18 августа 2019 г.

Мы в соц сетях:

+7 705 308 0767 +7 705 308 0767



Мектептердегі ер мұғалімнің жетіспеуі әке рөлінің төмендеуіне де әсер етіп жатыр, - Марат Тоқашбаев

07 август 2019, 18:36
Мектептердегі ер мұғалімнің жетіспеуі әке рөлінің төмендеуіне де әсер етіп жатыр, - Марат Тоқашбаев
Сапалы ұрпақ қалыптастыруда біліммен бірге, тәрбие де қатар жүруі қажет екені бәрімізге белгілі. Оны мың жыл бұрын әл-Фараби бабамыз "тәрбиесіз берілген білім адамзаттың қас жауы" деп айтып кеткен-ді. Білім сапасын күшейтуде әлемдік озық үлгілерге арқа сүйесек, саналы тәрбие көбіне ұлттық ерекшеліктерге иек артатын ұғым. Осы орайда Qamshy.kz ақпарат агенттігі мектептердегі тәрбие мәселесіндегі ер мұғалімдердің алатын орны туралы сөз қозғамақ.

Қазақтың тұрмыс-салтында бала тәрбиесімен тікелей әйел адам айналысқанымен, ер азаматтың қас-қабағы, мысы, бір ауыз сөзі, бейнесінің өзі көп нәрсені шешеді. Осының білім ордаларында жетпей жүргенінің салдарынан қимылы – сылбыр, болмысы – болбыр, сөзі көп, жауапкершіліктен қашқақтайтын ұл балалардың көбейіп жатқанын айтып дабыл қағушылар көп. Соңғы деректерде мектептердегі ер педагогтардың үлесі 20 пайызға жетпейтіні айтылып жүр. Ұлт ұстазы Ахаң, Ахмет Байтұрсыновтың "Баланы ұлша тәрбиелесең, ұл болмақшы, құлша тәрбиелесең, құл болмақшы" деген сөзін еске түсіріп тұрған мәселеге қатысты мамандар не дейді, ойларына құлақ түрелік.

Ғани БЕЙСЕМБАЕВ, EDTECH-KZ халықаралық білім орталығының бас директоры, психология ғылымының кандидаты, PhD докторы:

– Соңғы уақытта мектепте ер мұғалімдердің әйел мұғалімдерге қарағандағы мөлшерінің аздығы өзекті мәселе ретінде жиі көтеріліп жүр. Дегенмен, өз басым оқушы білімінің сапасы мен жалпы бала тәрбиесіне бұл мәселенің қаншалықты теріс, не оң ықпал беретіндігі жөнінде арнайы ғылыми зерттеулерді көргенім жоқ. Бірақ көпшілік мектептегі ер мұғалімдердің артуын білім саласындағы көптеген проблемаларды шешуге ықпал беретін тетіктердің бірі ретінде санайды. Бұл – ойланатын дүние.

Ер мұғалімдерді мектепке тартудың көпке белгілі бір-ақ жолы бар. Ол біздің елде де, әлемдік практикада да белгілі жол. Мектеп мұғалімінің отбасын қамтамасыз етуге міндетті ер азаматқа сай айлық мөлшерінің жеткілікті болуы. Бүгінгі нарықтық заманда басқа механизмдердің бұл мәселені шешуде ықпалы әлсіз дер едім.

Марат ТОҚАШБАЕВ, журналист-жазушы, Қазақстан Педагогикалық Ғылымдар Академиясының академигі, профессор:

– Тәрбие мәселесінде ер адамдың орны әрқашан ерек қой. Еркек түздің адамы болғанымен, оның тұлғасының өзі үлкен маңызға ие. Сол сияқты мектептерде ер ұстаздардың көптеп болуы өзінен-өзі көптеген мәселелердің оңды шешілуіне әсер етеді. Әуелі тәртіп орнайды.

Кейбір балалар еркелетсең, еркінсіп, бос қоя берсең, босаңсып кетеді. Ал ер азамат бар жерде бала жинақы, түзу жүреді. Ер адамның сөзі де салмақтырақ, өтімдірек болып келеді. Тапсырылған міндет көбіне ер адамның аузынан шықса, оның орындалуы да уақытылы болып жатады. Әйел адам мейірбан, жұмсақ, кешірімді болатындықтан, оған бала еркелегіш болады.

Тентек, бұзақы балаларды тәртіпке салуда да ер адамның айбыны зор мәнге ие. Зілді көзі, өңмеңнен өтетін сөзі баланы сабасына түсіруі мүмкін. Әйтпесе жоғары сыныптағы ұл балалар «апайларына» бағына бермейді. Өзі біздің қоғамда ер адамның образын насихаттау жетіспейтіндігін жиі айтып жүрміз. Әзіл-оспақ театрларындағы еркектер әйел ролін жиі сомдайды. Еркектің «қатын» ролін ойнаған фильмдерді де көз көрді. Қазақ қоғамы «қатын» образына мұқтаж емес, бізге азамат образы қажет.

