6 декабря 2021 г.

Мы в соц сетях:



ҚАЗАҚ ТІЛІН САҚТАП ҚАЛАМЫЗ ДЕСЕК, ЕШКІМНІҢ ПЕРНЕТАҚТАСЫНА ТӘУЕЛДІ БОЛМАУЫМЫЗ КЕРЕК - ПРОФЕССОР

21 октябрь 2017, 11:13
ҚАЗАҚ ТІЛІН САҚТАП ҚАЛАМЫЗ ДЕСЕК, ЕШКІМНІҢ ПЕРНЕТАҚТАСЫНА ТӘУЕЛДІ БОЛМАУЫМЫЗ КЕРЕК - ПРОФЕССОР «Ұлы дала болашағына қадам – латын әліпбиі» атты дөңгелек үстел барысында Астана медициналық университетінің мемлекеттік тіл бөлімінің жетекшісі Мұхамбедия Ахметов осылай деді, деп хабарлайды Baq.kz ақпарат агенттігі.

«Мен тіл маманы емеспін. 40 жылдан бері медицина саласында қызмет етіп келе жатқан дәрігермін. Біздің саладағы жазудың барлығы латын әліпбиінде. Сондықтан латын әліпбиіне көшу мен үшін таңсық емес. Тарихта әліпбиін ауыстырған мемлекеттер, ұлттар болған. Оны тарихшылар айтар, алфавит ауыстыруға қанша қаржы жұмсалатынын экономистер айта жатар, ал тілдің әрібін, дыбысын тек қана тіл мамандары жасауы керек» - дейді Мұхамбедия Ахметов.

Оның айтуынша бизнесмендердің тіл туралы мәселені қозғауы артық.

«Бұл салада әркімнің пікір айтуға құқы бар шығар. ІТ технология мамандары ӘЛІПБИ жасауға қақысы жоқ. Алфавитті тіл маманы жасау каерек. Елбасының құлағына бірінші сыбырлап қойған солар. Дәрігер ретінде айтар болсам, біздің әрбір өсімдік, әрбір жан-жануардың латынша атауы бар. Және оның қазақша-орысша баламасы бар. Біздің қазақ латын әліпбиімен жазылған кез келген сөзді оқығанда әуелі бір әріп – бір дыбыс принципімен оқиды» - дейді ол.

Оның пікірінше, әліпби жасаушылар әріпке бола тілді бұзбай, жұрттың талабын орындауы керек.

«Мен тұтынушымын, әріп ұсына алмаймын, дыбыстың тура айтылуын да ұсына алмаймын. Себебі ң-ға тілі келмейтін қаншама қазақ бар. «Быздын озымыздын президентымыз» дейтіндер жетіп жатыр. Оған «ң-ды» салып бергенмен ол айтпайды. Сондықтан олар филологтың тәрбиесінен өтуі керек. Сөйте тұра өздері ағылшын тілінің пернетақтасымен шектелгісі келеді. Ал Ахмет Байтұрсынұлының айтқаны бар: «Әріпке бола тілді бұзбайды, тілге бола әріпті бұзып өзгертуге болады» - дейді. Біз де осы ұстанымда болуымыз керек» - дейді Ахметов.

Ахметов Ахмет Байтұрсынұлы ұсынған әліпбидің ерекшеліктеріне тоқталды.

«Мысалы Ахмет Байтұрсынұлы латынның «К»-сіне «өкше» салып берді де қазаққа «Қ» деген әріпті әкелді, О-ның ортасынан белбеу тақты да Ө-ні жасады, У-дың құйрығын артқа қаратып Ү жасады да, оның белінен бір «буып» Ұ жасай салды. Ал біз диграфтан қашып едік, «балақтағы битті басқа шығарды» - дәйекшенің барлығы әріптердің шекесіне шығып кетті. Мен не үшін бір әріпті жазу үшін пернетақтаны 3 рет басуым керек? Тағы сол бизнесмендердің тірлігі араласып отыр бұл жерге де. Ағылшын пернетақтасын «бұл үнемді», «бұл ыңғайлы» деп отырған солар. Неге біз қазақша пернетақтаны жасамауымыз керек? Армияндардың, қытайлардың өз пернетақталары бар. Менің бір ғана талабым – менің ана тілімнің дыбысталу заңын бұзбаса екен!» - дейді ол.

«Қазіргі кездің өзінде пернетақтаға бағынғанымыз сондай, дефис пен тирені ажырата алмайтын дәрежеге жеттік» деген профессор қазақ тілін сақтап қаламыз десек, ешбір елдің пернетақтасына тәуелді болмауымыз керек дейді.

