16 октября 2018 г.

Мы в соц сетях:

+7 705 308 0767 +7 705 308 0767



Қоңыр әулие үңгіріндегі көлге бір сүңгіген адамның бойы сергіп, санасы серпіліп сала береді

16 май 2018, 2:04
Менің туған өлкем – әр тасы қасиет тұнған киелі Абай ауданы. Туған жерімнің әр ескерткіші, әр кесенесі тарихтан сыр шертеді.

Солардың бірі және бірегейі – Күшікбай батырға қойылған ескерткіш. Семей қаласынан Абай еліне дейін 60 шақырымдай, Арқалық тауынан асатын тұс «Күшікбай кезеңі» деп аталады.

Бұл ескерткіш өзінің атауына сай жоңғарларға қарсы шапқыншылық жорықтарда ерен ерліктің айғағына айналған Күшікбай батырға арналған. Орта жүз Уақ руынан шыққан Күшікбай – ойрат басқыншыларына қарсы күрескен атақты батырлардың бірі.

Елі үшін қасық қаны қалғанша соғысып, жанын берген, 21 жасында қыршыннан қиылған баһадүр әрдайым ел есінде. Дәл осы жерде қысы-жазы суы бір тоқтамайтын, шөліңді бір ұрттағаннан басатын бұлақ суы ағып жатыр. Өзім осы бұлақты батырдың киесіне балаймын.

Осы Күшікбай кезеңінде болған қайғылы оқиғаны «Қорғансыздың күні» деген әңгімесіне арқау етіп, әрі шынайы бейнелеген заңғар жазушымыз – Мұхтар Әуезовтің туған жері Бөрлі де менің туған өлкемнің керемет жерлерінің бірі болып саналады.

Қазақтың бас ақыны – ұлы Абайды әлемге танытқан ұлы жазушы Мұхтар Омарханұлы Әуезов те менің жерлесім екенін мен зор мақтанышпен айтамын. Бөрілі жерінде жазушыға арналған мұражай бар. Мұражай Мұхтар Әуезов туралы кітап іспеттес. Алайда, жай кітап емес, ерекше кітап.

Кітапта тек суреттер болса, мұражайда өзің көзбен көріп, қолмен ұстай алатын Мұхтар Әуезовтің ескерткіші, әртүрлі елдерден алып келген сыйлықтары, Алматыдағы үйінің макеті сияқты көптеген жәдігерлер бар. Мұражайға кірсең, бейне бір Әуезовтің әлеміне кіріп кеткендей күй кешесің.

Нағыз махаббаттың символына айналған «Еңлік-Кебек» ескерткіші «Махаббат мұнарасы» аталады. Бұл билер сотының кесімі бойынша құрбан болған қос ғашық – Еңлік пен Кебектің зиратына қойылған ескерткіш. Ескерткіштің қазіргі тұрған жері бұрын «Шұбартөбе» аталған. Ол ғасырлар бойы жаугершілік уақытта қарауыл қарайтын, ас пен тойларда бәйгеге қарақшы тігіп, көмбе болатын жиын орын болған.

Оның басындағы «Еңлік-Кебек» ескерткішінің өз тарихы бар. Он сегізінші ғасырдың сексенінші жылдарында сүйіп қосылған екі ғашықты қатыгездікпен ат құйрығына сүйретіп, өлтіруші топ олардың денесін өздерінің ақтық тілектері бойынша бірге көмеді.

Келесі жылы Шұбартөбені қоныс еткен рулар Еңлік пен Кебектің қабірін таспен сандықшалап, қайтыс болған ағайындарын «ер-азамат жалғыз жатпасын» деп сол арада жерлейтін болған.

Сөйтіп, бара-бара Шұбартөбе үлкен қорымға айналған. Осындай махаббат хикаясының куәсі болған өлкемнің қасиетіне қалай таң қалмаймын?!

Менің туған жерім тарихи орындармен қоса шипалы жерлерден де кенде емес. Сондай жердің бірі – Қоңыр әулие үңгірі. Қоңыр әулие үңгірі Тоқтамыс ауылынан 18 шақырым жерде орналасқан. Жайдарлы жаз мезгілі шыға бұл жерге ағылушы туристер бір толастамайды.

