Қоңыр әулие үңгіріндегі көлге бір сүңгіген адамның бойы сергіп, санасы серпіліп сала береді » Матрица.kz - Информационно-аналитический портал
19 августа 2018 г.

Дежурный по стране

Зачем забрали у крестьян масло? Теперь его горожане делают...
Ерлан Оспанов, генеральный директор инвестиционной группы компаний «Верный Капитал»

Мы в соц сетях:

+7 705 308 0767 +7 705 308 0767



Қоңыр әулие үңгіріндегі көлге бір сүңгіген адамның бойы сергіп, санасы серпіліп сала береді

16 май 2018, 2:04
Менің туған өлкем – әр тасы қасиет тұнған киелі Абай ауданы. Туған жерімнің әр ескерткіші, әр кесенесі тарихтан сыр шертеді.

Солардың бірі және бірегейі – Күшікбай батырға қойылған ескерткіш. Семей қаласынан Абай еліне дейін 60 шақырымдай, Арқалық тауынан асатын тұс «Күшікбай кезеңі» деп аталады.

Бұл ескерткіш өзінің атауына сай жоңғарларға қарсы шапқыншылық жорықтарда ерен ерліктің айғағына айналған Күшікбай батырға арналған. Орта жүз Уақ руынан шыққан Күшікбай – ойрат басқыншыларына қарсы күрескен атақты батырлардың бірі.

Елі үшін қасық қаны қалғанша соғысып, жанын берген, 21 жасында қыршыннан қиылған баһадүр әрдайым ел есінде. Дәл осы жерде қысы-жазы суы бір тоқтамайтын, шөліңді бір ұрттағаннан басатын бұлақ суы ағып жатыр. Өзім осы бұлақты батырдың киесіне балаймын.

Осы Күшікбай кезеңінде болған қайғылы оқиғаны «Қорғансыздың күні» деген әңгімесіне арқау етіп, әрі шынайы бейнелеген заңғар жазушымыз – Мұхтар Әуезовтің туған жері Бөрлі де менің туған өлкемнің керемет жерлерінің бірі болып саналады.

Қазақтың бас ақыны – ұлы Абайды әлемге танытқан ұлы жазушы Мұхтар Омарханұлы Әуезов те менің жерлесім екенін мен зор мақтанышпен айтамын. Бөрілі жерінде жазушыға арналған мұражай бар. Мұражай Мұхтар Әуезов туралы кітап іспеттес. Алайда, жай кітап емес, ерекше кітап.

Кітапта тек суреттер болса, мұражайда өзің көзбен көріп, қолмен ұстай алатын Мұхтар Әуезовтің ескерткіші, әртүрлі елдерден алып келген сыйлықтары, Алматыдағы үйінің макеті сияқты көптеген жәдігерлер бар. Мұражайға кірсең, бейне бір Әуезовтің әлеміне кіріп кеткендей күй кешесің.

Нағыз махаббаттың символына айналған «Еңлік-Кебек» ескерткіші «Махаббат мұнарасы» аталады. Бұл билер сотының кесімі бойынша құрбан болған қос ғашық – Еңлік пен Кебектің зиратына қойылған ескерткіш. Ескерткіштің қазіргі тұрған жері бұрын «Шұбартөбе» аталған. Ол ғасырлар бойы жаугершілік уақытта қарауыл қарайтын, ас пен тойларда бәйгеге қарақшы тігіп, көмбе болатын жиын орын болған.

Оның басындағы «Еңлік-Кебек» ескерткішінің өз тарихы бар. Он сегізінші ғасырдың сексенінші жылдарында сүйіп қосылған екі ғашықты қатыгездікпен ат құйрығына сүйретіп, өлтіруші топ олардың денесін өздерінің ақтық тілектері бойынша бірге көмеді.

Келесі жылы Шұбартөбені қоныс еткен рулар Еңлік пен Кебектің қабірін таспен сандықшалап, қайтыс болған ағайындарын «ер-азамат жалғыз жатпасын» деп сол арада жерлейтін болған.

Сөйтіп, бара-бара Шұбартөбе үлкен қорымға айналған. Осындай махаббат хикаясының куәсі болған өлкемнің қасиетіне қалай таң қалмаймын?!