«Бірде император жаңылыс сөйлепті. Сол кезде тіл маманы Марк Пампони «Император, сіз дұрыс сөйлемедіңіз» деп ескертіпті. Ал императордың жеке заңгері: «Олай болса, бұл сөз дұрыс емес десеңіз, онда бүгіннен бастап осылай болады» деген екен. Мұны естіген Пампони: «Сіз адамға құқық бере аласыз, грамматиктерге әміріңіз жүрмейді» - дейді. Сондықтан біздегі әліпбиді пернетақтаға бағындыру керек деген ұстаным ақылға қонбайды» - дейді Мұхамбедия Ахметов.
Просмотров материала: 2 296

Поделиться материалом


12:57 Подростка сбили насмерть на пешеходном переходе в Актобе... 789 Просмотров

12:40 Начато расследование в отношении птицефабрик Карагандинской... 778 Просмотров

12:28 Как изменился курс доллара... 753 Просмотров

12:16 Молодой человек пропал после допроса в Атырау... 797 Просмотров

12:00 Сотрудницы "Казпочты" присвоили миллионы тенге,... 746 Просмотров

11:38 В Атырау браконьеры убили краснокнижных сайгаков на 1,6... 747 Просмотров

11:22 Сирот вычеркивали из списков очередников на жилье в... 743 Просмотров

11:12 «Қазір бағаны бірқалыпты ұстап тұру мүмкін емес»: Министр... 859 Просмотров

11:08 Шымкентте балалары кредит алдырып, үйден қуып шыққан әжей... 9 598 Просмотров

11:05 УЕФА "Астанаға" 150 мың евро айыппұл салып, еурокубоктан... 749 Просмотров

11:00 Убийство Аяжан Едиловой: подозреваемый не признает своей... 749 Просмотров

10:52 Атырауда жауап алуға шақырылған жігіт полиция ғимаратынан... 1 061 Просмотров

10:48 Аяжан Еділованың өлімі: күдікті зорлық жасамағанын мәлімдеді... 1 703 Просмотров

10:45 20 человек умерли от коронавируса в Казахстане за сутки... 695 Просмотров

10:30 Первый артхаусный фильм IVI Originals «Белый кит» попал в... 699 Просмотров

10:25 Қазақстанда COVID-19-ды жұқтырушылар саны 974 мыңнан асты... 432 Просмотров

10:22 686 новых случаев заболевания коронавирусом выявлено в... 422 Просмотров

19:05 Глава государства Касым-Жомарт Токаев принял председателя... 658 Просмотров

18:51 Более 3 миллионов тенге перевели казахстанцы мошеннику из... 655 Просмотров

18:38 55-летнюю женщину держали в рабстве в Костанайской области... 702 Просмотров

18:26 При подаче заявления до конца года действует текущий порог... 679 Просмотров

18:15 Кей қазақстандықтар зейнетақы жинағын биыл пайдалана алмады... 641 Просмотров

18:10 Штормовое предупреждение объявлено в шести областях... 625 Просмотров

17:56 Четыре человека пострадали в массовом ДТП в Актюбинской... 650 Просмотров

17:51 Шавкат Мирзиёев Қазақстанға мемлекеттік сапармен келеді... 753 Просмотров

17:38 Нұр-Сұлтанда Жаңа жыл шыршасы қашан жағылатыны белгілі болды... 652 Просмотров

17:35 БҚО-да кәсіпорын басшысы 150 млн теңгенің салығынан жалтарды... 649 Просмотров

17:32 Пойыз купесінде дәрет сындырған еркек 3 тәулікке қамалды... 636 Просмотров

17:22 Инициатива по раздаче пенсионных средств изначально... 615 Просмотров

17:00 "Требуется еще 1 млрд долларов": LRT планируют достроить в... 592 Просмотров

16:57 Мектеп директорларын ауыстыру қашан басталады?... 872 Просмотров

16:55 Алматыда тағы бір адам 12 қабаттан секіріп кетті... 650 Просмотров

16:46 Скандал с попыткой суицида: уволенного прокурора... 515 Просмотров

16:43 Ақтауда көлік қызды қағып кетті – оқиғаның видеосы... 564 Просмотров

16:38 2022 жылы қанша адам зейнетақы жинағын пайдалана алады?... 575 Просмотров

16:31 Сколько человек смогут снять пенсионные в 2022 году,... 512 Просмотров

16:30 Үкімет зейнетақы қорына қатысты шешімді халықпен ақылдаспай... 554 Просмотров

16:24 А.Күрішбаев: жоғары оқу орындарында кадрларды дайындау... 512 Просмотров

16:22 Қызылорда облысында екпеге қарсы әйел дәрігерлерге жұмыртқа... 574 Просмотров

16:19 Алматылық аферист әйелді алдап, 11 млн теңгесін алды... 533 Просмотров





Опрос


«    Декабрь 2021    »
ПнВтСрЧтПтСбВс
 12345
6789101112
13141516171819
20212223242526
2728293031