Бірі дертіне дауа іздеп келсе, енді бірі осынау ғажайып мекенді өз көзімен көруге асығады. Тау қуысында орналасқан үңгір бар деп, сол үңгірде суы мұздай көл бар деп кім ойлаған?

Көктем туып, көк шығысымен-ақ ауырған-сырқаған, бір перзентке зар болған жандардың Қоңыр әулие үңгіріне ағылуының себебі – сол көлдің емдік қасиеті ғой. Ені 80 метр, биіктігі 1,5 метрдей болатын жіңішке дәліз арқылы үңгірге кіріп, көлдің мұздай суына бір сүңгіген адамның бойы сергіп, санасы серпіліп сала беретін көрінеді.

Қаншама жүздеген, тіпті, мыңдаған адамдар осынау көлден дертіне дауа, еміне шипа да тауыпты. Алайда, үңгірге кірерде әр жанның бойында, ең бастысы, сенім болу керек. Былтыр үңгір іші күрделі жөндеуден өтіп, одан сайын келген адамдарға қолайлы бола түскен сияқты.

Міне, туған өлкемнің ғажайыптарының біріне Қоңыр әулие үңгірін нық сеніммен жатқыза аламын. Жаны ауырған адамды да, тәні ауырған адамды да емдейтін жерімнің құдіреті шексіз-ау,сірә!

Мен өзімді бақытты адамдар қатарына жатқызамын. Неге екенін білесіздер ме? Өйткені, мен ұлы Абай туған жерде туып, өсіп келе жатырмын. Хакім Абай басқан жерді басып, ұлы ақын жұтқан ауаны жұту – бақыт емей немене?!

Абай атамыз туған Сырт Қасқабұлақ, Абайдай ұлы тұлғаның ата қонысы – Жидебай менің туған өлкемде орналасқан. Осы жайлы бір ойланып кетсем, өзім де таңырқап қаламын. Жидебайда Абайдың өшпес ізі жатыр.

Онда ақынға арналған мұражай және де ұлы Абай мен артынан ерген інісі, шәкірті ізін жалғасытарушы – Шәкәрім бабамыздың кесенелері бар.Әр жыл сайын тек Қазақстаннан ғана емес, шет елдерден де баба рухына тағзым етуге адамдар келеді.

Мұның өзі үлкен құрмет деп ойлаймын. Мұражай ішіндегі әрбір зат – баға жетпес қазына. Онда Абай атамыз қолданған заттары: ер-тұрманы, шапаны, тіпті, өзі ойнаған тоғызқұмалақ тақтасы да сақталған.

Бұл жердің құдіреттілігін сөзбен айтып жеткізу мүмкін емес. Жидебайды өз көзімен көрген де арманда, көрмеген де арманда.

Мен өз туған жеріммен мақтанамын және де Алла Тағалаға маған осынау жерде тууды нәсіп еткені үшін мың алғыс айтамын. Адамды рухани байытатын, жанына рахат сыйлайтын өлкеде өмір сүріп жатқаныма бақыттымын. «Мың рет естігенше, бір рет көрген артық» деп бекер айтпаған ғой ата-бабаларымыз.

Даналыққа дауа бар ма өмірде?
Даналығы болса адамның тегінде.
Бір адамның даналығы ойында,
Бір адамның даналығы сөзінде.
Шыңғыстауға жетер жер жоқ сондықтан
Үш дананы туа салған елінде.

Дана Абайды алып шыққан жарыққа
Дана Мұхтар мақтаныш қой халыққа.
Шәкәрімді дана емес деп кім айтар?
Даналығын әркім сезер сөз ұқса.
Оны айтасыз бүкіл Абай елінің
Қара өлең мен қара сөзге бәрі ұста.

Сол бір елге шақырамын сіздерді,
Қонақ болып қуантыңыз біздерді.
Тамашалап келіңіздер көруге,
Ұлы адамдар салып кеткен іздерді.


