26 февраля 2020 г.

Мы в соц сетях:



Төрт мәрте ажырасса да той жасап ұзататындар бар

23 август 2019, 9:22
Төрт мәрте ажырасса да той жасап ұзататындар бар
«Замана» газетінің өткен санында асабалар туралы сөз қозғаған болатынбыз. Сол асабалардың бірі Берік Алибаев қазіргі тойларға көңілі толмайтынын айтып еді. «Той туралы айтылатын мәселе көп» деген соң біз онымен тағы бір рет тілдестік.

«Асабалар – халықтың салт-дәстүрін, тарихын, шежіресін халыққа жеткізушілер. Сондықтан той жүргізушілер сөзге мән беруі керек. Өйткені қазақтың сөзі жай ғана сөз емес, біздің тарихымыз бен шежіреміз. Мәселен, сүндет тойларда «Ұлымыздың мұсылман болғаны құтты болсын!» деп айтып жатады. Мұны естіген халық та оны солай қабылдайды, солай айтады. Мен осы сөзді дұрыс емес деп ойлаймын. Кез келген дүние есігін ашқан қазақ баласы дүниеге мұсылман болып келеді. Сондықтан мұсылман болғаны емес, «сүндеттелгені құтты болсын» деп айтылуы керек. Біреулер «піштіру», «пішпе той» деп те жатады. Біле білсек, адамды емес, малды піштіреді. Дұрысы – «сүндет той». Өзім тойларда жиналған қауымға бұл сөздің қате екенін айтып та жүремін.

Содан соң «азулы асаба» деген сөздің мән-мағынасы кетіп қалды. Азулы асаба дегендер – шежірені жатқа білетін, көргені мен түйгені мол, қазаққа нағыз жанашыр, кез келген жерде сөздің майын тамызатын, ақиқаттың айғағын, тәтті сөздің қаймағын айтатын адамдар емес пе?! Бүгінде тойға шығып жүргеніне бір ай болған жас жігіттер өзін «азулы асаба» деп жатады.

Күйінетінім, қазақтың ойлы, мағыналы сөздері, салт-дәстүрі, тіпті дінге қатысты дүниелер – барлығы елеусіз қалуда, өзгеруде. Мысалы, дінде өз-өзіне қол жұмсаған адамның жаназасы шықпайды дейді. Бірақ қазір жаназасын шығарып жүр. Бұл көзіміз көріп жүрген дүние. Ал тойларда той иелері «халал той» дейді де, «сұрап жатқандар болса» деп «складқа» екі жәшік арақ әкеліп қояды. Сонда арақты шәйнекке құйып берсе, Құдай оны ыдыстың ішінен көрмей қала ма? Онымен кімді алдап жатыр? Оның өзі бір мәселе», – дейді Берік мырза.

Тамада жігіт қазіргі ұзату тойлардағы кейбір жөнсіз іс-әрекеттерді де ашынып айтады.

«Қазақта тұрмыста болған қызды ұзатпайды, бірақ қазір төрт рет ажырасып келсе де, бесіншісінде той жасап, ұзатады. Тұрмыста болып келген келіншектің бетін ашпайды дейді, бүгінде ол он рет күйеуге тисе де, он біріншісінде бәрібір беташарын өткізеді. Халқымыз қызды ұзатпай тұрып, екі жақтың некесі қиылмай тұрып, екі жақ бір-бірін құдалыққа шақырмай тұрып, бір-бірі «құда» деп атамаған. Қызды беташар өтпей, басына орамал тақпай тұрып, «келін» деп айтпаған. Қазір қыз жақ бірінші болып құдалық шақырады. Қызды ұзататын болса түсте құдалық, кешкісін ұзату той өтеді. Қызды шығарып салған соң ертеңіне ұл жақта той болады. Бұл уақыт жағынан ұтымды шығар бәлкім, бірақ қыз ол үйдің босағасын әлі аттаған жоқ, болашақ жарымен некесі қиылған жоқ, беташары өткен жоқ, қалай бөтен бір кісілерді «құда» деп шақырып, төс қағыстырады? Мен осы нәрсені айтамын деп көпшілікке жақпай қаламын. Осыдан кейін ұзатудың құдалықтарына мені шақырмайтын болды. Мен үн-түнсіз той басқарып, ақшамды алып қайтсам да болар еді. Бірақ асабаның міндеті жақсы костюм-шалбар киіп алып, қымбат тойға шығу емес, қазақты шежіресінен, салт-дәстүрінен ажыратпау. Осыны асабалар түсінсе деймін.

Тағы бір көңіліме қонбайтыны – осы ұзату тойларда ортаға алдымен қызды шығарады. Бұл маған «Мына қызға бай бар ма?» деп тұрғандай көрінеді. Ол қыз әуенмен ырғалып-жырғалып шыққан соң ғана барып жігітті шақырады. Бұл дұрыс емес. Айналайын-ау, бұл қай жақтан келген салт-дәстүр?! Бірінші, қыз іздеп, «Міне, шаңырақтарыңызға келдім, осы әулетке күйеу боламын, қыздарыңызға сүйеу боламын» деп жігіт келуі керек емес пе?! Одан кейін оған сынақ беріп, «бәрекелді, сынақтан өттің» деп, содан соң ғана қызды көрсету керек емес пе?

