24 июня 2018 г.

Мы в соц сетях:

+7 705 308 0767 +7 705 308 0767



Билікке "әй дейтін әже, қой дейтін қожа" жоқ

13 июнь 2018, 15:57
2018 жылдың сәуір айында Брюссельде оппозициялық күштердің қосылуымен «Жаңа Қазақстан» форумы құрылды. «Жаңа Қазақстан» — қоғамдық бірлестік жетекшілері, саясаткерлер, құқық қорғаушылар, журналистер мен сарапшылардан құралған ынтымақтастық һәм интеллектуалды қоғамдық алаң.

Олар елдегі саяси, экономикалық, идеалогиялық, ақпараттық монополияға қарсы күреспек. Билік транзитінің таяп қалғандығын айтқан қоғам қайраткерлері келесі президенттің тағайындалмай, сайлануына бұқара болып әсер етуіміз керек дейді.

— Әміржан аға, ассалаумағалейкүм! Сіздер жақында ғана Брюссельге барып келдіңіздер, сол туралы айта кетсеңіз?


— Брюссельге барғанымыздың екі себебі бар, бірінші себебі – біз осы күнге дейін демократиялық-әділеттік принциптерді ұстанып жүрген барлық азаматтармен ақылдасуымыз керек болды. Ол жиынды елде де өткізуімізге болатын еді, бірақ өзіңіз білесіз, әр түрлі себептермен, соның ішінде саяси, құқықтық себептермен біраз азаматтар – Ә. Қажыгелдин, С. Медетбеков, Н. Рахымбек шетелде жүр, олар елге келе алмайды.

Сондықтан біз ол кісілермен сол жақта жүздесіп, демократиялық кворум болсын деп, яғни қатарымыз молайсын деп сонда өткіздік. Ал екінші мәселе Қазақстан билігінің өзінің батыстық демократиялық халықаралық институттар алдындағы міндеттемелеріне байланысты.

Кезінде біздің президент ЕуроОдақпен, дамыған батыс мемлекеттерімен қарым-қатынас туралы келісім шартқа қол қойған. Сол құжаттардың ішінде демократиялық реформалар туралы баптар бар. Еуропарламенттің Қазақстанға, Орта Азияға қатысты құрылымдары бар, шенеуніктері мен депутаттары бар, солармен кездестік.

«Еуростандарттар» деген бар. Еуростандарт деген ол тек қана бензин немесе басқа тауарда емес, еуростандарт демократияда бар, яғни биліктің жүйелі түрде ауысып тұруы, жүйелі түрде ашық, әділ сайлау өтуі, кез келген билік тармақтарының халық алдында жауапты болуы, сөз бостандығы, соттың тәуелсіздігі деген кәдімгі универсалды әмбебап стандарттар бар.

Олар батыстың дамыған елдерінде орныққан. Мақсатымыз Қазақстан ресми билігінің қол қойған келісім шарттарын қалай жүзеге асырып жатыр, сол туралы ақпарат беру және Еуропарламент депутаттарын сол құжаттардың орындалу барысын бақылауға итермелеу болды.

— "Жаңа Қазақстан" бойынша пресс-конференция өтті, жалпы қанда бағыттарыңыз бар? Партия боласыздар ма, жоқ па деген секілді?

— Форум құру туралы шешім бірден туған жоқ. Мұның алдында әріптестестермен біраз уақыт кездесіп, талқылап, ақылдасып келдік. Форум құрамында қазаққа танымал біраз азамат. Қазір шынымен де қоғам мен билік арасындағы қатынаста дағдарыс орнады, саяси өмір толығымен тоқырады!

Саяси институттар елдің сенімінен айрылып бітті. Заңға сәйкес тіркелген оппозициялық партиялар жабылып қалды, Тәуелсіз БАҚ аясы мейлінше тарылды. Ауыл-аймақтарда тіпті ешқандай қоғамдық қозғалыс жоқ дерлік, кез келген әкім билікті сынаған адамды қатаң қысымға алып, әр түрлі қитұрқылық жолмен оларды сол жолдан тайдырып жатыр.

Сондықтан қоғамда осындай, халықтың ойын қоғам мен билікке табанды әрі ұтымды түрде жеткізе алатын сұрау бар. Қазақта «құланның қасуынан, мылтықтың басуы» деген бар, яғни қоғамда сұраныс болып тұр, ұйым керек, ол ұйым қоғамның атынан сөйлеуі керек, билікке сөзін өткізуі керек, оның сөзі уәжді болуы керек.

