22 июля 2019 г.

Мы в соц сетях:

+7 705 308 0767 +7 705 308 0767



Қазақ тілінде қызмет көрсетуді талап еткен тұрғындарды саяжай басшысы жарық пен сусыз қалдырмақшы

11 август 2018, 12:36
Қазақ тілінде қызмет көрсетуді талап еткен тұрғындарды саяжай басшысы жарық пен сусыз қалдырмақшы
Өскемен қаласы «Восточник-3» баубақша қоғамдастығына қарасты саяжай басшысы Шушанников Г.П күшіне мінді. Жергілікті тұрғындарға қазақ тілінде хабар беріп, қазақ тілінде жиналыс өткізуден бас тартып отырғанын айтып шағымданғандарды қыспаққа алып жатыр. Сондағы ойлап тапқаны не дейсіздер ғой, өз пікірін айтып, шағымданғандарды қоғамдастық мүшелігінен шығарып, жарық, судан ажыратамын деп қорқытыпты. Бұл туралы qamshy.kz хабарлайды.

Кеше «Восточник-3» баубақша қоғамдастығының саяжай тұрғындарына ашқан жиналыста, тұрғындарды жинап алып резонанс тудырғандарды мүшеліктен шығаруды қарастырылып жатқанын айтқан. Неткен өзіне деген сенімділік дерсің. Құдды бір аталған саяжай Қазақстан территориясында емес, жеке дара мемлекетте тұрғандай. Өз заңдары бар, саяжайда қандай шешім қабылдаймын, нендей заң шығарамын десе де өз еркі. Ол Қазақстан Республикасының Ата-Заңына сәйкес келе ме, жоқ па, оған бас қатырып жатқан ешкім жоқ. Өйтпей қайтсін? Бірнеше жыл бойы Қазақстан Республикасының Тіл туралы заңын белшесінен басып келеді. Оған әй дейтін әже, қой дейтін қожа жоқ. Мұндағы әже мен қожа жергілікті халық емес, құзырлы органдар. Себебі халық бұрыннан бері бұл бассыздық пен заңсыздыққа өз наразылығын білдіріп келеді. Алайда нәтижесіз. Басындағы мәселесін айтып, прокуратураға да арыз жазды, әкімдіктің де табалдырығын тоздырды. Халықтың мұңына құлақ асар бір ресми орган табылмады.

Шушанников тұрғындардың шағымы аяқ асты қалып жатқанына куә болған сайын тұрғындарға деген өктемдігін қаталдата түскендей.

Заңгер Абзал Құспан бұл мәселенің күрмеуін шешу оңай екенін айтады. Прокуратураға жіберілетін арызда Шушанниковтың қандай әрекеттері нақты қай заңды бұзып отырғанын тізбектеп шығу керек екенін айтады. Заңгер Прокуратураның нақты функциясы анықталып, көрсетілмегендіктен, арыз нақты заң бойынша көрсетілмегендіктен оны қарамай отыр деген ойда.

– Менің заңгер ретінде кеңесім, тұрғындардың әрқайсысы 20 мыңнан жинап сауатты, ұлтжанды, табанды юристі жалдағаны абзал. Шушанниковтың ҚР Тіл туралы заңын бұзып отырғаны айдан анық. Шушанниковке шағымданғандарды кооператив мүшелігінен шығарып, жарықты, суды өшіру туралы шешімді қарауының өзі заңсыз. Себебі жарықты, суды тек оның ақшасын төлемеген жағдайда ғана қия алады, дейді заңгер.

Абзал Құспан айтпақшы, бұл заңсыздыққа заң аясында тоқтау қою жеңіл, бірақ бірнеше жылдан бері Шушанниковқа, қоғамдастыққа прокуратураның да, әкімшіліктің де тісі бата алмай отыр. Заңгер Руслан Түсіпбеков те қоғамдастықтың тілге қатысты жүргізіп отырған саясатының нақты қандай бап бойынша бұзып отырғанын айтып берді.

– Көбісі орыс тілі ресми тіл деп ойлайды. Алайда орыс тілі ресми тіл емес. Себебі Қазақстанда ресми тіл деген ұғым жоқ. Мемлекеттік тіл деген ұғым бар. Ал мемлекеттік тіл – қазақ тілі.

ҚР Ата-заңының 7-бабында былай деп жазылған – «Орыс тілі ресми емес, бірақ тек мемлекеттік органдарда ресми қолданылады» делінген. Конституцияның 7-бабына сүйенсек, орыс тілі ресми тіл болып саналады. Ал мемлекеттік емес органдарда қазақ тілі міндетті түрде қолданылу керек. Ең бірінші басымдылық қазақ тіліне берілуі тиіс. Себебі, тағы қайталап өтейін – қазақ тілі мемлекеттік тіл.

Заңгер айтып өткен 7-бапқа толығырақ тоқталайық. 7-баптың екінші тарауында «Орыс тілі ресми емес, тек мемлекеттік органдарға ресми тіл ретінде қолданылады» делінген. Айырмашылық бар ма, бар. Көбі қателесіп, «Елбасының өзі енгізді ғой, орыс тілі – ресми тіл» деп қателесіп жатады.

Заңгердің айтуынша, кез келген қазақстандық Қазақстанның кез келген жеріне барып, қазақ тілінде қызмет көрсетуін талап етуге толық құқылы. Одан бас тартса, сотқа шағымдануына да болады.