Мектептердегі ер мұғалімнің жетіспеуі әке рөлінің төмендеуіне де әсер етіп жатыр. Мектепте де, қоғамда да әйел образы алдыңғы орынға шығып кеткендіктен, бала әйелдің айтқанын тыңдауға дағдыланады. Қыздар жағы бой жеткенде күйеуін билеп-төстеуге бейім болады. Үстемдік еткісі келеді. Қыз-келіншектердің ер азаматпен ұрсысып-тартысып жатуы да содан ба деймін. Сондықтан мектептердегі ер мұғалімдердің санын көбейту керек. Ол үшін бірінші кезекте мұғалімдер жалақысы жоғары болуы тиіс!

Аягүл МИРАЗОВА, Қазақстанның Еңбек ері, ардагер ұстаз:

– Түйіткілдің төркініне өңілсек, мәселеге әріден қарауға тура келеді. Бүгінде екі жанұяның бірі десем артық па, кем бе білмеймін, бірақ ажырасушылық көп. Баланы көбіне ана бір өзі бағып-қағып, шама-шарқынша тәрбиелеп отыр.

Мектепке келгеннен кейін де бала санасына әйел тәрбиесі көбірек сіңіп жатыр. Ұлдарымыздың бойындағы ержүректік, батылдық сынды ер-азаматқа тән қасиеттер кеміп кеткені осыдан ба деп ойлаймын. Бұл олқылықтың орнын толтыру үшін ең қажетті қадам – ұстаз мәртебесін көтеру, оған жоғары жалақы тағайындау. Қазір қоғамда мұғалімнің беделі өте төмен түсіп кетті.

Сондықтан оған бірлі-жарым болмаса талантты жастар аз келеді. Грант көп, мұғалімдікті оқып жатқан жастар да көп, бірақ сапа аз. Тіпті төмен баллмен мұғалімдікке грантқа түсіп алып, кейін басқа мамандықтарға магистратураға, екінші жоғары білімге кетіп жататындар аз емес. Ал жас мұғалімдер арасында «сабағымды өтсем болды, арғысы оқушының өзі біледі» деп ойлайтындар артқан. Бұрын біз бала бірдеңе үйренсе екен деп өліп-талып жататынбыз.

Бала қабылдамаса, жанымыз ауыратын. Кінәні өзімізден, іздеп, жаңа тәсілдерді қолдануға тырысатынбыз. Қазір ондай аз.

Оған еңбегіңнің, жанкештілігіңнің лайықты қайтарымының болмауы себеп деп ойлаймын. Ұл мұғалімдер мектепке келмейді емес, келіп-ақ жатыр. Бірақ кішкене істеп, жоғары жалақы төлейтін өзге салаға, зияткерлік мектептерге ауысып кетеді. Немесе қазір репититорлық деген шықты ғой, соған ден қойып, балаларды қосымша дайындаумен шұғылданады. Оларды қайтып кінәлайсың?! Бәрінің күйттегені – күнкөрістің қамы!

Сондықтан мұғалімдерге бірден жақсы жалақы төленсе, онда ер балалар келеді. Әйтпесе тәжірибелі ұстаздар салыстырмалы түрде төмен алмайды. Бірақ оған ондаған жыл кетеді.

Жарас СЕЙІТНҰР, әл-Фараби атындағы ҚазҰУ философия және саясаттану факультеті, жалпы және қолданбалы психология кафедрасының доценті, психология ғылымының кандидаты:

– Бұл проблема Қазақстанда ғана емес, посткеңестік елдердің бәрінде орын алып отыр. Мектептердегі гендерлік ассиметрия бүгінде 80-85 пайызды құрайды. Мәселе орта мектепте ғана емес, арнаулы және жоғары оқу орындарында да белең алған. Оның психологиялық салдары жоқ емес. Эволюция заңы бойынша әйел адам консерватор, сүзгіден өткен нәрсеге ғана сүйенетін, тәуекелшіл емес болып келеді. Ал ер адамға тәртіпті «бұзушылық», инноватор, жаңашылдыққа құмарлық, авангард яғни көшбасшылық, қауіп-қатерге қарсы жүрушілік тән. Және әйел мен ердің жүріс-тұрысы, оқиғаға реакциясы да бірдей емес.

Ал санасы қалыптасу үстіндегі бала әртүрлі мінез-құлық үлгісін, гендерлік рөлді көруі керек. Өйткені қоршаған орта психологиясының адамға әсері үлкен. Адам бәрібір трансформацияға ұшырайды. Айнала қандай болса, соған ұқсай бастайды. Ол саналы түрде жүзеге аспаса да, бейсаналы түрде әсер етеді. Сондықтан ер адамның мектептегі орны орасан.

