14 июля 2020 г.

Дежурный по стране

 Ұлықбек Есдәулет: Әр қазақ – Қазақстан қазынасы!
Әр қазақ – Қазақстан қазынасы!...
Ұлықбек Есдәулет, Қазақстан Жазушылар Одағының төрағасы

Мы в соц сетях:



Қазақ халқы туған күнді неге тойламаған? (ВИДЕО)

12 ноябрь 2019, 10:08
Қазақ халқы туған күнді неге тойламаған? (ВИДЕО)
Жазушылар мен этнограф ғалымдар Sputnik Қазақстан тілшісіне туған күнді тойлау мәдениетінің қайдан шыққанын және оның қоғамдық қатынастарға қалай әсер ететінін айтып берді.

Қазақ мүшел жасты ғана тойлаған

Танымал сатирик Көпен Әмірбек қазіргі тойлар ата-бабалардың салтынан ажырап барады деп санайды. Мәселен, бұрын қазақ халқы туған күн мен мерейтойды атап өтпеген.

"Біздің дәстүрімізде нәресте дүниеге келгенде шілдехана өткізеді. Сосын бесік тойы мен сүндет тойы бар, ал енді, жыл сайын туған күнді тойлайтындарды түсінбеймін. Дарақылық қой. Қазақтар өзінің мүшел жасын тойлаған. Алғашқы мүшел 13- те, ары қарай 12 жылдан қоса береді. Мүшел жастан аман-есен шықтым деп, қымбат киімін, затын садақа салтымен жұртқа береді. Сонда әр мүшелді тойлап тұрудың өзінде үлкен имандылық жатыр. Ал жыл сайын туған күнін тойлаған қазақ туралы қай кітаптан оқыдыңыз? ", - деді Әмірбек Sputnik Қазақстан тілшісіне берген сұқбатында.

Жазушының айтуынша, той өткізу жағынан ата-бабаларымыздың асықтай шашылып қалған әдет-ғұрпын мен салт-санасын жаңғырту қажет. Себебі оның үлкен тәрбиелік мәні бар.

"Қазақ халқы ұжымдық санаға мән берген"

Этнограф Досымбек Қатран қазақ салтында туған күн мен мерейтойды атап өту салтының болмағанын растап отыр. Оның бәрі еуропалық мәдениеттен келген.

"Кеңес заманында бірлі-жарым болған еді. Бірақ соңғы 20 жылда кәдімгідей дәстүрге айналып кетті. Ал қазақта туған күн тойламаудың себебі мынада, Наурыз мерекесінде бәрі бір-бірін құттықтап, "Жаңа жасыңыз құтты болсын!", "Бір жастарың құтты болсын!" деп тілек айтатын. Себебі ортақ сана, ұжымдық сана болатын. Қазіргі заманда соның бәрін ысырып қойып, индивидуализмге, эгоизмге бас ұрдық. "Туған күніммен құттықтамадың!" деп ренжитін аталар пайда болыпты", - дейді ғалым.

Оның сөзіне қарағанда, қазақ халқы ұжымдық санаға көп мән беретін. Себебі бұл – ұлтты біріктіруші фактор. Осылайша, Наурызда барлығы "жаңа жасты" тойлау арқылы бір мақсаттың аясында топтасатын. Енді, еуропалық мәдениеттің салдарынан осы бір үлкен салттан ажырап барамыз.

"Ашығын айту керек, қазір даңғаза, дақпырт, дабыра болған тойлар сәнге айналып кетті ғой. Адамдар бір-бірімен бәсекелесіп, қайдағы бір болмаған дүниелерді жаңғырттық деген сылтаумен оны тойға енгізіп жатады. Негізі, жөнсіз шашылу, бәсекелесу, ақша жұмсау түк қажеті жоқ нәрсе ғой. Бізде көп тойларды ет жақын туысқандармен өткізуге де болады. Отбасылық той бар, ағайынмен өткізетін шағын тойлар бар. Осыны, көп жағдайда, ескермей, жөнсіз ақша шашып жатамыз", - деп атап көрсетті Қатран.

Мемлекеттік реттеу керек пе?

Ал профессор Бибізия Қалшабаеваның ойынша, қазіргі тойларды мемлекеттік тұрғыда реттеу керек.

"Мысалы, Өзбекстан мен Тәжікстанда тойдың нақты уақытын белгілеп қойған. Сосын қонақ санына қарай шектеу енгізу керек деген ұсыныстар бар. Өйткені бүгінде 500-700 адам жиналатын тойлар аз емес. Әсіресе, оңтүстікте ондай жиындар көп. Бір жағынан көп адам отырған тойды басқару қиын. Ал кештің ортасында залдың жартысы кетіп қалады. Меніңше, кейбір тойларды жақын туыспен, көрші-қолаң, доспен атап өтуге де болады", - деді Қалшабаева.

