17 января 2019 г.

Мы в соц сетях:

+7 705 308 0767 +7 705 308 0767



Қоңыр әулие үңгіріндегі көлге бір сүңгіген адамның бойы сергіп, санасы серпіліп сала береді

16 май 2018, 2:04
Менің туған өлкем – әр тасы қасиет тұнған киелі Абай ауданы. Туған жерімнің әр ескерткіші, әр кесенесі тарихтан сыр шертеді.

Солардың бірі және бірегейі – Күшікбай батырға қойылған ескерткіш. Семей қаласынан Абай еліне дейін 60 шақырымдай, Арқалық тауынан асатын тұс «Күшікбай кезеңі» деп аталады.

Бұл ескерткіш өзінің атауына сай жоңғарларға қарсы шапқыншылық жорықтарда ерен ерліктің айғағына айналған Күшікбай батырға арналған. Орта жүз Уақ руынан шыққан Күшікбай – ойрат басқыншыларына қарсы күрескен атақты батырлардың бірі.

Елі үшін қасық қаны қалғанша соғысып, жанын берген, 21 жасында қыршыннан қиылған баһадүр әрдайым ел есінде. Дәл осы жерде қысы-жазы суы бір тоқтамайтын, шөліңді бір ұрттағаннан басатын бұлақ суы ағып жатыр. Өзім осы бұлақты батырдың киесіне балаймын.

Осы Күшікбай кезеңінде болған қайғылы оқиғаны «Қорғансыздың күні» деген әңгімесіне арқау етіп, әрі шынайы бейнелеген заңғар жазушымыз – Мұхтар Әуезовтің туған жері Бөрлі де менің туған өлкемнің керемет жерлерінің бірі болып саналады.

Қазақтың бас ақыны – ұлы Абайды әлемге танытқан ұлы жазушы Мұхтар Омарханұлы Әуезов те менің жерлесім екенін мен зор мақтанышпен айтамын. Бөрілі жерінде жазушыға арналған мұражай бар. Мұражай Мұхтар Әуезов туралы кітап іспеттес. Алайда, жай кітап емес, ерекше кітап.

Кітапта тек суреттер болса, мұражайда өзің көзбен көріп, қолмен ұстай алатын Мұхтар Әуезовтің ескерткіші, әртүрлі елдерден алып келген сыйлықтары, Алматыдағы үйінің макеті сияқты көптеген жәдігерлер бар. Мұражайға кірсең, бейне бір Әуезовтің әлеміне кіріп кеткендей күй кешесің.

Нағыз махаббаттың символына айналған «Еңлік-Кебек» ескерткіші «Махаббат мұнарасы» аталады. Бұл билер сотының кесімі бойынша құрбан болған қос ғашық – Еңлік пен Кебектің зиратына қойылған ескерткіш. Ескерткіштің қазіргі тұрған жері бұрын «Шұбартөбе» аталған. Ол ғасырлар бойы жаугершілік уақытта қарауыл қарайтын, ас пен тойларда бәйгеге қарақшы тігіп, көмбе болатын жиын орын болған.

Оның басындағы «Еңлік-Кебек» ескерткішінің өз тарихы бар. Он сегізінші ғасырдың сексенінші жылдарында сүйіп қосылған екі ғашықты қатыгездікпен ат құйрығына сүйретіп, өлтіруші топ олардың денесін өздерінің ақтық тілектері бойынша бірге көмеді.

Келесі жылы Шұбартөбені қоныс еткен рулар Еңлік пен Кебектің қабірін таспен сандықшалап, қайтыс болған ағайындарын «ер-азамат жалғыз жатпасын» деп сол арада жерлейтін болған.

Сөйтіп, бара-бара Шұбартөбе үлкен қорымға айналған. Осындай махаббат хикаясының куәсі болған өлкемнің қасиетіне қалай таң қалмаймын?!

Менің туған жерім тарихи орындармен қоса шипалы жерлерден де кенде емес. Сондай жердің бірі – Қоңыр әулие үңгірі. Қоңыр әулие үңгірі Тоқтамыс ауылынан 18 шақырым жерде орналасқан. Жайдарлы жаз мезгілі шыға бұл жерге ағылушы туристер бір толастамайды.

