25 апреля 2019 г.

Мы в соц сетях:

+7 705 308 0767 +7 705 308 0767



“Бір бала – бала емес, екі бала – жарты бала, үш бала – бүтін бала”

11 февраль 2019, 10:53
“Бір бала – бала емес, екі бала – жарты бала, үш бала – бүтін бала”


Политология докторы, Гумилев атындағы ЕНУ-дың заманауи зерттеулер Институтының директоры Мұхит-Ардагер Сыдықназаров еліміздегі көпбалалыққа қатысты пікірімен бөлісті. Бұл туралы оның Facebook әлеуметтік желісіндегі парақшасына сілтеме жасап, Stan.kz хабарлайды.

Мұхит-Ардагер Сыдықназаровтың айтуы бойынша, қазақтардың ата-бабалары көне заманнан нақты демографиялық болжамнан хабардар болған және оны ұстанған. Өз сөздеріне дәлел ретінде ғалым қазақтың: “Бір бала – бала емес, екі бала – жарты бала, үш бала – бүтін бала” деп айтқан мақалын келтіріп отыр.

“Мұнда XIX ғасырда алғашқы демографтар, француз Гийяр мен ағылшын Мальтус сипаттаған демографиялық сальдоның формуласы жатыр. Мақалда жақсы өмір сүру үшін отбасында кем дегенде үш бала болуы керек деген мағына бар. Екі бала ата-ана қайтыс болғаннан кейін олардың халықтың ішіндегі орнын басады, ал үшінші бала өсім береді, бұл табиғи минималды сальдо. Көбісі оны біледі, бірақ көбісі оны білмейтін болып шықты”, — дейді ол.

Маманның пікірінше, еліміздің кейбір азаматтары еуропалық тәсілдемені және Кеңес Үкіметі кезіндегі отбасыны жоспарлау жайлы тұрақты стереотиптерді ұстанады. Жағдайы төмен жанұяларда немесе ауылда тұратындарда ғана көп бала болады деп бұрыс ойлайды.

“Мүлдем олай емес. Әсіресе біздің заманымызда көптеген қазақтар ата-ананың репродуктивті денсаулығы мүмкіндік берсе, көпбалалы болуды армандайды. Денсаулық факторы бірінші орында. Қаржылық жағдай мен материалды мүмкіндіктер жақынарада жақсарады деген оймен балаларды жас кезінде босанады. Ешкім баланы болашаққа үміт артпай тумайды”,— дейді институт директоры.

Садықназаровтың пікірінше, кәсіпкер қазақтың отбасында кем дегенде төрт бала болуы тиіс. Өнерге жақын және ғылыми-академиялық жанұяда да кем дегенде үш-төрт бала болуы керек.

“Ешкім бұл категорияға жататын адамдар отбасылық-репродуктивті мақсаттарды ұзақ уақыт бойы жоспарлай алмайды деп мәлімдей алмайды. Адам жағдайы жақсара түскен сайын баласы да көп болғанын қалайды. Бұл түсуден туған, жоғарғы тәсілдеме. Табысы әртүрлі әр қазақ қартайғанда балаларым бір-біріне көмектеседі, болашақта бір-біріне тірек болады деп ойлайды. Мемлекеттің қамқоршылық ұстанымына үміт артпай балаларды өмірге әкеледі және оларды тәрбиелейді”, — дейді ғалым.

Оның сөзінше, бұл нақты бақыланатын тенденция.

“Тілсіз жаудың кесірінен бес баласынан айырылып қалған отбасы да көріп тұрғанымыздай мемлекеттен көмек күтпеген. Күндіз де, түнде де жұмыс істеген. Еңбекқорлар қолдарынан келгенше жұмыс істеді. Көпбалалыларды “жетімдікті көбейтіп жатыр” деп сөккендер, заманауи қазақтардың отбасылық-репродуктивті қатынастарының аспектісін білмейді”, — деді Сыдықназаров.

Ғалымның айтуы бойынша, егер Қазақстанның заманауи ата-аналары көпбалалы болуды армандаса, оларды сөгудің керегі жоқ. Керісінше қолдау көрсету қажет.

“Тым құрығанда аз-аздан Ресейдің аналық капиталдан жинаған тәжірибесін алу керек. Мінсіз дегенде арабтың, Шығанақтағы монархиялық мемлекеттердің тәжірибесін (біздің жағдайда жүзеге асу мүмкіндігі төмен, бірақ сонда да). Оларда туылған балалардың саны пайызбен ата-ананың мойнындағы кредиттік-ипотекалық қысымды азайтады. (бірінші бала – минус 25, екінші бала – минус 50, үшінші бала- минус 75, төртінші бала – мемлекет кредитті толығымен жауып береді). Сондықтан сөккенше, төрт-бес балалы болу — біздің жанұяларымыз қалайтын стандарт екенін түсінген жөн. Барлығының емес, бірақ көптеген жанұялардың қалауы”, — деп қорытындылады эксперт.