Және, ең бастысы, ұлттық мүдденің қорғай алатын, елдің ішіне іріткі салмайтын, мемлекетіміздің тәуелсіздігінің, жеріміздің тұтастығының қоғамдық, халықтық кепілі болатындай ұйым болуы тиіс. Сондықтан осы форумды құрып отырмыз.

Біздің жоспарымыз жан-жақты, өйткені, өкінішке орай, бізде барлық салада дағдырыс болып жатыр: экономика, әлеуметтік сала, саяси өмір, сөз бостандығы, сот жүйесі, құқықтық жүйе – бәрі-бәрі тұралап қалды. Геосаяси тұрғыдан алғанда да үлкен қателіктерге душар болып отырмыз.

Мысалы Еуразиялық одаққа қатысты, Қытайдың экспансиясына жол ашу сияқты бағыттарда шалыс басқан тұстарымыз аз емес. Биліктің теріс қадамдарына сын айту, кемшіліктерді түзетуге балама ұсыныстар айту, биліктің қабылдап жатқан кез келген заңына, қаулыларына сараптама жасау – қоғамның ісі болуы тиіс.

Билік пен қоғамның тепе-теңдігі керек, яғни биліктің қазіргі монополиясын біз қоғамның саяси белсенділігі арқылы ғана жоя аламыз! Сондықтан біз мемлекетшіл, ұлтшыл күштерді, Қазақстанда әділетті демократиялық қоғамның орнауына атсалысқысы келетін барлық азаматтарды қатарымызға шақырамыз.

Қазақстандағы өзгерістерді біз Конституциядан бастауымыз керек. Өйткені авторитарлы жүйенің іргетасы дәл осы Конституция болып отыр. Сол себепті билікке «әй дейтін әже, қой дейтін қожа жоқ». 27 жылғы Тәуелсіздік бойына оппозиция талай бағдарлама, жобалар ұсынды.

Біз сол жағын да ұмытпауымыз керек. Біздің бағдарламамызда сол ұсыныстардың ең сүбелілері орын алмақ. Сонымен бірге, жаңа заман талаптарына сай соны ұсыныстарымыз да болмақ. Сондықтан біздің бағдарлама нақты. Ең бастысы — ол халықты алдамайтын, халықтың көкейінен шығатын нақты қадамдар болады.

— Ал енді «Болашаққа бағдар: Рухани жаңғыру», «Қасиетті Қазақстан» бойынша жұмыстардың нәтижесін көріп отырсыз ба?

— Кез келген қоғам өзінің даму барысында жаңғырып отыруы тиіс. Оны жоққ шығара алмаймыз. Бірақ дәл осы «рухани жаңғыру» идеясы шенділердің шолақ белсенділігі мен асыра сілтеуінің арқасында анекдотқа айналып кетті.

Қазір екі азамат бір-біріне: «Не істеп жатырсың?» — деп сұрай қалса: «Рухани жаңғырып жатырмын» — деп қалжыңдайтын болған. Шынтуайтына келгенде, рухани жаңғыруға ұлттық, мемлекеттік тұрғыдан қарау керек.

Сондықтан 70 жыл Совет одағының табан астында болған, 27 жыл бойы әлі де постсоветтік синдромнан айырыла алмай келе жатқан Қазақстанға «Рухани жаңғыру» керек! Біздің жалпы билікке немесе жекелеген шендіге деген сыни көзқарасымыз «Рухани жаңғыруды» тәрк етуімізге себеп болмауы тиіс.

Шын мәніндегі Жаңғыру ол тек биліктің ісі емес, ол халықтың, қоғамның ісі. Және де жаңғыру қоғам өмірінің барлық саласын қамтуы тиіс: аш бала тоқ баламен ойнаймайды, сондықтан тұралап қалған басқа да салаларды – экономиканы, әлеуметтік саланы, саяси жүйені жаңғыртып, заман мен қоғам талаптарына сай ету керек!

Әйтпесе көптеген шенділер рухани жаңғыруды елде болып жатқан басқа процестер мен оқиғалардан бөліп алып, қарастырғысы келеді. Мұндай саясат рухани жаңғыру идеясының қадірін кетіреді. Біз рухани жаңғырудың ұлттық, тарихи, рухани өмірге қатысы бар тұстарын қолдаймыз, оны қолдамасақ біз қазақ болмай қаламыз.

Бірақ оның ішінде науқаншылдыққа жол бермеуіміз керек, кез келген мерейтойды немесе ақын-жазушының туған күнін рухани жаңғыруға тиеп қою дұрыс емес. Мен өзім бір облыста айтқанмын, бір жазушы 70 жасқа толып жатыр екен.

