21 августа 2019 г.

Мы в соц сетях:

+7 705 308 0767 +7 705 308 0767



“Бір бала – бала емес, екі бала – жарты бала, үш бала – бүтін бала”

11 февраль 2019, 10:53
“Бір бала – бала емес, екі бала – жарты бала, үш бала – бүтін бала”


Политология докторы, Гумилев атындағы ЕНУ-дың заманауи зерттеулер Институтының директоры Мұхит-Ардагер Сыдықназаров еліміздегі көпбалалыққа қатысты пікірімен бөлісті. Бұл туралы оның Facebook әлеуметтік желісіндегі парақшасына сілтеме жасап, Stan.kz хабарлайды.

Мұхит-Ардагер Сыдықназаровтың айтуы бойынша, қазақтардың ата-бабалары көне заманнан нақты демографиялық болжамнан хабардар болған және оны ұстанған. Өз сөздеріне дәлел ретінде ғалым қазақтың: “Бір бала – бала емес, екі бала – жарты бала, үш бала – бүтін бала” деп айтқан мақалын келтіріп отыр.

“Мұнда XIX ғасырда алғашқы демографтар, француз Гийяр мен ағылшын Мальтус сипаттаған демографиялық сальдоның формуласы жатыр. Мақалда жақсы өмір сүру үшін отбасында кем дегенде үш бала болуы керек деген мағына бар. Екі бала ата-ана қайтыс болғаннан кейін олардың халықтың ішіндегі орнын басады, ал үшінші бала өсім береді, бұл табиғи минималды сальдо. Көбісі оны біледі, бірақ көбісі оны білмейтін болып шықты”, — дейді ол.

Маманның пікірінше, еліміздің кейбір азаматтары еуропалық тәсілдемені және Кеңес Үкіметі кезіндегі отбасыны жоспарлау жайлы тұрақты стереотиптерді ұстанады. Жағдайы төмен жанұяларда немесе ауылда тұратындарда ғана көп бала болады деп бұрыс ойлайды.

“Мүлдем олай емес. Әсіресе біздің заманымызда көптеген қазақтар ата-ананың репродуктивті денсаулығы мүмкіндік берсе, көпбалалы болуды армандайды. Денсаулық факторы бірінші орында. Қаржылық жағдай мен материалды мүмкіндіктер жақынарада жақсарады деген оймен балаларды жас кезінде босанады. Ешкім баланы болашаққа үміт артпай тумайды”,— дейді институт директоры.

Садықназаровтың пікірінше, кәсіпкер қазақтың отбасында кем дегенде төрт бала болуы тиіс. Өнерге жақын және ғылыми-академиялық жанұяда да кем дегенде үш-төрт бала болуы керек.

“Ешкім бұл категорияға жататын адамдар отбасылық-репродуктивті мақсаттарды ұзақ уақыт бойы жоспарлай алмайды деп мәлімдей алмайды. Адам жағдайы жақсара түскен сайын баласы да көп болғанын қалайды. Бұл түсуден туған, жоғарғы тәсілдеме. Табысы әртүрлі әр қазақ қартайғанда балаларым бір-біріне көмектеседі, болашақта бір-біріне тірек болады деп ойлайды. Мемлекеттің қамқоршылық ұстанымына үміт артпай балаларды өмірге әкеледі және оларды тәрбиелейді”, — дейді ғалым.

Оның сөзінше, бұл нақты бақыланатын тенденция.

“Тілсіз жаудың кесірінен бес баласынан айырылып қалған отбасы да көріп тұрғанымыздай мемлекеттен көмек күтпеген. Күндіз де, түнде де жұмыс істеген. Еңбекқорлар қолдарынан келгенше жұмыс істеді. Көпбалалыларды “жетімдікті көбейтіп жатыр” деп сөккендер, заманауи қазақтардың отбасылық-репродуктивті қатынастарының аспектісін білмейді”, — деді Сыдықназаров.

Ғалымның айтуы бойынша, егер Қазақстанның заманауи ата-аналары көпбалалы болуды армандаса, оларды сөгудің керегі жоқ. Керісінше қолдау көрсету қажет.

“Тым құрығанда аз-аздан Ресейдің аналық капиталдан жинаған тәжірибесін алу керек. Мінсіз дегенде арабтың, Шығанақтағы монархиялық мемлекеттердің тәжірибесін (біздің жағдайда жүзеге асу мүмкіндігі төмен, бірақ сонда да). Оларда туылған балалардың саны пайызбен ата-ананың мойнындағы кредиттік-ипотекалық қысымды азайтады. (бірінші бала – минус 25, екінші бала – минус 50, үшінші бала- минус 75, төртінші бала – мемлекет кредитті толығымен жауып береді). Сондықтан сөккенше, төрт-бес балалы болу — біздің жанұяларымыз қалайтын стандарт екенін түсінген жөн. Барлығының емес, бірақ көптеген жанұялардың қалауы”, — деп қорытындылады эксперт.

