16 февраля 2019 г.

Мы в соц сетях:

+7 705 308 0767 +7 705 308 0767



“Бір бала – бала емес, екі бала – жарты бала, үш бала – бүтін бала”

11 февраль 2019, 10:53
“Бір бала – бала емес, екі бала – жарты бала, үш бала – бүтін бала”


Политология докторы, Гумилев атындағы ЕНУ-дың заманауи зерттеулер Институтының директоры Мұхит-Ардагер Сыдықназаров еліміздегі көпбалалыққа қатысты пікірімен бөлісті. Бұл туралы оның Facebook әлеуметтік желісіндегі парақшасына сілтеме жасап, Stan.kz хабарлайды.

Мұхит-Ардагер Сыдықназаровтың айтуы бойынша, қазақтардың ата-бабалары көне заманнан нақты демографиялық болжамнан хабардар болған және оны ұстанған. Өз сөздеріне дәлел ретінде ғалым қазақтың: “Бір бала – бала емес, екі бала – жарты бала, үш бала – бүтін бала” деп айтқан мақалын келтіріп отыр.

“Мұнда XIX ғасырда алғашқы демографтар, француз Гийяр мен ағылшын Мальтус сипаттаған демографиялық сальдоның формуласы жатыр. Мақалда жақсы өмір сүру үшін отбасында кем дегенде үш бала болуы керек деген мағына бар. Екі бала ата-ана қайтыс болғаннан кейін олардың халықтың ішіндегі орнын басады, ал үшінші бала өсім береді, бұл табиғи минималды сальдо. Көбісі оны біледі, бірақ көбісі оны білмейтін болып шықты”, — дейді ол.

Маманның пікірінше, еліміздің кейбір азаматтары еуропалық тәсілдемені және Кеңес Үкіметі кезіндегі отбасыны жоспарлау жайлы тұрақты стереотиптерді ұстанады. Жағдайы төмен жанұяларда немесе ауылда тұратындарда ғана көп бала болады деп бұрыс ойлайды.

“Мүлдем олай емес. Әсіресе біздің заманымызда көптеген қазақтар ата-ананың репродуктивті денсаулығы мүмкіндік берсе, көпбалалы болуды армандайды. Денсаулық факторы бірінші орында. Қаржылық жағдай мен материалды мүмкіндіктер жақынарада жақсарады деген оймен балаларды жас кезінде босанады. Ешкім баланы болашаққа үміт артпай тумайды”,— дейді институт директоры.

Садықназаровтың пікірінше, кәсіпкер қазақтың отбасында кем дегенде төрт бала болуы тиіс. Өнерге жақын және ғылыми-академиялық жанұяда да кем дегенде үш-төрт бала болуы керек.

“Ешкім бұл категорияға жататын адамдар отбасылық-репродуктивті мақсаттарды ұзақ уақыт бойы жоспарлай алмайды деп мәлімдей алмайды. Адам жағдайы жақсара түскен сайын баласы да көп болғанын қалайды. Бұл түсуден туған, жоғарғы тәсілдеме. Табысы әртүрлі әр қазақ қартайғанда балаларым бір-біріне көмектеседі, болашақта бір-біріне тірек болады деп ойлайды. Мемлекеттің қамқоршылық ұстанымына үміт артпай балаларды өмірге әкеледі және оларды тәрбиелейді”, — дейді ғалым.

Оның сөзінше, бұл нақты бақыланатын тенденция.

“Тілсіз жаудың кесірінен бес баласынан айырылып қалған отбасы да көріп тұрғанымыздай мемлекеттен көмек күтпеген. Күндіз де, түнде де жұмыс істеген. Еңбекқорлар қолдарынан келгенше жұмыс істеді. Көпбалалыларды “жетімдікті көбейтіп жатыр” деп сөккендер, заманауи қазақтардың отбасылық-репродуктивті қатынастарының аспектісін білмейді”, — деді Сыдықназаров.

Ғалымның айтуы бойынша, егер Қазақстанның заманауи ата-аналары көпбалалы болуды армандаса, оларды сөгудің керегі жоқ. Керісінше қолдау көрсету қажет.

“Тым құрығанда аз-аздан Ресейдің аналық капиталдан жинаған тәжірибесін алу керек. Мінсіз дегенде арабтың, Шығанақтағы монархиялық мемлекеттердің тәжірибесін (біздің жағдайда жүзеге асу мүмкіндігі төмен, бірақ сонда да). Оларда туылған балалардың саны пайызбен ата-ананың мойнындағы кредиттік-ипотекалық қысымды азайтады. (бірінші бала – минус 25, екінші бала – минус 50, үшінші бала- минус 75, төртінші бала – мемлекет кредитті толығымен жауып береді). Сондықтан сөккенше, төрт-бес балалы болу — біздің жанұяларымыз қалайтын стандарт екенін түсінген жөн. Барлығының емес, бірақ көптеген жанұялардың қалауы”, — деп қорытындылады эксперт.