Бірі дертіне дауа іздеп келсе, енді бірі осынау ғажайып мекенді өз көзімен көруге асығады. Тау қуысында орналасқан үңгір бар деп, сол үңгірде суы мұздай көл бар деп кім ойлаған?

Көктем туып, көк шығысымен-ақ ауырған-сырқаған, бір перзентке зар болған жандардың Қоңыр әулие үңгіріне ағылуының себебі – сол көлдің емдік қасиеті ғой. Ені 80 метр, биіктігі 1,5 метрдей болатын жіңішке дәліз арқылы үңгірге кіріп, көлдің мұздай суына бір сүңгіген адамның бойы сергіп, санасы серпіліп сала беретін көрінеді.

Қаншама жүздеген, тіпті, мыңдаған адамдар осынау көлден дертіне дауа, еміне шипа да тауыпты. Алайда, үңгірге кірерде әр жанның бойында, ең бастысы, сенім болу керек. Былтыр үңгір іші күрделі жөндеуден өтіп, одан сайын келген адамдарға қолайлы бола түскен сияқты.

Міне, туған өлкемнің ғажайыптарының біріне Қоңыр әулие үңгірін нық сеніммен жатқыза аламын. Жаны ауырған адамды да, тәні ауырған адамды да емдейтін жерімнің құдіреті шексіз-ау,сірә!

Мен өзімді бақытты адамдар қатарына жатқызамын. Неге екенін білесіздер ме? Өйткені, мен ұлы Абай туған жерде туып, өсіп келе жатырмын. Хакім Абай басқан жерді басып, ұлы ақын жұтқан ауаны жұту – бақыт емей немене?!

Абай атамыз туған Сырт Қасқабұлақ, Абайдай ұлы тұлғаның ата қонысы – Жидебай менің туған өлкемде орналасқан. Осы жайлы бір ойланып кетсем, өзім де таңырқап қаламын. Жидебайда Абайдың өшпес ізі жатыр.

Онда ақынға арналған мұражай және де ұлы Абай мен артынан ерген інісі, шәкірті ізін жалғасытарушы – Шәкәрім бабамыздың кесенелері бар.Әр жыл сайын тек Қазақстаннан ғана емес, шет елдерден де баба рухына тағзым етуге адамдар келеді.

Мұның өзі үлкен құрмет деп ойлаймын. Мұражай ішіндегі әрбір зат – баға жетпес қазына. Онда Абай атамыз қолданған заттары: ер-тұрманы, шапаны, тіпті, өзі ойнаған тоғызқұмалақ тақтасы да сақталған.

Бұл жердің құдіреттілігін сөзбен айтып жеткізу мүмкін емес. Жидебайды өз көзімен көрген де арманда, көрмеген де арманда.

Мен өз туған жеріммен мақтанамын және де Алла Тағалаға маған осынау жерде тууды нәсіп еткені үшін мың алғыс айтамын. Адамды рухани байытатын, жанына рахат сыйлайтын өлкеде өмір сүріп жатқаныма бақыттымын. «Мың рет естігенше, бір рет көрген артық» деп бекер айтпаған ғой ата-бабаларымыз.

Даналыққа дауа бар ма өмірде?
Даналығы болса адамның тегінде.
Бір адамның даналығы ойында,
Бір адамның даналығы сөзінде.
Шыңғыстауға жетер жер жоқ сондықтан
Үш дананы туа салған елінде.

Дана Абайды алып шыққан жарыққа
Дана Мұхтар мақтаныш қой халыққа.
Шәкәрімді дана емес деп кім айтар?
Даналығын әркім сезер сөз ұқса.
Оны айтасыз бүкіл Абай елінің
Қара өлең мен қара сөзге бәрі ұста.

Сол бір елге шақырамын сіздерді,
Қонақ болып қуантыңыз біздерді.
Тамашалап келіңіздер көруге,
Ұлы адамдар салып кеткен іздерді.


