22 сентября 2019 г.

Мы в соц сетях:

+7 705 308 0767 +7 705 308 0767



Қазақ тілінде қызмет көрсетуді талап еткен тұрғындарды саяжай басшысы жарық пен сусыз қалдырмақшы

11 август 2018, 12:36
Қазақ тілінде қызмет көрсетуді талап еткен тұрғындарды саяжай басшысы жарық пен сусыз қалдырмақшы
Өскемен қаласы «Восточник-3» баубақша қоғамдастығына қарасты саяжай басшысы Шушанников Г.П күшіне мінді. Жергілікті тұрғындарға қазақ тілінде хабар беріп, қазақ тілінде жиналыс өткізуден бас тартып отырғанын айтып шағымданғандарды қыспаққа алып жатыр. Сондағы ойлап тапқаны не дейсіздер ғой, өз пікірін айтып, шағымданғандарды қоғамдастық мүшелігінен шығарып, жарық, судан ажыратамын деп қорқытыпты. Бұл туралы qamshy.kz хабарлайды.

Кеше «Восточник-3» баубақша қоғамдастығының саяжай тұрғындарына ашқан жиналыста, тұрғындарды жинап алып резонанс тудырғандарды мүшеліктен шығаруды қарастырылып жатқанын айтқан. Неткен өзіне деген сенімділік дерсің. Құдды бір аталған саяжай Қазақстан территориясында емес, жеке дара мемлекетте тұрғандай. Өз заңдары бар, саяжайда қандай шешім қабылдаймын, нендей заң шығарамын десе де өз еркі. Ол Қазақстан Республикасының Ата-Заңына сәйкес келе ме, жоқ па, оған бас қатырып жатқан ешкім жоқ. Өйтпей қайтсін? Бірнеше жыл бойы Қазақстан Республикасының Тіл туралы заңын белшесінен басып келеді. Оған әй дейтін әже, қой дейтін қожа жоқ. Мұндағы әже мен қожа жергілікті халық емес, құзырлы органдар. Себебі халық бұрыннан бері бұл бассыздық пен заңсыздыққа өз наразылығын білдіріп келеді. Алайда нәтижесіз. Басындағы мәселесін айтып, прокуратураға да арыз жазды, әкімдіктің де табалдырығын тоздырды. Халықтың мұңына құлақ асар бір ресми орган табылмады.

Шушанников тұрғындардың шағымы аяқ асты қалып жатқанына куә болған сайын тұрғындарға деген өктемдігін қаталдата түскендей.

Заңгер Абзал Құспан бұл мәселенің күрмеуін шешу оңай екенін айтады. Прокуратураға жіберілетін арызда Шушанниковтың қандай әрекеттері нақты қай заңды бұзып отырғанын тізбектеп шығу керек екенін айтады. Заңгер Прокуратураның нақты функциясы анықталып, көрсетілмегендіктен, арыз нақты заң бойынша көрсетілмегендіктен оны қарамай отыр деген ойда.

– Менің заңгер ретінде кеңесім, тұрғындардың әрқайсысы 20 мыңнан жинап сауатты, ұлтжанды, табанды юристі жалдағаны абзал. Шушанниковтың ҚР Тіл туралы заңын бұзып отырғаны айдан анық. Шушанниковке шағымданғандарды кооператив мүшелігінен шығарып, жарықты, суды өшіру туралы шешімді қарауының өзі заңсыз. Себебі жарықты, суды тек оның ақшасын төлемеген жағдайда ғана қия алады, дейді заңгер.

Абзал Құспан айтпақшы, бұл заңсыздыққа заң аясында тоқтау қою жеңіл, бірақ бірнеше жылдан бері Шушанниковқа, қоғамдастыққа прокуратураның да, әкімшіліктің де тісі бата алмай отыр. Заңгер Руслан Түсіпбеков те қоғамдастықтың тілге қатысты жүргізіп отырған саясатының нақты қандай бап бойынша бұзып отырғанын айтып берді.

– Көбісі орыс тілі ресми тіл деп ойлайды. Алайда орыс тілі ресми тіл емес. Себебі Қазақстанда ресми тіл деген ұғым жоқ. Мемлекеттік тіл деген ұғым бар. Ал мемлекеттік тіл – қазақ тілі.

ҚР Ата-заңының 7-бабында былай деп жазылған – «Орыс тілі ресми емес, бірақ тек мемлекеттік органдарда ресми қолданылады» делінген. Конституцияның 7-бабына сүйенсек, орыс тілі ресми тіл болып саналады. Ал мемлекеттік емес органдарда қазақ тілі міндетті түрде қолданылу керек. Ең бірінші басымдылық қазақ тіліне берілуі тиіс. Себебі, тағы қайталап өтейін – қазақ тілі мемлекеттік тіл.

Заңгер айтып өткен 7-бапқа толығырақ тоқталайық. 7-баптың екінші тарауында «Орыс тілі ресми емес, тек мемлекеттік органдарға ресми тіл ретінде қолданылады» делінген. Айырмашылық бар ма, бар. Көбі қателесіп, «Елбасының өзі енгізді ғой, орыс тілі – ресми тіл» деп қателесіп жатады.

Заңгердің айтуынша, кез келген қазақстандық Қазақстанның кез келген жеріне барып, қазақ тілінде қызмет көрсетуін талап етуге толық құқылы. Одан бас тартса, сотқа шағымдануына да болады.

