19 сентября 2019 г.

Мы в соц сетях:

+7 705 308 0767 +7 705 308 0767



Төрт мәрте ажырасса да той жасап ұзататындар бар

23 август 2019, 9:22
Төрт мәрте ажырасса да той жасап ұзататындар бар
«Замана» газетінің өткен санында асабалар туралы сөз қозғаған болатынбыз. Сол асабалардың бірі Берік Алибаев қазіргі тойларға көңілі толмайтынын айтып еді. «Той туралы айтылатын мәселе көп» деген соң біз онымен тағы бір рет тілдестік.

«Асабалар – халықтың салт-дәстүрін, тарихын, шежіресін халыққа жеткізушілер. Сондықтан той жүргізушілер сөзге мән беруі керек. Өйткені қазақтың сөзі жай ғана сөз емес, біздің тарихымыз бен шежіреміз. Мәселен, сүндет тойларда «Ұлымыздың мұсылман болғаны құтты болсын!» деп айтып жатады. Мұны естіген халық та оны солай қабылдайды, солай айтады. Мен осы сөзді дұрыс емес деп ойлаймын. Кез келген дүние есігін ашқан қазақ баласы дүниеге мұсылман болып келеді. Сондықтан мұсылман болғаны емес, «сүндеттелгені құтты болсын» деп айтылуы керек. Біреулер «піштіру», «пішпе той» деп те жатады. Біле білсек, адамды емес, малды піштіреді. Дұрысы – «сүндет той». Өзім тойларда жиналған қауымға бұл сөздің қате екенін айтып та жүремін.

Содан соң «азулы асаба» деген сөздің мән-мағынасы кетіп қалды. Азулы асаба дегендер – шежірені жатқа білетін, көргені мен түйгені мол, қазаққа нағыз жанашыр, кез келген жерде сөздің майын тамызатын, ақиқаттың айғағын, тәтті сөздің қаймағын айтатын адамдар емес пе?! Бүгінде тойға шығып жүргеніне бір ай болған жас жігіттер өзін «азулы асаба» деп жатады.

Күйінетінім, қазақтың ойлы, мағыналы сөздері, салт-дәстүрі, тіпті дінге қатысты дүниелер – барлығы елеусіз қалуда, өзгеруде. Мысалы, дінде өз-өзіне қол жұмсаған адамның жаназасы шықпайды дейді. Бірақ қазір жаназасын шығарып жүр. Бұл көзіміз көріп жүрген дүние. Ал тойларда той иелері «халал той» дейді де, «сұрап жатқандар болса» деп «складқа» екі жәшік арақ әкеліп қояды. Сонда арақты шәйнекке құйып берсе, Құдай оны ыдыстың ішінен көрмей қала ма? Онымен кімді алдап жатыр? Оның өзі бір мәселе», – дейді Берік мырза.

Тамада жігіт қазіргі ұзату тойлардағы кейбір жөнсіз іс-әрекеттерді де ашынып айтады.

«Қазақта тұрмыста болған қызды ұзатпайды, бірақ қазір төрт рет ажырасып келсе де, бесіншісінде той жасап, ұзатады. Тұрмыста болып келген келіншектің бетін ашпайды дейді, бүгінде ол он рет күйеуге тисе де, он біріншісінде бәрібір беташарын өткізеді. Халқымыз қызды ұзатпай тұрып, екі жақтың некесі қиылмай тұрып, екі жақ бір-бірін құдалыққа шақырмай тұрып, бір-бірі «құда» деп атамаған. Қызды беташар өтпей, басына орамал тақпай тұрып, «келін» деп айтпаған. Қазір қыз жақ бірінші болып құдалық шақырады. Қызды ұзататын болса түсте құдалық, кешкісін ұзату той өтеді. Қызды шығарып салған соң ертеңіне ұл жақта той болады. Бұл уақыт жағынан ұтымды шығар бәлкім, бірақ қыз ол үйдің босағасын әлі аттаған жоқ, болашақ жарымен некесі қиылған жоқ, беташары өткен жоқ, қалай бөтен бір кісілерді «құда» деп шақырып, төс қағыстырады? Мен осы нәрсені айтамын деп көпшілікке жақпай қаламын. Осыдан кейін ұзатудың құдалықтарына мені шақырмайтын болды. Мен үн-түнсіз той басқарып, ақшамды алып қайтсам да болар еді. Бірақ асабаның міндеті жақсы костюм-шалбар киіп алып, қымбат тойға шығу емес, қазақты шежіресінен, салт-дәстүрінен ажыратпау. Осыны асабалар түсінсе деймін.

Тағы бір көңіліме қонбайтыны – осы ұзату тойларда ортаға алдымен қызды шығарады. Бұл маған «Мына қызға бай бар ма?» деп тұрғандай көрінеді. Ол қыз әуенмен ырғалып-жырғалып шыққан соң ғана барып жігітті шақырады. Бұл дұрыс емес. Айналайын-ау, бұл қай жақтан келген салт-дәстүр?! Бірінші, қыз іздеп, «Міне, шаңырақтарыңызға келдім, осы әулетке күйеу боламын, қыздарыңызға сүйеу боламын» деп жігіт келуі керек емес пе?! Одан кейін оған сынақ беріп, «бәрекелді, сынақтан өттің» деп, содан соң ғана қызды көрсету керек емес пе?

