23 мая 2022 г.

Мы в соц сетях:



Қазақтың туыстық атаулары

02 октябрь 2019, 12:00
Қазақтың туыстық атаулары
Қазақ халқы ертеден өзінің тілі мен дәстүрін қалыптастырған түркітектес халық. Тіл ерекшелігі мен сөз мағынасы жағынан қазақ тілінің атаулары мен сөйлеу мәнері тұрғысынан әлемдегі ең бай тілдің бірі.

Осы бай тілдің бір ерекшелігі, туыстық атаулардың түрі. Қазақы атаулардың мәні болмақ. Туып өскеннен қартайып әлі кеткенше уақыттағы атауларды айтар болсақ, деп жазады bilim-all.kz.

Бала – балиғат жасына жетпеген перзент.

Ұл – кәмілетке толмаған ер бала.

Қыз – кәмілетке жетпеген әйел бала.

Әке – перзентті болған ер адам.

Үлкен әке – әкенің ағасы болып табылады.

Кіші әке – әкенің інісі.

Ана – сәби сүйген әйел заты. (шеше)

Үлкен шеше – үлкен әкенің әйелі.

Өгей шеше – туған анасы қайтыс болған жағдайда, ажырасу кезінде, әкесімен қайта жаңадан отау құрған әйел.

Өгей әке – әкесі қайтыс болып немесе ажырасып кеткен соң, шешесі тиген ер адам.

Ата – әкесінің әкесі.

Әже – әкесінің шешесі.

Нағашы ата – шешенің әкесі. (ата)

Нағашы әже – шешесінің шешесі. (апа)

Кіндік шеше – туған кезде кіндігін кескен әйел. Қазақта кіндік шешенің жолы үлкен. Баланың туғанынан адам болып кеткенше, кіндік шеше жағдайын қамтамасыз етіп отырған.

Кіндік әке – перзенттік кіндігін кескен ер адам.

Аға – жасы өзінен үлкен ер адам.

Әпке – жасы өзінен үлкен әйел адам (қыз).

Ағайын-туыс – бір рудың адамдары.

Іні – жасы кіші ер адам.

Қарындас – ер адамдардан жасы кіші әйел (қыз).

Сіңлі – жасы әйел адамдардан кіші қыз.

Бауыр – бірге туған тумасы.

Жамағайын – аталас ағайын жұрты.

Жеңге – ағаның жұбайы.

Келін – баласының және інісінің жұбайы.

Жиен – ұзатылған қыздан туған бала.

Жиеншар – жиеннен туған перзент.

Дегеншар – жиеншардан туған бала.

Көгеншар – дегеншардан туған бала.

Жиен іні – ұзатылған қыздан туған (әпке-қарындастан) жасы кіші ер адам.

Жиен қарындас – ұзатылған қыздан туған (әпке-қарындастан) жасы кіші әйел адам.

Жиен сіңлі – ұзатылған қыздан туған (әпке-сіңілден) жасы кіші әйел адам.

Жезде – әпкенің күйеуі.

Күйеу – әйел адамның некелескен ері.

Күйеу бала – ұзатылған қыздың не қарындасы, сіңілілерінің күйеуі (ері).

Қайын ата – әйелінің әкесі.

Қайын ене – әйел жақтың анасы.

Қайын аға – сол үйдің (қыз жақтың) жасы үлкен ері.

Қайынбике – әйел жақтың әпкесі.

Қалыңдық – атастырылып қойған қыз.

Балдыз – әйелдің сіңілісі. (негізінен алып қарағанда көп жерлерде балдыз деп ер адамға да айтып жатады)

Балдыз келін – қайын інісінің әйелі.

Бажа – әйелдің әпкесіне не сіңілісіне жар болған адам, күйеу.

Нағашы аға – шешесінің аға-інілері.

Нағашы әпке – анасының әпке-сіңілдері.

Нағашы іні – шеше жақтың аға –інілерінен туған жасы кіші ер адам.

Нағашы қарындас – анасының туыстарынан туылған жасы кіші әйел адам (қыз бала)

Нағашы сіңлі – негізінен әйелдерге қаратылады. Шешесінің аға-інілерінен туған өзінен жасы кіші әйел адам.

Нағашы жеңге – нағашы ағаларының әйелі.

Нағашы жезде – нағашы әпкелерінің күйеуі

Нағашы келін – нағашы інілерінің әйелі.

Нағашы күйеу – нағашы қарындасы пен нағашы сіңіллерінің күйеуі. Бұл «нағашы келін, нағашы күйеу» деген жалпы тұрмыста қолданыста жоқ. Тек түбін қопарып зерделеп, кім екен деп келген кезде туындайтын дерек.

Бөле – туысқан, ағайын адамдардың арасында қыздарынан туған бала.

Қарын бөле – бір туған әпкелі–сіңілдердің баласы.

Бөле аға – ер бөлелілердің жасы үлкені.

Бөле қарындас – әйел бөлелілердің жасы кішісі (қыз бала).

Абысын – қайын ағаның әйелі.

Ажын – қайын інінің жары.