ҚР Тіл туралы заңда заң тасқа таңба басқандай жазылған. Алайда Шушанников бұл заңды оқымаған немесе оқығысы келмейді.

Қазақстанда тілге қатысты осындай мәселенің туындауының өзі елдігімізге сын. Заңгер Руслан Түсіпбеков мұндай жағдай екінші мәрте қайталанбауы үшін арнайы құзырлы орган құру керек екенін айтады.

– Бізбен қатар тәуелсіздік алған Балтық елдері – Латвия, Литва, Эстония ана тілдерін қорғап, дамыту үшін тіл полициясын құрған. Бізге сондай орган қажет. Оның атауын полиция дейміз бе, әлде басқалай қоямыз ба, ол жағын ойлану керек. Қазақ тілінің дұрыс қолданылуын қадағалап, тіл туралы орган заң жүзінде шара қолдана алатын, жазалай алатындай болу керек. Сот арқылы мәселені шешу көп уақытта талап етеді.

Заңгерлер айтпақшы, бұл мәселені шешу оңай болғанымен, оны қиындатып жүрміз. Заң бұзушылық орын алғанын шырылдап айтып жүрген тұрғындар бірнеше жыл бойы осы заңсыздықтың құрбаны болып келеді.
Просмотров материала: 2 476

Поделиться материалом


15:07 Акимы в соцсетях: Кошанов ушел – одним конкурентом меньше,... 732 Просмотров

12:17 Пропавший бармен из Нур-Султана найден мертвым... 724 Просмотров

12:05 В отношении авиакомпаний "Эйр Астана" и "Scat" начато... 609 Просмотров

11:26 В Таразе главбух интерната для детей-инвалидов растратила... 588 Просмотров

11:15 Автоледи из Актобе дала взятку 5 тысяч тенге и была... 601 Просмотров

11:09 Многодетным семьям в текущем году будет выдано более 8... 610 Просмотров

10:44 На севере Казахстана отметили 20-летие комплекса Қарасай и... 565 Просмотров

10:25 Прогноз погоды на 21 сентября: на севере ожидаются... 577 Просмотров

20:09 БЕСПЕН ОҚЫҒАНДАР НЕГЕ БАЙ БОЛМАЙДЫ?... 1 079 Просмотров

19:04 Заморозки ожидаются в ряде областей Казахстана... 914 Просмотров

18:43 21 тысяча тенге на ребенка: тысячи семей в ЗКО скрыли свои... 851 Просмотров

18:35 Сколько квартир планируют выдать многодетным семьям в 2019... 846 Просмотров

18:18 «Аралтұз» құрамында әйнек қайдан жүр?... 905 Просмотров

18:08 Полиэтиленовые пакеты перестанут выдавать бесплатно... 824 Просмотров

17:35 А.Мамин принял участие в открытии завода по производству... 827 Просмотров

17:22 Чиновника из Костаная подозревают в получении взятки... 585 Просмотров

16:46 Полицейский, найденный повешенным в Павлодаре, перед... 715 Просмотров

16:32 Мужчина перебрасывал заключенным марихуану в Жамбылской... 545 Просмотров

16:24 Заведующая детским садом оштрафована на 5,2 млн тенге в... 574 Просмотров

15:36 Карта "Онай" подорожала в два раза из-за курса доллара... 645 Просмотров

14:31 В Казахстане будут поэтапно отказываться от полиэтиленовых... 559 Просмотров

14:31 Новый аким Жанаозена разъезжал на служебном авто вне... 584 Просмотров

14:10 Начальника местной полиции Алматинской области отстранили... 662 Просмотров

13:50 Вице-министр обратился к многодетным матерям... 446 Просмотров

13:41 БАҚ: Кореяда қазақстандық жігіт 7 жасар баланы қағып,... 423 Просмотров

13:37 Генпрокуратура предупреждает: К участникам митинга ДВК 21... 827 Просмотров

13:13 ЧП в Шамалгане: пострадавшие дети находятся на... 450 Просмотров

13:06 Мы же одна страна. Переезда на север бояться не надо -... 432 Просмотров

12:53 Забастовка в на месторождении "Каражанбас": 162 человека... 514 Просмотров

12:51 Жанар Хамитованың күйеуі неге ұлдарын бермей қойған... 522 Просмотров

11:26 Полицейский найден повешенным в Павлодаре: у него остались... 520 Просмотров

11:13 По желанию детей и с разрешения родителей - в МОН... 463 Просмотров

10:19 Страсть К.Токаева к своей стране воодушевила меня - Джек Ма... 593 Просмотров

10:15 Елордада көмір бағасы 15 мыңға бір-ақ көтерілді... 491 Просмотров

09:56 Подросток повесился в сарае в Актюбинской области (ВИДЕО)... 464 Просмотров

09:43 Сегодня в Алматы пройдёт парад "Ночь музеев"... 557 Просмотров

09:31 Курс валют на 20 сентября... 441 Просмотров

09:24 На большей части территории страны ожидается погода без... 462 Просмотров

21:08 Бизнес повернулся лицом к науке – это наше главное... 1 047 Просмотров

18:35 ЧП в Шамалгане: пострадавших детей перевезли в Алматы... 747 Просмотров





Опрос


«    Сентябрь 2019    »
ПнВтСрЧтПтСбВс
 1
2345678
9101112131415
16171819202122
23242526272829
30