21 июля 2018 г.

Мы в соц сетях:

+7 705 308 0767 +7 705 308 0767



ҒАЛЫМДАР ҚАЗАҚ ӘЛІПБИІНДЕ КЕЙБІР ӘРІПТЕРДІҢ НЕГЕ ЖОҚ ЕКЕНІН ТҮСІНДІРДІ

12 октябрь 2017, 15:40
ҒАЛЫМДАР ҚАЗАҚ ӘЛІПБИІНДЕ КЕЙБІР ӘРІПТЕРДІҢ НЕГЕ ЖОҚ ЕКЕНІН ТҮСІНДІРДІ Ғалымдар латын қарпіндегі қазақ әліпбиінде кириллицадағы кейбір әріптердің неге жоқ екенін түсіндірді, деп хабарлайды Sputnik Қазақстан тілшісі.

"Жазу реформасын қолға алғандағы мақсатымыз орыс тілінен енген кірме таңбаларды қазақша таратып жазу болатын. "Я" дегеніңіз қазақтың екі дыбысының тіркесі. Ал енді " ю" дегеніңіз қазақтың үш дыбысының тіркесі. Сондықтан алдағы уақытта әдістеме, оқулық арқылы түсіндіре отырып, осылай таратып жазатын боламыз. Сонда қазақ тілінің буын құрамы бұзылмайды. Үндесім әуезі, морфем құрамы бұзылмайды. Тағы сондай үлкен жетістіктерге жетеміз. Қазіргі кирилл негізіндегі көп сөдерімізі тілдің үндесім әуезін бұзып отыр", — дейді профессор Әлімхан Жүнісбек.

Оның айтуынша, осылайша тілімізге еніп кеткен орыс тілінің емле-ережесінен арылу мақсаты тұр.

"Орыс тіліне деген қарсылық емес бұл, мәселе төркіні бөлек орыс тілінің емле-ережесі мен әліпбиін төркіні бөлек қазақ тіліне алдық та кіргізіп жібердік. Керек десеңіз, кейінгі жастардың тілі де өзгеріп бара жатыр. Өйткені емле-ереже қазақи емес. Одан ешқандай қиындық болмайды. Керісінше біз қазақ сөзінің жазылым үлгісін өзінің айтылымына шақтап келтіретін боламыз", — дейді ол.

"Осы уақытқа дейін төл дыбыстарымыздың басы ашылған жоқ па деп ойлап қалуларыңыз мүмкін. Ашылған жоқ. Кез келген қазақтан "қазақ тілінде қанша дыбыс бар?" деп сұрасаңыз, 42 дейді. Әрине, оған ешкім кінәлі емес. Өйткені, мектептен бастап жоғары оқу орнына дейін күнде 42 таңба деп үйретіп жатса, олардың басқаша ойлауы, айтуы, жауап беруі мүмкін емес. Шындығында қазақ тілінде бар болғаны 28 дыбыс бар. Біз осы 28 дыбысқа латын әліпбиінің таңбаларын баптап, қабылдап алуымыз керек деген мақсат алдымызда барлық уақытта тұрды", — дейді ғалым.

Жаңа әліпбиді әзірлеген жұмыс тобы мүшелерінің бірі Ербол Тілешовтің айтуынша, таңба мен дыбысты айыра білу керек.

"Біздің үлкен қателігіміз 42 дыбыс бар деп жүрдік. Әңгіме содан туып тұр. "Ю" мен "я" –ны көптеген азамат дыбыс деп қабылдайды. Таңба бар, дыбыс деген бар, осыны біз айыра білуіміз керек. Орыстардың өзінде де бекітілген латын әліпбиі бар. Жұмыс әліпбиінің бекітілгеніне он жылдан асып кетті. Онда да "ю" мен "я" жоқ", — дейді Шаяхметов атындағы тілдерді дамытудың республикалық үйлестіру-әдістемелік орталығының директоры.

"Францияда Ницца деген қала бар, мысалы, орысша солай айтады. Француздарда "ц" деген әріп жоқ, дұрысы Нисса. Ағылшын тілінде цирк деген сөз жоқ, сирк деп айтады."Ц" орыстардың әрпі. Біз түп төркіні бөлек тілдің емле-ережесіне дағдыланып келдік", — дейді ол.