Менің туған жерім тарихи орындармен қоса шипалы жерлерден де кенде емес. Сондай жердің бірі – Қоңыр әулие үңгірі. Қоңыр әулие үңгірі Тоқтамыс ауылынан 18 шақырым жерде орналасқан. Жайдарлы жаз мезгілі шыға бұл жерге ағылушы туристер бір толастамайды.

Бірі дертіне дауа іздеп келсе, енді бірі осынау ғажайып мекенді өз көзімен көруге асығады. Тау қуысында орналасқан үңгір бар деп, сол үңгірде суы мұздай көл бар деп кім ойлаған?

Көктем туып, көк шығысымен-ақ ауырған-сырқаған, бір перзентке зар болған жандардың Қоңыр әулие үңгіріне ағылуының себебі – сол көлдің емдік қасиеті ғой. Ені 80 метр, биіктігі 1,5 метрдей болатын жіңішке дәліз арқылы үңгірге кіріп, көлдің мұздай суына бір сүңгіген адамның бойы сергіп, санасы серпіліп сала беретін көрінеді.

Қаншама жүздеген, тіпті, мыңдаған адамдар осынау көлден дертіне дауа, еміне шипа да тауыпты. Алайда, үңгірге кірерде әр жанның бойында, ең бастысы, сенім болу керек. Былтыр үңгір іші күрделі жөндеуден өтіп, одан сайын келген адамдарға қолайлы бола түскен сияқты.

Міне, туған өлкемнің ғажайыптарының біріне Қоңыр әулие үңгірін нық сеніммен жатқыза аламын. Жаны ауырған адамды да, тәні ауырған адамды да емдейтін жерімнің құдіреті шексіз-ау,сірә!

Мен өзімді бақытты адамдар қатарына жатқызамын. Неге екенін білесіздер ме? Өйткені, мен ұлы Абай туған жерде туып, өсіп келе жатырмын. Хакім Абай басқан жерді басып, ұлы ақын жұтқан ауаны жұту – бақыт емей немене?!

Абай атамыз туған Сырт Қасқабұлақ, Абайдай ұлы тұлғаның ата қонысы – Жидебай менің туған өлкемде орналасқан. Осы жайлы бір ойланып кетсем, өзім де таңырқап қаламын. Жидебайда Абайдың өшпес ізі жатыр.

Онда ақынға арналған мұражай және де ұлы Абай мен артынан ерген інісі, шәкірті ізін жалғасытарушы – Шәкәрім бабамыздың кесенелері бар.Әр жыл сайын тек Қазақстаннан ғана емес, шет елдерден де баба рухына тағзым етуге адамдар келеді.

Мұның өзі үлкен құрмет деп ойлаймын. Мұражай ішіндегі әрбір зат – баға жетпес қазына. Онда Абай атамыз қолданған заттары: ер-тұрманы, шапаны, тіпті, өзі ойнаған тоғызқұмалақ тақтасы да сақталған.

Бұл жердің құдіреттілігін сөзбен айтып жеткізу мүмкін емес. Жидебайды өз көзімен көрген де арманда, көрмеген де арманда.

Мен өз туған жеріммен мақтанамын және де Алла Тағалаға маған осынау жерде тууды нәсіп еткені үшін мың алғыс айтамын. Адамды рухани байытатын, жанына рахат сыйлайтын өлкеде өмір сүріп жатқаныма бақыттымын. «Мың рет естігенше, бір рет көрген артық» деп бекер айтпаған ғой ата-бабаларымыз.

Даналыққа дауа бар ма өмірде?
Даналығы болса адамның тегінде.
Бір адамның даналығы ойында,
Бір адамның даналығы сөзінде.
Шыңғыстауға жетер жер жоқ сондықтан
Үш дананы туа салған елінде.

Дана Абайды алып шыққан жарыққа
Дана Мұхтар мақтаныш қой халыққа.
Шәкәрімді дана емес деп кім айтар?
Даналығын әркім сезер сөз ұқса.
Оны айтасыз бүкіл Абай елінің
Қара өлең мен қара сөзге бәрі ұста.

Сол бір елге шақырамын сіздерді,
Қонақ болып қуантыңыз біздерді.
Тамашалап келіңіздер көруге,
Ұлы адамдар салып кеткен іздерді.