Ғалымның айтуынша, тойларды бұрынғы салтпен өткізуге де болады. Мысалы, күндіз үлкендердің батасын алады, ал кешке қарай шағын құраммен бас қосады. Ондай тәртіп үлкен кісілерге де, жастарға да ыңғайлы.

"Мысалы, біз Түркияның қазақтарын зерттеуге барғанда сол жақтың тойын көрдік. Олар күндіз үлкендерді шақырады, сол жерде палау таратады, шәй береді. Ал кешке қарай мейрамханада тәтті тағамдармен отырыс өткізеді, басқа ештеңе жоқ. Сонда менің байқағаным, бай мен кедейдің айырмашылығы жоқ, дастарқаны бірдей. Ал бізде дастарқанды сынап отырады ғой. Өзара бәсеке мен ысырапшылық осыдан басталады", - дейді Қалшабаева.
Просмотров материала: 673

Поделиться материалом


15:22 На жалобы учителей ответил министр образования... 11 Просмотров

15:19 Қостанай облысының 7 ауданында көппәтерлі тұрғын үй салынады... 15 Просмотров

15:11 IDF Eurasia в Казахстане продолжает бесплатный практический... 17 Просмотров

15:03 Балабақшалар әзірге жұмыс істемейді - министр... 37 Просмотров

14:52 Шымкентте тасқыннан зардап шеккен Елтай ауылының тұрғындары... 41 Просмотров

14:34 "Бәріміз өлеміз" деген әнші Кенталды полиция ұстап... 108 Просмотров

14:18 Қазақстанда екі күнде 57 орман және дала өрті болды... 53 Просмотров

14:04 Мектеп формасын кию талап етілмейді – министр... 56 Просмотров

13:58 А.Аймагамбетов обратился к казахстанцам... 72 Просмотров

13:48 Повлияет ли дистанционное обучение на стоимость вузов... 62 Просмотров

13:40 На трудности со сбором документов пожаловались... 66 Просмотров

13:30 Минздрав намерен снизить негатив о борьбе с коронавирусом в... 61 Просмотров

13:12 Қазір өзара айып тағу мен есеп айырысатын уақыт емес – Қарин... 90 Просмотров

13:12 Казахстан будет экспортировать конину в Японию... 75 Просмотров

13:01 О работе детских садов высказался министр образования... 70 Просмотров

12:51 Когда казахстанские дети вернутся к обучению в традиционном... 77 Просмотров

12:49 Жапония Қазақстаннан жылқы етін сатып алатын болды... 79 Просмотров

12:36 Дистанционное обучение не является равноценной... 78 Просмотров

12:32 COVID-19 екінші рет жұғуы мүмкін бе?... 88 Просмотров

12:27 Скончался заместитель министра обороны Бакыт Курманбаев... 145 Просмотров

12:19 Ауыл шаруашылығы министрлігінде Тамақ және өңдеу өнеркәсібі... 91 Просмотров

12:17 Сроки каникул не изменятся - МОН... 98 Просмотров

12:07 Оқушылар үшін 36 мыңнан астам компьютер сатып алынды -... 94 Просмотров

12:07 Студенты казахстанских вузов и колледжей будут учиться... 99 Просмотров

11:56 Первоклассники смогут посещать школу по желанию родителей... 85 Просмотров

11:50 Алматылық дәрігерлер пневмониядан өкпесінің 96%-ы... 82 Просмотров

11:43 Женщину с 96-процентным поражением легких спасли врачи в... 93 Просмотров

11:30 1 қыркүйектен бастап мектептер қашықтан оқитын болады –... 86 Просмотров

11:29 Первая четверть в школах Казахстана пройдет дистанционно... 70 Просмотров

11:22 Около миллиона казахстанцев получат деньги на продукты... 74 Просмотров

11:12 Сколько аппаратов ИВЛ потребуется на случай худшего... 78 Просмотров

11:12 Медициналық сақтандыру қорынан ақша жымқырылғаны мәлім болды... 85 Просмотров

11:01 Қазақстанда өкпені жасанды желдету аппараты өндірісі жолға... 93 Просмотров

11:01 По-новому будут оценивать работу акиматов по борьбе с... 97 Просмотров

10:49 О порядке выплаты 42 500 тенге рассказал А.Мамин... 90 Просмотров

10:48 Бізді халықтың жүріс-тұрысы алаңдатып отыр – ДДСҰ-ның... 87 Просмотров

10:39 До 2 августа продлили ограничительные меры в Казахстане... 107 Просмотров

10:31 Мемлекеттік органдардың шығындары қысқарады – министр... 87 Просмотров

10:29 Сотовые операторы разработают специальный школьный тариф... 108 Просмотров

10:20 Үкімет басшысы 42 500 теңгелік көмекті қолда бар деректер... 144 Просмотров





Опрос


«    Июль 2020    »
ПнВтСрЧтПтСбВс
 12345
6789101112
13141516171819
20212223242526
2728293031