Айта кетсек, жұмыс тобы бірер күн бұрын мемлекет басшысы Нұрсұлтан Назарбаевқа латын графикасындағы қазақ әліпбиінің жаңа жобасын ұсынған болатын. Бұл әліпбиде 32 әріп бар, диграфтар алынып тасталып, 9 әріп апострофпен жазылған.
Просмотров материала: 1 149

Поделиться материалом


19:53 Сегодня устькаменогорцы почтят память Дениса Тена... 112 Просмотров

19:48 Пожизненный срок грозит подозреваемым в убийстве Дениса Тена... 109 Просмотров

19:35 Подозреваемый в убийстве Дениса Тена доставлен в суд... 128 Просмотров

19:26 Таразцы скорбят о гибели Дениса Тена... 108 Просмотров

19:24 В Уральске почтили память Дениса Тена... 127 Просмотров

17:32 Денис Теннің қазасы: сотқа екінші күдіктіні сырттай қамауға... 153 Просмотров

17:21 Денис Теннің қазасы: оқиға орнында болған куәгер... 210 Просмотров

17:02 Денис Теннің қазасы: Қазақстанның ойын-сауық орталықтарында... 157 Просмотров

16:58 Нурсултан Назарбаев позвонил родителям Дениса Тена... 159 Просмотров

16:49 Нұрсұлтан Назарбаев Денис Теннің ата-анасына қоңырау шалды... 244 Просмотров

16:40 Жители Актау простились с казахстанским фигуристом Денисом... 142 Просмотров

16:29 Атырау простился с Денисом Теном... 143 Просмотров

15:47 Атырау жұртшылығы Денис Тенмен қоштасып жатыр... 173 Просмотров

15:42 Денис Тен: Мен кез келген жағдайда ең әуелі қазақпын... 188 Просмотров

15:34 Где пройдет прощание с Денисом Теном в Астане... 164 Просмотров

15:31 Денис Теннің қазасы: Қазақстандық спортшылар Қытайдағы... 117 Просмотров

15:18 Денис Тен: Это золотой период в моей жизни (ВИДЕО)... 180 Просмотров

15:09 Шымкент простился с Денисом Теном... 140 Просмотров

14:56 Нурсултан Назарбаев: Держать дело об убийстве Тена под... 190 Просмотров

14:49 Какие проблемы с законом имел второй подозреваемый в... 146 Просмотров

14:35 Елбасы Денис Тенге қатысты қылмысты мұқият тексеруді... 93 Просмотров

13:44 Задержанный Нуралы Киясов дает показания на месте нападения... 588 Просмотров

13:38 Денис Тенді өлтірді деген күдіктілердің бірі бұған дейін де... 342 Просмотров

13:31 Подозреваемый в убийстве Дениса Тена имеет криминальное... 199 Просмотров

13:17 Денис Теннің өлімі: Полиция күдіктіні қанды оқиға болған... 290 Просмотров

13:05 Денис Тен: Я люблю жизнь. Люблю родителей. Люблю людей.... 1 148 Просмотров

12:49 "В фигурном катании осталось не так много опытных... 124 Просмотров

12:48 Убийство Дениса Тена: Вся страна следит за печальной... 183 Просмотров

12:17 Денис Теннің көлігінің айнасы қанша тұрады?... 500 Просмотров

11:18 Мемориал в память о погибшем Денисе Тене установят на Медеу... 516 Просмотров

11:13 Денис Тенді өлтірген екінші күдіктінің суреті жарияланды... 261 Просмотров

11:07 Появилась ориентировка на второго подозреваемого в убийстве... 146 Просмотров

11:00 Министрліктегілер Денис Теннің өмірі үшін қалай арпалыс... 192 Просмотров

10:50 Денис Тен: Жизнь очень хрупкая вещь... 224 Просмотров

10:50 ҚР Денсаулық сақтау министрлігі Денис Теннің диагнозын... 144 Просмотров

10:48 Самые яркие выступления Дениса Тена... 138 Просмотров

10:40 В Минздраве озвучили посмертный диагноз Дениса Тена... 169 Просмотров

10:03 Прощание с Денисом Теном пройдет в Алматы... 149 Просмотров

09:54 Именем Дениса Тена предлагают назвать ледовую арену в южной... 142 Просмотров

09:38 Алматыда Денис Тенмен қоштасу рәсімі өтеді... 121 Просмотров





Опрос


«    Июль 2018    »
ПнВтСрЧтПтСбВс
 1
2345678
9101112131415
16171819202122
23242526272829
3031