Күн өткен сайын қазақтың салт-дәстүрі жоғалып бара жатыр. Сонымен қатар, жеті атадан асса үйленуге бола береді деген әңгімемен де келіспеймін. Қаншама ғасырдан бері бұлжымай келе жатқан дүниені жастар осындай сөздермен быт-шытын шығарып жіберіп жатыр.

Бұл айтып отырғандарым тәлпіштік те, еріккендік те емес, болашақтың тақырыбы. Бұлай кете берсек, ертең бала-шағамыз дым білмей мәңгүрт болып өседі. Осының барлығының негізгі түп-тамыры той-жиындардан басталады. Кез келген дүниені дұрыс жағынан жеткізуіміз керек», – дейді ол.


Дереккөз: Zamana.kz
Просмотров материала: 448

Поделиться материалом


19:47 Қазақ қызына үйленіп, азаматтық алған қытайлардың санын... 120 Просмотров

19:16 Женщина убила свою дочь из-за игры "черная касса" в... 376 Просмотров

19:02 О состоянии пострадавших при экстренной посадке самолета в... 152 Просмотров

18:47 Новые нарушения выявили при проверке Bek Air... 106 Просмотров

17:59 Алматыда Батырхан Шүкеновті еске алуға арналған байқау өтеді... 102 Просмотров

17:40 Назарбаев: “Ассамблея той тойлауды доғару керек”... 90 Просмотров

17:28 Выпускники каких вузов находят работу быстрее других... 326 Просмотров

17:22 Депутат "нұррейтингілер" туралы ойын айтты... 112 Просмотров

17:03 Жыныстық қатынасқа мәжбүрлегені үшін қылмыстық жаза... 106 Просмотров

16:44 Елімізде 25 мыңға жуық Шыңғыс хан ұрпағы бар – тарихшы... 449 Просмотров

16:26 Биылдан бастап пәндік олимпиадалар каникул кезінде өтпейді... 102 Просмотров

16:04 СҚО-дағы ауылда жаңа туған баланың мәйіті табылды... 105 Просмотров

15:46 Жалақыны кешіктіргені үшін тәртіптік жауапкершілікке... 96 Просмотров

15:28 Аймағамбетов атышулы директорды орнынан алып тастады... 437 Просмотров

15:15 Қазақстанда VIP нөмірлерге сұраныс азайған... 137 Просмотров

14:42 Дулат Ағаділге қатысты қылмыстық іс 22 қазанда қозғалған... 116 Просмотров

14:37 Өскеменде ұшақ апатты жағдайда қонды... 115 Просмотров

14:19 БҒМ: Түркістан облысының мұғалімдерінен 17 арыз-шағым келіп... 108 Просмотров

14:03 "Гарант-24" ломбардының қожайындары қай жақта жүруі мүмкін... 107 Просмотров

13:09 “Қалай ғана орнында отыр?”. Наразы жұрт министрдің... 700 Просмотров

12:58 Президент жолаушылар тасымалының сапасын арттыруды тапсырды... 111 Просмотров

12:40 Жапониядағы лайнерден келген қазақстандықтардан үшінші... 95 Просмотров

12:26 Қасым-Жомарт Тоқаев әкімдердің халыққа есеп беру... 117 Просмотров

12:24 Арест за сексуальное домогательство предлагают ввести в... 143 Просмотров

12:15 58 тысяч тенге - самая популярная зарплата в Казахстане... 268 Просмотров

12:08 Димаш Кудайбергенов: Возьму отпуск, отправимся куда-нибудь... 507 Просмотров

11:58 Шығысқазақстандық шаруалар швейцариялық тәжірибені меңгеруде... 85 Просмотров

11:49 На что потратили 2 миллиарда тенге, выделенные на борьбу с... 134 Просмотров

11:43 Памяти Батыра Шукенова: Свои таланты мы должны прославлять... 135 Просмотров

11:42 Судьялардың жұмысы өзгереді - мәжіліс заң жобасын бірінші... 83 Просмотров

11:24 Кәрім Мәсімов жаңа қызметке тағайындалуы мүмкін... 240 Просмотров

10:58 Елімізде хайуанаттар паркін мекендеушілер саны 5% қысқарды,... 112 Просмотров

10:52 Директора отстранили от работы после скандала со школьными... 143 Просмотров

10:50 Генпрокуратура РК высказалась об инста-блогерах,... 202 Просмотров

10:33 Количество зоопарков в Казахстане сокращается... 108 Просмотров

10:28 Қазақстанда коронавирус жұқтырғандар жоқ, бірақ қауіп бар -... 105 Просмотров

10:12 "Қорғас" жабылды. Коронавирусқа байланысты... 104 Просмотров

09:56 Министр Тұрғымбаев мырза, полиция бізді қолдай ма, қорлай... 140 Просмотров

09:47 Инвестиции в науку сокращаются... 108 Просмотров

09:37 Назарбаев: «Біз үнемі барлық этнос өкілдерінің теңдігін... 122 Просмотров





Опрос


«    Февраль 2020    »
ПнВтСрЧтПтСбВс
 12
3456789
10111213141516
17181920212223
242526272829