Төркін – тұрмысқа шыққан қыздардың әке-шешесі мен оның туып өскен ортасы.

Бел бала – әке-шешесінің өзінен туған төл перзенті (алғашқы дүниеге келген сәби).

Немере – ұлынан туған нәресте (екінші дүние есігін ашқан бала).

Шөбере – немереден туған бала (үшінші ұрпақ).

Шөпшек – шөбереден туған бала (төртінші ұрпақ).

Немене – шөпшектен туған бала (бесінші ұрпақ).

Туажат – неменеден туан бала (алтыншы ұрпақ).

Жүрежат – туажаттан туған бала (жетінші ұрпақ).

Жегжат – жүрежаттан туған бала (сегізінші ұрпақ).
Просмотров материала: 2 900

Поделиться материалом


18:19 Очень хотелось бы, чтобы в школу шли не по остаточному... 151 Просмотров

17:54 Казахстан и Россия возобновят железнодорожное сообщение... 108 Просмотров

17:28 Автокредитование по 4%: одобрены заявки пяти тысяч... 125 Просмотров

17:23 Еще один подарок от Казахмыс... 153 Просмотров

17:03 Шынболат Ділдебаев туралы бір үзік сыр... 164 Просмотров

17:02 В Казахстане не зарегистрировано случаев заражения оспой... 129 Просмотров

16:45 Стартовал прием документов по программе «Болашак»... 130 Просмотров

16:34 Назначен зампредседателя КНБ – директор Погранслужбы РК... 142 Просмотров

16:11 Кроссовки вместо ботинок будут носить сотрудники полиции... 141 Просмотров

15:55 «Болашақ» стипендиясына құжат қабылдау басталды – ҚР БҒМ... 126 Просмотров

15:49 «Төрттік» алған павлодарлық оқушының анасы сотқа жүгінді... 283 Просмотров

15:43 В Узбекистане полицейские ударили электрошокером туристов... 190 Просмотров

15:21 «Періштесі қақты»: Алматыда ауыр жол апаты болды... 284 Просмотров

15:17 Ораз Жандосов цифрлық даму министрінің кеңесшісі атанды... 128 Просмотров

15:13 Олжас Сүлейменов «Қазақстан халық конгресі» партиясын құрады... 132 Просмотров

14:48 Қазақстанда пандемия басталғаннан бері алғаш рет медицина... 116 Просмотров

14:40 Касым-Жомарт Токаев совершит официальный визит в Кыргызстан... 111 Просмотров

14:30 «Алматы-Өскемен» тас жолындағы оқиға бойынша тергеу басталды... 115 Просмотров

14:21 Заморозки до двух градусов ожидаются в Казахстане... 115 Просмотров

14:11 Неліктен жеңілдетілген автокөлік несиесін рәсімдеу кезінде... 101 Просмотров

13:43 Труба с минимальным диаметром: "КазАвтоЖол" инициировал... 153 Просмотров

13:38 Полиция отнеслась к взрослому мужику, который в автобусе... 185 Просмотров

13:28 Родные обвиняют врачей в смерти роженицы в Атырау... 133 Просмотров

13:09 Криптовалютаға инвестиция құймақ болған ақтөбелік үш... 128 Просмотров

13:02 Достиг ли финтех своего апогея?... 122 Просмотров

12:48 Жеңілдетілген автонесиедегі КАСКО сақтандыру мәселесі қалай... 120 Просмотров

12:41 42 ребенка погибли в ДТП с начала года в Казахстане... 115 Просмотров

12:39 Бақылау чипі бар төлқұжат - ІІМ әлеуметтік желідегі видеоға... 252 Просмотров

12:27 Алтын қайта қымбаттай түсті... 114 Просмотров

12:16 Жеңілдетілген автонесие: қазақстандықтар қанша көлік сатып... 119 Просмотров

12:04 Более тысячи единиц огнестрельного оружия добровольно сдали... 149 Просмотров

12:02 Жазда уақытты қауіпсіз өткізудің жолы қандай – мамандар... 110 Просмотров

11:52 На 36% выросло количество действующих «молодых» ИП за год... 127 Просмотров

11:44 COVID-19: Семь казахстанцев находятся в тяжелом состоянии... 121 Просмотров

11:28 «Уақыттан жүйрік ештеңе жоқ екен»: Айнұр Тұрсынбаева келін... 266 Просмотров

11:25 Автокредит бағдарламасы: бүгін Forte Bank өтінім қабылдайды... 116 Просмотров

11:19 Қазақ топырағында егілетін дәнді дақылдар тұқымының 65... 138 Просмотров

11:14 Сегіз милионның жылқысын ұрлаған семейлік ұсталды... 119 Просмотров

11:09 Взрыв в Шымкенте: Санитарка роддома находится в реанимации... 133 Просмотров

10:54 Свыше 9 миллиардов тенге заморозили на счетах дочерних... 135 Просмотров





Опрос


«    Май 2022    »
ПнВтСрЧтПтСбВс
 1
2345678
9101112131415
16171819202122
23242526272829
3031