Әлеуметтік желіде Сыздықовтың сөзімен көптеген адамдар келісті. Оның жазбасы көптеген қазақстандықтардың көңілінен шықты. Желі қолданушылары ғалымға өз пікірімен бөліскені үшін алғыс айтты.
Просмотров материала: 504

Поделиться материалом


18:31 Первая женщина: Партия "Ак Жол" выдвинула своего кандидата... 356 Просмотров

17:43 Первое заседание Совета биев прошло в Актау... 289 Просмотров

17:21 Лес горит в Павлодарской области... 248 Просмотров

17:08 Көпбалалы отбасылар баспана алу үшін жеке кезекке тұрады... 261 Просмотров

17:02 Мы считаем казахов родственниками, - премьер Венгрии... 298 Просмотров

15:57 Мақпал Жүнісова Air Astana қызметкерлеріне қатты ашулы... 308 Просмотров

15:39 Берік Әбдіғалиұлы: Тоқаев - басқа буынның өкілі... 266 Просмотров

15:31 Өнер жұлдыздарының кітаптары қалай бағалануда... 255 Просмотров

15:10 Қарағандылық Қамиев қолдау флешмоб өткізді... 255 Просмотров

14:51 Тоқаев - қазақ көшінің "Екінші алтын дәуірін" бастайды... 292 Просмотров

14:37 В квартирах для многодетных могут жить только дети и их... 302 Просмотров

14:12 Сейфуллин Жолбарыс кімнің үйін тартып алған?... 299 Просмотров

13:49 Министр Абаев "Қалаулым" бағдарламасын көрмейтінін айтты... 303 Просмотров

13:41 Сайлау: Үміткер Сәдібек Түгел сынақта емлелік қате жіберген... 309 Просмотров

13:27 Федерация профсоюзов выдвинула кандидата в Президенты РК... 246 Просмотров

12:15 Министр Абаев "Өз ойым" бағдарламасына қатысты жауап берді... 209 Просмотров

12:06 Перуашев жазаланған белсенділерге араша түсті... 1 667 Просмотров

12:03 ДТП с участием служебного авто в Атырау: Замакима в машине... 152 Просмотров

11:38 Балалар семіздігі бойынша қауіпті межеде тұрмыз... 164 Просмотров

11:30 Келесі айдан бастап автонесие 4 пайызбен беріле бастайды... 173 Просмотров

11:19 Сайлау: Келесі үміткерлер кімдер?... 178 Просмотров

10:41 С 22 мая изменится график движения поездов в Казахстане... 152 Просмотров

10:16 Емтихан бітті: Тоқаевтың қазақшасы қалай?... 212 Просмотров

10:00 11 погибших в ДТП близ Кордая: арестован водитель автобуса... 160 Просмотров

09:41 ЧП в школе Тайынша в СКО: обрушился аварийный вход... 223 Просмотров

09:32 Курс валют на 24 апреля... 191 Просмотров

20:41 Токаев - интеллектуальный управленец с государственным... 748 Просмотров

18:15 Қазақстанда тұратын америкалық: Шаңыраққа қарау керек... 612 Просмотров

17:38 "Он заплакал": Нурсултан Назарбаев не смог сдержать слез на... 587 Просмотров

17:28 Болат Жамишев: ЕНПФ - это ошибка... 410 Просмотров

16:02 Ержан Есимханов: У нас, считавших себя надежными,... 8 116 Просмотров

15:57 Сәдібек Түгел неге президент болғысы келеді?... 344 Просмотров

15:48 Саясаттанушы:"Тоқаевты ұлттық компромистің тұлғасы деуге... 344 Просмотров

15:41 Тоқаев Қазақстанды, Отанымызды қорғауға уәде берді... 298 Просмотров

15:34 Касым-Жомарт Токаев подал документы в ЦИК... 338 Просмотров

15:16 Жоғалған «Әліппе» қазағымен қайта қауышады... 827 Просмотров

14:55 Тоқаев – білімі мен біліктілігі жеткілікті, интеллектуалды... 362 Просмотров

14:46 Каждым пятым автомобилем в Казахстане владеет женщина... 336 Просмотров

14:39 Кредит төлеу проблемасы әншілерге де таныс екен... 334 Просмотров

14:26 Все эти годы Токаев находился рядом с Елбасы, - Нурлан... 358 Просмотров





Опрос


«    Апрель 2019    »
ПнВтСрЧтПтСбВс
1234567
891011121314
15161718192021
22232425262728
2930