Ажар УАТЖАНОВА
11-сынып оқушысы
Қарауыл гимназиясы
Шығыс Қазақстан облысы
Абай ауданы
Қарауыл ауылы
Жетекшісі: Аяулым Оразова
Просмотров материала: 1 078

Поделиться материалом


13:55 Надо уметь стареть, - Нурсултан Назарбаев... 1 Просмотров

13:35 10 млн теңгенің пәтерін алу үшін жалақы қанша болу керек... 81 Просмотров

13:26 Онлайн туризм в Казахстане... 64 Просмотров

13:08 Еженедельный обзор сырьевого рынка: золото пробило первый... 63 Просмотров

12:44 Нападение на "скорую" в Алматы: гражданин Турции избежал... 82 Просмотров

12:29 Нурсултан Назарбаев посетил аутизм-центр "Асыл Мирас" в... 86 Просмотров

12:09 В три раза увеличен размер Госпремии «Дарын»... 92 Просмотров

11:58 Обзор валютного рынка: Нервная обстановка продолжает... 87 Просмотров

11:48 Бакытжан Сагинтаев: Неосвоенные деньги будут изымать, не... 101 Просмотров

11:39 Мектеп асханасында той жасайтындар ақы төлеуі тиіс, -... 115 Просмотров

11:32 Дарига Назарбаева: Сегодня очень много примеров разжигания... 129 Просмотров

11:18 Более 100 жителей Восточного Казахстана прошли осмотр в... 102 Просмотров

11:15 О толерантности и многовекторности... 129 Просмотров

10:59 Қайрат Нұртастың “Арман” фильмі америкалықтарды жылатты... 134 Просмотров

10:46 Рейтинг пресс-служб областных акимов: От безнадег до лучших... 178 Просмотров

10:29 Заборы вдоль границы предлагают установить в Костанайской... 112 Просмотров

10:06 100 участковых пунктов полиции, совмещенных с жильем,... 169 Просмотров

09:57 Зейнеткерлер мен оралмандар тегін баспана алушылар... 453 Просмотров

09:31 Как сэкономить на эксплуатации автомобиля... 155 Просмотров

09:28 Фонд Дениса Тена объявил об открытии официального сайта... 133 Просмотров

09:18 Осадки и гололедица ожидаются 16 октября почти по всему... 100 Просмотров

09:09 Курс валют на 16 октября... 128 Просмотров

08:30 Кто ответит за бездействие заведующей: Письмо ректору и... 357 Просмотров

18:47 Казахстанца задержали в Саудовской Аравии... 476 Просмотров

17:20 Нурсултан Назарбаев прибыл в Актобе с рабочим визитом... 247 Просмотров

16:32 20 тысяч горожан выразили свое согласие на переименование... 2 604 Просмотров

15:55 Қостанайда нанға жаңқа қосып жіберген кәсіпкер елу мың... 321 Просмотров

15:42 Провокационной назвали в Нацбанке статью в СМИ о... 341 Просмотров

15:27 Ерлан Саиров: На виду появляется новый способ угнетения... 3 577 Просмотров

15:24 Школьники Астаны смогут оплачивать обед в столовой... 270 Просмотров

14:41 Дети Геннадия Бендицкого проиграли процесс против МИК РК в... 275 Просмотров

14:25 Президент дал поручения министру Мухамедиулы... 286 Просмотров

14:00 Астаналық зейнеткер таксиде 6,5 миллион теңгесін ұмытып... 751 Просмотров

13:42 35 миллиардов тенге для лечения рака дополнительно выделят... 261 Просмотров

13:30 Жылтыр көше артындағы жыртық үй... 346 Просмотров

13:09 30-летняя алматинка скончалась после пластической операции... 592 Просмотров

12:47 За последние 10 лет количество детей-сирот в ВКО... 277 Просмотров

12:37 6 млн 145 мың теңге: Көкшетау әкімінің жылдық табысы... 424 Просмотров

12:18 Ерлан Куаныш об инциденте с Тореали: Всё обойдётся штрафом,... 280 Просмотров

11:47 26 микрокредитных организаций закрылись за год в Казахстане... 172 Просмотров





Опрос


«    Октябрь 2018    »
ПнВтСрЧтПтСбВс
1234567
891011121314
15161718192021
22232425262728
293031