Әлеуметтік желіде Сыздықовтың сөзімен көптеген адамдар келісті. Оның жазбасы көптеген қазақстандықтардың көңілінен шықты. Желі қолданушылары ғалымға өз пікірімен бөліскені үшін алғыс айтты.
Просмотров материала: 1 027

Поделиться материалом


17:52 Изнасилование на Медеу: насильнику-рецидивисту добавили 8... 24 Просмотров

17:41 Мужчина убил гражданскую жену и отвез на тело кладбище в... 38 Просмотров

17:35 В Акмолинской области активно развивается животноводство... 37 Просмотров

17:24 Миллионы тенге украли у детей-инвалидов в Алматы... 41 Просмотров

17:10 Устройства автоэлектроники подходящие для использования в... 91 Просмотров

17:07 Паразитами назвал Назарбаев маленькие села... 94 Просмотров

16:56 Сколько денег нужно для возврата жезлов полицейским... 90 Просмотров

16:47 Даниал Ахметов выразил соболезнования родителям и близким... 96 Просмотров

16:02 Атырау облысында ұстаздарға мектепті ақтатып қойған... 154 Просмотров

16:00 Маулен Ашимбаев и Бахыт Султанов вышли из состава Политбюро... 77 Просмотров

15:55 Назарбаев поставил в пример Кульгинова... 84 Просмотров

15:45 Запустили сайт о Динмухамеде Кунаеве... 86 Просмотров

15:40 "Ет бір аптада 30% қымбаттады": Ұлттық экономика... 120 Просмотров

15:37 63 из 78 требований нарушил один из вузов Шымкента... 111 Просмотров

15:14 Количество случаев насилия над детьми будет расти -... 124 Просмотров

14:59 Министр культуры и спорта дала пояснения по вопросу... 116 Просмотров

14:50 Оңтүстік Кореяға жұмысқа аттанған әйел сан соған қалды... 148 Просмотров

14:28 Предлагают ввести предмет "Безопасность" в школах Казахстана... 141 Просмотров

14:18 Учителя отдали 54 млн тенге в руки мошенницы в ЗКО... 152 Просмотров

13:37 Назарбаев: выйдите, мы другого подберем в партию... 148 Просмотров

13:27 Елбасы призвал не поддерживать компании с финансовыми... 145 Просмотров

13:21 Назарбаев обратился к блогерам... 163 Просмотров

13:14 Традиционные СМИ уступают позиции. Даурен Абаев должен об... 176 Просмотров

12:58 Мы работаем по-старому, до сих пор не знаем что такое... 132 Просмотров

12:48 Аким Акмолинской области рассказал о «латинизации» региона... 119 Просмотров

12:45 Елбасы предложил Нигматулину возглавить фракцию Nur Otan в... 123 Просмотров

12:43 Назарбаев: Чиновничий дресс-код надо прекратить... 189 Просмотров

12:37 Студентов вынуждают давать взятки. Поручаю Совбезу... 138 Просмотров

12:25 Сотрудникам КТЖ дали от 4 до 6 лет тюрьмы... 298 Просмотров

12:22 Мамин предложил новые форматы взаимодействия партии и... 109 Просмотров

12:19 Түк бітірмеген тіл заңына отыз жыл толайын деп отыр, -... 170 Просмотров

12:17 В Шымкенте сорвали флаг партии и никто не пикнул, все... 122 Просмотров

11:59 Назарбаев высказался о досрочных выборах в парламент... 121 Просмотров

11:55 Прекращено уголовное дело в отношении мужчины, спасшего... 134 Просмотров

11:48 Смерть под скальпелем: в Алматы арестован пластический... 134 Просмотров

11:39 Токаев назначил нового министра труда и социальной защиты... 85 Просмотров

11:27 Назарбаев собрал расширенное заседание политсовета... 104 Просмотров

10:28 На бригаду скорой помощи напали в Нур-Султане... 151 Просмотров

10:17 За курение в поезде будут штрафовать в Казахстане... 110 Просмотров

10:03 Вертолет не может вылететь на поиски пропавших альпинистов... 143 Просмотров





Опрос


«    Август 2019    »
ПнВтСрЧтПтСбВс
 1234
567891011
12131415161718
19202122232425
262728293031