Әлеуметтік желіде Сыздықовтың сөзімен көптеген адамдар келісті. Оның жазбасы көптеген қазақстандықтардың көңілінен шықты. Желі қолданушылары ғалымға өз пікірімен бөліскені үшін алғыс айтты.
Просмотров материала: 240

Поделиться материалом


19:21 Все дети из многодетных семей ВКО будут бесплатно ходить в... 489 Просмотров

18:12 Аким Талдыкоргана - коммунальщикам: За ваши недоработки... 244 Просмотров

18:06 Безвозвратный грант для бизнеса могут получить многодетные... 243 Просмотров

17:45 Ребенок и двое взрослых погибли от отравления угарным газом... 239 Просмотров

17:25 Елжан Биртанов прокомментировал ситуацию с зарплатами... 230 Просмотров

17:07 Конституционный Совет дал ответ на запрос Нурсултана... 384 Просмотров

17:06 Сайрагүл Сауытбайдың шағымы бойынша сот отырысы басталды... 681 Просмотров

17:00 Волонтер боп жұмыс істеген студенттерге сағатына 1000 теңге... 255 Просмотров

16:51 Матери Батырхана Шукенова через 20 лет вручили медаль сына... 411 Просмотров

16:23 Ерлан Сағадиев мектептегі төбелес үшін директорларды... 917 Просмотров

16:18 Играть как Месси или стать министром! Об амбициях столичных... 375 Просмотров

16:14 Десятиклассник спас упавшего в колодец ребенка в Астане... 254 Просмотров

15:40 "167 миллионов тенге или "У меня отбирают дело моей жизни"... 739 Просмотров

15:07 В полиции много случайных людей. Но не все, - Азамат... 321 Просмотров

14:16 Казахстанцы стали экономить на продуктах питания... 191 Просмотров

13:57 Поддержка многодетным семьям должна быть комплексной, —... 211 Просмотров

13:53 «Абзал Құспанның адвокаттығынан бас тартпаймын» деген... 114 Просмотров

13:39 94-летний ветеран осужден за убийство в Костанайской области... 250 Просмотров

13:30 Талғар ауданында биыл 120 пəтер пайдалануға берілмек... 61 Просмотров

13:14 Ерлан Сагадиев: Видео с избиениями школьников надо сразу... 306 Просмотров

12:57 Прошло заседание Бюро Мажилиса под председательством... 178 Просмотров

12:07 Почти 30 кг марихуаны обнаружили дома у жителя Алматы... 254 Просмотров

11:56 88 населенных пунктов находятся под угрозой затопления в ЗКО... 137 Просмотров

11:40 С 2020 года отменят процедуру проведения ВОУД — МОН РК... 152 Просмотров

11:20 Женщину, спасшую ребенка от педофила, наградили в Шымкенте... 160 Просмотров

11:09 Сколько дней казахстанцы отдохнут в марте... 231 Просмотров

10:57 Запрещенные продукты выявили в школьных столовых... 139 Просмотров

10:29 Жителей Туркестанской области задержали по подозрению в... 294 Просмотров

10:11 Изменения в правила аккредитации журналистов внесли по... 173 Просмотров

09:50 Нурлан Нуркенов назначен заместителем акима Астаны... 156 Просмотров

09:48 Курс валют на 15 февраля... 171 Просмотров

09:40 Учителя отказались вести занятия из-за плесени в одной из... 254 Просмотров

09:16 Нацбанк выиграл апелляцию о взыскании 25 млрд тенге,... 187 Просмотров

09:07 Осадки ожидаются на большей части территории Казахстана 15... 154 Просмотров

18:04 Предложения общественности о помощи многодетным семьям... 320 Просмотров

17:48 Назначен заместитель акима Астаны... 309 Просмотров

17:28 Родители отказываются переливать кровь больной дочери по... 305 Просмотров

17:10 Дарига Назарбаева: Журналисты стоят на защите народа... 367 Просмотров

17:02 Взрыв газа в Петропавловске: стены четырех квартир... 254 Просмотров

16:57 Владимир Божко предложил ужесточить борьбу с браконьерством... 256 Просмотров





Опрос


«    Февраль 2019    »
ПнВтСрЧтПтСбВс
 123
45678910
11121314151617
18192021222324
25262728