Күн өткен сайын қазақтың салт-дәстүрі жоғалып бара жатыр. Сонымен қатар, жеті атадан асса үйленуге бола береді деген әңгімемен де келіспеймін. Қаншама ғасырдан бері бұлжымай келе жатқан дүниені жастар осындай сөздермен быт-шытын шығарып жіберіп жатыр.

Бұл айтып отырғандарым тәлпіштік те, еріккендік те емес, болашақтың тақырыбы. Бұлай кете берсек, ертең бала-шағамыз дым білмей мәңгүрт болып өседі. Осының барлығының негізгі түп-тамыры той-жиындардан басталады. Кез келген дүниені дұрыс жағынан жеткізуіміз керек», – дейді ол.


Дереккөз: Zamana.kz
Просмотров материала: 283

Поделиться материалом


21:27 Китайскую военную технику провезут через Казахстан... 368 Просмотров

21:19 Конфликт из-за намордника перешел в спецоперацию силовиков... 311 Просмотров

20:59 Боги будущего: какая религия ждет нас завтра?... 345 Просмотров

20:59 Токаев рекомендовал Касымбека на пост акима Карагандинской... 267 Просмотров

20:47 Токаев прокомментировал назначения Скляра и Атамкулова... 278 Просмотров

19:46 Мухтар Тлеуберди назначен министром иностранных дел... 303 Просмотров

19:43 Роман Скляр назначен заместителем премьер-министра... 328 Просмотров

19:38 Атамкулова выдвинули на должность министра индустрии... 322 Просмотров

19:07 Крымбек Кушербаев назначен госсекретарем... 319 Просмотров

19:02 Ерлан Кошанов возглавил Администрацию Президента... 361 Просмотров

18:59 Заслуги Нурсултана Назарбаева решили увековечить лидеры... 291 Просмотров

17:40 За неуплату налогов штрафовать не будут, - комитет... 399 Просмотров

17:28 ЧП с поездом в Шамалгане: полицейские ищут очевидцев... 314 Просмотров

17:21 8 фильмов, которые здорово смотреть в осеннее время... 384 Просмотров

17:01 Құдаларды қайтару операциясы. Бас прокуратура мәлімдеме... 1 311 Просмотров

16:43 Пойманные на допинге спортсмены будут возвращать подаренные... 260 Просмотров

16:36 Празднование юбилея Абая должно нести идеологический смысл... 226 Просмотров

16:35 Два варианта газификации предложили в СКО... 222 Просмотров

16:32 "Лоб в лоб" столкнулись патрульный автомобиль и легковушка... 272 Просмотров

16:28 Трое детей попали под колеса авто близ школы в Алматы... 244 Просмотров

16:20 Елордада Қарттар күніне орай бір реттік төлем беріледі... 280 Просмотров

16:08 "Весенний верблюд нюхал рельсы и линял": очередной казус в... 251 Просмотров

15:45 Учебники в луже возмутили жителя Атырау (ВИДЕО)... 209 Просмотров

15:30 Хамитованың туыстары министр Тұрғымбаевтың сөзін жоққа... 264 Просмотров

15:30 Мошенники "обчистили" депозит клиента Halyk Bank... 236 Просмотров

15:16 Е.Есимханов: Свадьбы в Казахстане – это апофеоз... 381 Просмотров

15:15 Свадьба атырауских олигархов: 50 айфонов раздали гостям... 207 Просмотров

14:45 Дариға Назарбаевa жаңа қызметіне кірісті... 248 Просмотров

14:15 Сбежавших в Украину нужно вернуть на родину и привлечь к... 216 Просмотров

14:07 В столице временно закрыли "Байтерек"... 182 Просмотров

13:30 3,5 тысяч человек подали заявки в президентский кадровый... 230 Просмотров

13:03 Экстремизм и терроризм все еще являются частью повестки дня... 222 Просмотров

12:56 Сможет ли Акжаркын Турлыбай вернуться в Казахстан, ответили... 244 Просмотров

12:36 Материалы по Аблязову и Храпунову передадут зарубежным... 220 Просмотров

12:28 Президенту показали ванны петропавловского производства... 253 Просмотров

12:20 В Алматы вынесли приговор полковнику, сотрудничавшему с... 218 Просмотров

12:09 Осужденный в Акмолинской области зашил себе рот (ВИДЕО)... 212 Просмотров

11:54 Жанар Хамитова не совершала суицид - родные... 304 Просмотров

11:24 Внедорожник провалился под брусчатку в Актау (ВИДЕО)... 218 Просмотров

11:06 К.Токаев ознакомился с продукцией завода им. С.М. Кирова... 211 Просмотров





Опрос


«    Сентябрь 2019    »
ПнВтСрЧтПтСбВс
 1
2345678
9101112131415
16171819202122
23242526272829
30