630

Поделиться материалом


18:51 Минсельхоз упростил порядок выхода из кредитных товариществ... 141 Просмотров

18:21 Ребенок умер после прививки от кори в Нур-Султане... 156 Просмотров

17:11 Будут ли казахстанцы платить 10% налога при продаже... 204 Просмотров

17:06 Двое маленьких детей угорели в Костанайской области... 155 Просмотров

16:47 Вакцинация: почему нужно делать прививки?... 165 Просмотров

16:27 16-летний хакер из Актобе через WhatsApp украл деньги и... 165 Просмотров

15:50 Принятие подарков равноценно грубейшему нарушению... 169 Просмотров

15:38 Полицейский сбил человека и скрылся с места аварии в ЗКО... 199 Просмотров

15:32 Жаңа жылдан кейін кейбір отбасылар атаулы әлеуметтік... 209 Просмотров

15:25 Скончавшийся ребенок в Актау не состоял на медучете... 182 Просмотров

14:56 Почти полумиллиону казахстанцам перестали выплачивать АСП... 193 Просмотров

14:51 Меньше 1% казахстанцев смогут потратить пенсионные... 221 Просмотров

14:44 Стамбул и Туркестан свяжут авиасообщением... 198 Просмотров

14:40 Почему и насколько вырастет цена на электроэнергию в 2020... 193 Просмотров

13:59 Димаш Құдайберген Ресейде «Жылдың ең үздік әншісі» атанды... 211 Просмотров

13:33 У нас выросла плеяда зрелых и ответственных бизнесменов и... 277 Просмотров

13:25 В Казахстане малый бизнес будет освобожден от проверок на... 183 Просмотров

13:10 Самолеты крупнейшего лоукостера из Малайзии начнут летать в... 159 Просмотров

13:04 Выплата АСП привела к дефициту доярок на селе - глава... 160 Просмотров

12:57 «Оттепель» коснулась лишь участников элитных разборок»... 268 Просмотров

12:04 В действиях сотовых операторов нашли признаки... 166 Просмотров

11:53 В Карагандинской области подвели итоги Года молодёжи... 165 Просмотров

11:45 Казахстанцы стали больше тратить на салоны красоты... 159 Просмотров

11:42 Сосед изнасиловал девушку-инвалида в Алматы... 226 Просмотров

11:31 Уголовное дело в отношении Олеси Кексель прекращено –... 176 Просмотров

11:23 Фанаты Димаша Кудайбергена "оккупировали" аэропорт в... 262 Просмотров

11:13 В Алматы снесут Никольский рынок... 247 Просмотров

11:06 В аэропорту Алматы отменили рейсы из-за сильного тумана... 173 Просмотров

10:57 Эко-герой нового поколения... 118 Просмотров

10:47 В WhatsApp появилась новая функция... 153 Просмотров

10:38 Дұшпан емес, достар табуға бағытталған саясат... 345 Просмотров

10:30 Курс валют на 9 декабря... 187 Просмотров

10:16 Стали известны новые подробности гибели годовалого ребенка... 184 Просмотров

10:06 150 мың алатын шахтер салық төлейді, миллиондап табатын... 235 Просмотров

10:00 Разбой совершен на микрокредитную организацию в Караганде... 212 Просмотров

09:53 Жители Уральска вышли на митинг с требованием строгой... 183 Просмотров

09:45 10 летний алматинец Жан Маким борется за место в... 173 Просмотров

09:25 Прогноз погоды на сегодня: почти на всей территории... 157 Просмотров

12:48 "Олимп" собирается опротестовать решение суда о... 759 Просмотров

12:44 Более 100 казахстанцев разместили в пунктах обогрева из-за... 715 Просмотров





Опрос
Сколько вы зарабатываете?


Просмотреть результаты


«    Декабрь 2019    »
ПнВтСрЧтПтСбВс
 1
2345678
9101112131415
16171819202122
23242526272829
3031