ҚР Тіл туралы заңда заң тасқа таңба басқандай жазылған. Алайда Шушанников бұл заңды оқымаған немесе оқығысы келмейді.

Қазақстанда тілге қатысты осындай мәселенің туындауының өзі елдігімізге сын. Заңгер Руслан Түсіпбеков мұндай жағдай екінші мәрте қайталанбауы үшін арнайы құзырлы орган құру керек екенін айтады.

– Бізбен қатар тәуелсіздік алған Балтық елдері – Латвия, Литва, Эстония ана тілдерін қорғап, дамыту үшін тіл полициясын құрған. Бізге сондай орган қажет. Оның атауын полиция дейміз бе, әлде басқалай қоямыз ба, ол жағын ойлану керек. Қазақ тілінің дұрыс қолданылуын қадағалап, тіл туралы орган заң жүзінде шара қолдана алатын, жазалай алатындай болу керек. Сот арқылы мәселені шешу көп уақытта талап етеді.

Заңгерлер айтпақшы, бұл мәселені шешу оңай болғанымен, оны қиындатып жүрміз. Заң бұзушылық орын алғанын шырылдап айтып жүрген тұрғындар бірнеше жыл бойы осы заңсыздықтың құрбаны болып келеді.
Просмотров материала: 2 428

Поделиться материалом


09:20 "Самый лучший судья – это ты сам. Я самокритик, а может... 8 Просмотров

09:18 Двое военнослужащих ранены в результате взрыва на полигоне... 49 Просмотров

09:11 Военные перехватили дрон, пытавшийся провести съёмку над... 68 Просмотров

09:07 Жара до 45°С сохраняется на юге Казахстана... 70 Просмотров

09:00 Курс валют на 22 июля... 73 Просмотров

15:15 Сел пьяным за руль: сельский аким в Костанайской области... 875 Просмотров

14:49 Каждым четвертым предприятием в СКО руководят женщины... 864 Просмотров

14:43 72 миллиона тенге задолжало бизнесменам Управление... 888 Просмотров

14:38 А.Мамин раскритиковал ЗКО за слабую реализацию ГЧП... 903 Просмотров

13:02 Табысы төмен азаматтарға кредит беруге тыйым салынады... 1 292 Просмотров

12:05 Память Дениса Тена почтили в Алматы... 924 Просмотров

11:41 Аружан Саин поблагодарила казахстанцев за поздравления с... 897 Просмотров

11:26 Женщина выпала из автобуса и скончалась в Алматы... 971 Просмотров

11:20 Батыстың бәрі мұнайшы. Оларға мұнай саласында қызмет... 923 Просмотров

11:08 Акимы в соцсетях: Уразалин задавил массовкой... 996 Просмотров

10:51 "На любой стрелке обосную": Уволенный генерал Абисатов... 1 045 Просмотров

10:31 Врач на селе – больше, чем врач... 1 050 Просмотров

10:17 Выходца из Казахстана в США обвиняют в работе снайпером в... 941 Просмотров

10:04 Прогноз погоды на 20 июля: сильная жара и ветер ожидаются... 893 Просмотров

18:14 Врача Гани Куттымуратова подозревают в незаконном изъятии... 896 Просмотров

18:02 Впервые в казахстанском вузе начнут подготовку пластических... 450 Просмотров

17:57 Эксперт: Преддиабет – это не повод для отчаяния, а сигнал к... 492 Просмотров

17:38 Землетрясение произошло в 113 километрах от Алматы... 464 Просмотров

17:30 Отец-педофил приговорен к 11 годам колонии в Караганде... 919 Просмотров

17:25 СКО планирует перенять у США самые передовые агротехнологии... 544 Просмотров

17:18 Сделай фото - выиграй приз: В Талдыкоргане стартовал новый... 446 Просмотров

17:17 Грузияны бағындырған Дима... 427 Просмотров

17:14 Июнь-2019 назван самым жарким за последние 140 лет... 412 Просмотров

17:03 Интернет-мошенники привлекали бомжей для обмана казахстанцев... 392 Просмотров

16:42 Бывший генеральный директор нацпарка признался в... 423 Просмотров

16:29 МВД набирает кандидатов для работы в патрульной полиции по... 448 Просмотров

15:57 Запустят дополнительные поезда между Нур-Султаном и Алматы... 413 Просмотров

15:38 Куда больше всего хотят поступить абитуриенты в 2019 году... 422 Просмотров

15:20 В этом году по казахстанским учебникам поступило почти 4,5... 273 Просмотров

15:01 Казахстанцы смогут получать ЭЦП через мобильное приложение... 224 Просмотров

14:51 Казахстан намерен внедрить 5G одним из первых в мире... 179 Просмотров

14:29 17 миллиардов тенге потратили госорганы Казахстана на авто... 159 Просмотров

13:55 "Казавтожол" расширит сеть платных автодорог... 183 Просмотров

13:42 Токаев освободил от должности Махамбета Абисатова... 184 Просмотров

13:35 Назначен заместитель МВД РК... 183 Просмотров





Опрос


«    Июль 2019    »
ПнВтСрЧтПтСбВс
1234567
891011121314
15161718192021
22232425262728
293031