Ажар УАТЖАНОВА
11-сынып оқушысы
Қарауыл гимназиясы
Шығыс Қазақстан облысы
Абай ауданы
Қарауыл ауылы
Жетекшісі: Аяулым Оразова
Просмотров материала: 722

Поделиться материалом


13:18 Ерлан Сағадиев биыл білім саласында қандай өзгерістер... 1 409 Просмотров

13:06 Теперь полицейские в Алматы будут патрулировать город в... 334 Просмотров

12:54 Во взятках подозревают более 30 акимов и заместителей -... 439 Просмотров

12:18 Қазақстан қалаларындағы Құрбан айт намазының уақыты белгілі... 607 Просмотров

11:59 Проблемы с качеством образования в Казахстане – это не... 292 Просмотров

10:56 Қарағандыда діннен адасқан ата-ана ауыр халде жатқан... 326 Просмотров

10:42 Прогноз погоды на 18 августа: местами дожди с грозами и... 273 Просмотров

10:10 В отношении автора фейкового поста в Facebook ведется... 334 Просмотров

18:38 Сколько должны весить школьные учебники, рассказал... 424 Просмотров

18:20 Тысяча госслужащих вместе с акимом области переехали из... 420 Просмотров

18:12 Еліміздің мектептерінде жаңа пән енгізілуде... 595 Просмотров

17:58 Аблязову грозит пожизненный срок за убийство Татишева... 400 Просмотров

17:20 12 жасында студент атанған вундеркинд Абзал Мырзаш АҚШ-қа... 431 Просмотров

16:42 Потенциал сельского хозяйства в СКО используется не на... 382 Просмотров

16:25 Минобразования отзывает лицензии у части казахстанских вузов... 456 Просмотров

15:53 Почему машиностроительный комплекс СКО «просел» на треть за... 310 Просмотров

15:45 Погода на выходные: на западе Казахстана похолодает до 7... 251 Просмотров

15:37 Қазақстандық дәрігерлердің жалақысы қашан және қаншалықты... 234 Просмотров

15:03 Қыз тағдыры: Қазақстанда қанша қызды 18 жасқа дейін... 367 Просмотров

14:28 Знаменитые тревел-блогеры из Китая посетили ВКО... 243 Просмотров

14:02 Суд вынес незаконное постановление о возвращении Кузнецова... 855 Просмотров

13:16 Видео задержания офицера службы экономических расследований... 373 Просмотров

12:33 Десять километров от города отъезжаешь – всё, нет туалетов... 748 Просмотров

11:42 Қытай құрамасында үш қазақ спортшы өнер көрсетеді... 1 376 Просмотров

10:56 Қарақалпақтар тәуелсіздік алуға талпынуда... 2 757 Просмотров

10:36 Қазақстанда оқушыларға жаңа ас мәзірі бекітілді:... 1 885 Просмотров

09:44 Число малых активных компаний в Астане выросло за год сразу... 178 Просмотров

09:40 Объемы страхования авто растут, количество ДТП сокращается... 165 Просмотров

09:33 В ВКО состоялся форум первичных профсоюзных организаций... 162 Просмотров

09:22 Дожди пройдут на большей части страны 17 августа... 165 Просмотров

09:12 Курс валют на 17 августа... 201 Просмотров

09:04 Бандитский Казахстан: синдром лихих 90-х... 1 698 Просмотров

18:22 В Минфине РК напоминают о сроке уплаты налогов на землю и... 390 Просмотров

18:03 Как не стать жертвой деструктивных религиозных течений... 337 Просмотров

17:57 Доллар подешевел до 360 тенге... 347 Просмотров

17:37 Қазақстанда газ қымбаттады... 603 Просмотров

17:20 Көмір бағасында тым асыра алшақтық болмайды - ҚР ИДМ... 268 Просмотров

16:37 Для полноценного внедрения электронного судопроизводства... 292 Просмотров

16:19 30 непривитых детей заболели вирусным гепатитом А в Алматы... 234 Просмотров

14:57 Ағайынды салафиттер теракт туралы хабарлап, полицейлерді... 625 Просмотров





Опрос


«    Август 2018    »
ПнВтСрЧтПтСбВс
 12345
6789101112
13141516171819
20212223242526
2728293031