Ажар УАТЖАНОВА
11-сынып оқушысы
Қарауыл гимназиясы
Шығыс Қазақстан облысы
Абай ауданы
Қарауыл ауылы
Жетекшісі: Аяулым Оразова
Просмотров материала: 1 445

Поделиться материалом


19:14 Ресей министрі Қазақстанның латын әліпбиіне көшуіне қатысты... 274 Просмотров

18:23 Своевременная иммунизация - эффективная мера против кори... 228 Просмотров

18:08 О результатах мониторинга оптимизации учреждений... 219 Просмотров

18:08 С помощью WhatsApp родители информируют нас о поборах в... 285 Просмотров

17:55 Первые результаты работы «Регионы, свободные от коррупции»... 213 Просмотров

17:51 В Казахстане грядет проверка образовательных центров по... 353 Просмотров

17:38 Мемлекеттік бағдарлама аясында баспана алушылардың тізімі... 231 Просмотров

17:36 Отказаться от проб Манту решили в Казахстане... 293 Просмотров

17:30 "Небеса получили достойного ангела". Обвиняемый по делу... 267 Просмотров

17:02 У шести врачей подозревают корь в Акмолинской области... 278 Просмотров

16:50 Денис Теннің анасы күдікті Қиясовтың отбасына қатысты... 665 Просмотров

16:40 Близится рецессия, так что облигации – ваши друзья... 256 Просмотров

16:18 Время первых: Neoline X-COP 9100s – первый в мире гибрид с... 235 Просмотров

16:08 Полиция установила личности причастных к убийству инспектора... 436 Просмотров

15:49 Қалаға - Қабанбайдың, әуежайға - Әлиханның аты берілсін... 3 923 Просмотров

15:00 17 лет лишения свободы запросил прокурор для Бергея... 173 Просмотров

14:54 Снять фильм о спасении казахстанцев из Сирии предложили... 196 Просмотров

14:49 Абай ауылында зорланған жігіттің ісі: күдіктілердің бірі... 198 Просмотров

14:37 Люди приходят посмотреть футбол, но вместо этого видят... 184 Просмотров

13:43 Денис Теннің өліміне тағы бір адамның қатысы бар болуы... 211 Просмотров

13:30 "Она - мозг": адвокат семьи Дениса Тена запросил 20 лет для... 315 Просмотров

13:05 Новые правила госзакупок лишают малый и средний бизнес... 320 Просмотров

12:50 Генеральный прокурор взял под личный контроль дело об... 226 Просмотров

12:21 18,37 млн человек достигла численность населения Казахстана... 172 Просмотров

12:15 “Ол жігіттерді басқарған”: Қорғаушы Жанар Толыбаеваны 20... 314 Просмотров

12:09 Между Вьетнамом и Таиландом: 56% от минимальной зарплаты... 179 Просмотров

12:02 Петропавлда мас жүргізуші полицейді қағып кетті... 143 Просмотров

12:00 Қазақстанда мешіт салудың арнайы ережесі бекітілді... 180 Просмотров

11:42 Производство сверхпроводящего провода для МРТ откроется в... 140 Просмотров

11:37 Түркістан облысында 1 мың шақырымға жуық жол жөнделеді... 141 Просмотров

11:12 Убийство Дениса Тена: обвинение запросило 20 лет лишения... 239 Просмотров

11:01 Больная туберкулезом воспитательница работала в одном из... 156 Просмотров

10:18 До трех лет тюрьмы грозит жительнице Костаная за шутку по... 950 Просмотров

10:05 «Москва қазақша»: россиянки говорят на языке Абая (ВИДЕО)... 891 Просмотров

09:44 Первые шаги по реализации Стратегии НИИ Плодоовощеводства... 297 Просмотров

09:36 Налог для заграничных женихов предлагают ввести... 388 Просмотров

09:13 Прогноз погоды на 16 января: осадки ожидаются на большей... 186 Просмотров

18:11 Выплата возмещений вкладчикам Банка Астаны начнется с 26... 356 Просмотров

17:44 Лишь 20% имеют казахстанцев имеют накопления... 388 Просмотров

17:35 Айжан Байзақова: Қыз тусам, мен сияқты болғанын қаламаймын... 377 Просмотров





Опрос


«    Январь 2019    »
ПнВтСрЧтПтСбВс
 123456
78910111213
14151617181920
21222324252627
28293031