Тағы бір назар аударарлық мәселе, әсіресе біздің қоғамда ер адамдар психологиялық тұрғыда мектептердегі басшылық қызметтегі әйелдерге бағынғысы келмейді. Оған намыстанады. Себеп – Қазақстан дәстүрлі, патриархаттық құндылықтарға негізделген қоғам. Қазақстан жерінде ұстаздар ер адамдар болғанын тарихтан да білеміз.

Молдалар мен мешіт медреседегі мұғалімдер, кейін Ыбырай Алтынсариннен бастау алатын ұстаздық қызметте ер адамдар сабақ берді. Кеңес үкіметінің саясатының салдарынан арасалмақ біржақты әйелдер жағына қарай ауды. Оны теңестіру үшін кешенді шаралар керек. Дәл бүгінгі күні мұғалім мамандығының әлеуметтік-психологиялық мәртебесі төменгі деңгейде. Оны көтеру әуелі жалақыны жоғарылатудан басталуы тиіс.
Просмотров материала: 612

Поделиться материалом


15:11 Акимы в соцсетях: Амандык Баталов снова в большом отрыве... 448 Просмотров

13:07 Алматинка прошлась по крылу летящего самолета в США (ВИДЕО)... 448 Просмотров

13:01 Нужно вернуть в школы "Әліппе" Байтурсынова - министр... 389 Просмотров

12:48 Если бы это не было ошибкой, ситуация бы не завершилась так... 434 Просмотров

12:32 Сагинтаев ответил на вопрос 7-летнего мальчика об АЭС... 407 Просмотров

11:08 Качество знаний в лицеях не отличается от... 385 Просмотров

10:59 Актер, сыгравший Назарбаева в кино, стал депутатом мажилиса... 463 Просмотров

10:52 Учителей ждут перемены в системе аттестации - Аймагамбетов... 413 Просмотров

10:20 Прогноз погоды на 17 августа: в нескольких регионах страны... 426 Просмотров

18:03 Нужно серьезно задуматься, почему дети идут на такой шаг -... 710 Просмотров

17:46 Назарбаев призвал Nur Otan активизировать подготовку к... 792 Просмотров

16:59 До конца года в Казахстане будет произведено 60 тысяч... 672 Просмотров

16:50 Казахстанского туриста охранники избили в ночном клубе в... 685 Просмотров

16:34 Средь бела убили женщину дня в Актюбинской области... 593 Просмотров

16:19 Тоқаев ұрпақты оптимист етіп тәрбиелеуге шақырды... 604 Просмотров

16:08 Митинг в Алматы: жители домов выступили против КСК... 446 Просмотров

15:43 Тоқаев: Ауылда бір мұғалім бірнеше пәннен сабақ береді... 636 Просмотров

15:38 Назарбаев участвует в заседании бюро политсовета Nur Otan... 409 Просмотров

15:30 Если КТЖ не хочет платить компенсацию, то может... 671 Просмотров

15:23 Атамекен погряз в мусоре (ВИДЕО)... 439 Просмотров

15:08 Электронное ЕНТ планируют запустить в Казахстане... 404 Просмотров

14:54 ПЛК в эпоху цифровой трансформации... 398 Просмотров

14:41 Школьникам разрешат не носить учебники в школу... 465 Просмотров

14:29 Сегодня важно принимать детей в детсады с двух лет -... 332 Просмотров

13:59 Жительница Уральска родила двух малышей с разницей в 2... 202 Просмотров

13:33 Изнасилование в Тальго: суд рассмотрит апелляции в закрытом... 176 Просмотров

13:22 Токаев: Акимы привлекают педагогов к работам, не имеющих... 500 Просмотров

13:10 В сети появилось видео избиения детей в лагере в... 348 Просмотров

12:51 Педагоги подвергаются давлению со стороны руководства из-за... 179 Просмотров

12:28 Увеличить зарплату учителям в два раза поручил президент... 545 Просмотров

12:24 В Каскелене проходят антитеррористические учения... 164 Просмотров

12:02 Примирение сторон при насилии над ребенком надо исключить -... 495 Просмотров

11:51 Не ругать и наказывать, а помогать: в СКО прошла встреча с... 147 Просмотров

11:41 Зарплата учителя – одна из самых низких в Казахстане,... 190 Просмотров

11:35 Взорвался газовый баллон в жилом доме в Кызылорде... 187 Просмотров

11:20 В какие страны переезжают казахстанцы... 207 Просмотров

11:15 Семь сотрудников колонии арестованы за пытки заключенных в... 188 Просмотров

11:05 Казахстанцы за полгода отправили 282 млрд тенге за рубеж... 180 Просмотров

10:46 Пьяный полицейский устроил ДТП на служебном авто в Западном... 211 Просмотров

10:40 В Алматы нянечка пропала после скандального видео... 212 Просмотров





Опрос


«    Август 2019    »
ПнВтСрЧтПтСбВс
 1234
567891011
12131415161718
19202122232425
262728293031