Сол 70 жылдығын рухани жаңғыру аясында өткізіп жатыр. Мен айтамын да: «Сонда рухани жаңғыру болмаса бұл жазушы дүниеге келмеген бе, кітап жазбаған ба?!». Біздің ойымызша, жаңғыру, ең алдымен, саяси реформалардан басталуы тиіс.

Сол себепт біз «Жаңа Қазақстан» Форумын құрып отырмыз!

— Сұхбатыңызға рахмет!

Дереккөз: turaninfo.kz
Просмотров материала: 1 404

Поделиться материалом


14:06 Зачем нужны журналисты? Особенно за госсчёт?... 547 Просмотров

11:44 "Купоны в 1000 литров бензина": в КМГ предупредили о... 251 Просмотров

11:00 Кыдырали Болманова и Каракат обвиняют в захвате коттеджа в... 2 191 Просмотров

10:44 IT-центр в политехническом колледже Усть-Каменогорска... 282 Просмотров

10:34 Самозанятые - это не балласт... 341 Просмотров

19:55 Впервые в Казахстане международная экспедиция совершит... 442 Просмотров

18:19 До конца года Ботанический сад Алматы передадут городу... 520 Просмотров

18:11 Частной собственности на «Кок-Жайлау» не будет — Бауыржан... 493 Просмотров

17:57 Для пациентов после трансплантации купили оригинальные... 438 Просмотров

16:24 Елімізде «Әр ауылға бір қамқоршы» атты әлеуметтік жоба іске... 502 Просмотров

15:34 МИД проверяет сообщение о казахстанке, пытавшейся утопиться... 563 Просмотров

15:16 Тест тапсырған алматылық түлекті тарихтан қойылған сұрақ... 865 Просмотров

15:09 Хоронить людей в Казахстане будут по единым правилам... 22 730 Просмотров

13:55 Нужно ли менять документы жителям Туркестанской области... 559 Просмотров

13:32 Министр юстиции опроверг информацию о бесплатных перелетах... 342 Просмотров

13:25 Нотариусы рассказали Бекетаеву о недочётах в базе данных... 337 Просмотров

12:54 Назначен новый председатель правления "КазАгро"... 287 Просмотров

12:08 Минюст предлагает отменить первоначальный взнос для... 345 Просмотров

11:23 26 миллиардов тенге перевели казахстанцы друг другу за 4... 373 Просмотров

11:01 Мы желаем, чтобы Нурсултан Назарбаев оставался президентом... 1 229 Просмотров

10:43 В Казахстане установили трёхдневный срок снятия ограничения... 244 Просмотров

10:28 Поставки "белого золота" на внешние рынки выросли на 27% за... 187 Просмотров

10:23 Алаколь для всех: Для жителей ВКО начал курсировать... 241 Просмотров

10:01 В Астане пресечено незаконное привлечение денег граждан для... 201 Просмотров

09:18 Курс валют на 22 июня... 245 Просмотров

09:11 В Туркестане построят новые аэропорт и автовокзал... 190 Просмотров

09:03 Алипбек Усербаев назначен акимом Туркестана... 240 Просмотров

08:05 Грозы и град ожидаются на большей части Казахстана 22 июня... 305 Просмотров

18:57 Комиссию за возврат билетов на поезда повысили до 1000 тенге... 511 Просмотров

18:56 Өскемен мен Семейден Алакөлге қатынайтын алғашқы пойыз... 338 Просмотров

18:12 Правительство выходит из состава НПП «Атамекен»... 297 Просмотров

16:38 Памятник Виктору Цою открыли в Алматы... 401 Просмотров

16:11 30 тысяч жителей аулов обучат азам предпринимательства в... 393 Просмотров

16:09 "Фокус внимания был смещен". Касым-Жомарт Токаев - о своем... 366 Просмотров

16:00 Мухамедиулы: Языковая реформа осуществляется в соответствии... 258 Просмотров

15:31 ДВД переименуют в Департаменты полиции... 384 Просмотров

14:57 Видео мощного селевого потока прокомментировали в ДЧС Алматы... 1 037 Просмотров

14:48 Аким Петропавловска обругал агронома: проводится служебная... 377 Просмотров

14:46 Сотовые телефоны можно зарегистрировать онлайн и через СМС... 336 Просмотров

14:36 Парламент РК принял закон защищающий детей от вредной... 257 Просмотров





Опрос


«    Июнь 2018    »
ПнВтСрЧтПтСбВс
 123
45678910
11121314151617
18192021222324
252627282930