16 июля 2018 г.

Мы в соц сетях:

+7 705 308 0767 +7 705 308 0767



БАНКТІҢ ҚАҢСЫҒЫ - ХАЛЫҚТЫҢ ТАҢСЫҒЫ...

11 август 2017, 11:58
БАНКТІҢ ҚАҢСЫҒЫ - ХАЛЫҚТЫҢ ТАҢСЫҒЫ... Ұлттық банк осыдан 15 жыл бұрынғы бір шешімінің күшін жойыпты. Яғни қаржылық топтарға есімі белгілі Нұржан Сұбханбердинге 2002 жылы «Казкоммерцбанктің» акцияларының ірі көлемдегі иесі болуға берген рұқсатын қайтарып алыпты.

Кейінгі кезде қолдан-қолға көшіп, әбден мазасы қашқан бірегей қаржылық институтын о баста аяқтан тұрғызған тұлғаға қатысты құжат неліктен енді қайта қаралып жатыр? Меніңше, оның өзіндік бір себебі бар.

«Казкоммерцбанк» секілді іргелі қаржы ұйымының төңірегіндегі өзгерістердің шын мән-мазмұнын көзі ашық ағайын білетін болар: қысқа қайырып, бір сөзбен айтқанда, билікке талас банктер таласымен сырт көзге түсе бастады. Мұндай шешімдер биліктің ұшар басында шешілетіні айтпаса да түсінікті. Яғни банк сияқты нарықтық құрылымның тіршілігі саяси күрестің мүдделеріне тәуелді болып қалды.

Ал Сұбханбердинге қатысты құжаттың өз күшін жоюы пострақышев (посттасмағамбетов деп те оқи беріңіз!) жағдайындағы банктің алдағы жолы нақты анықталмағанын, биліктің екі ойлы болып жүргенін көрсетсе керек. Сұбханбердин банк төріне қайта шығуы әбден мүмкін деген сезік болса керек. Енді, міне, саяси шешім қабылданған сыңайлы.

Меніңше, ресми баспасөз көңіл аудармайтын осы шағын дерек айрықша талдауға сұранып тұр.

Экономикамыз олигархтық сипат алып, кешеге дейін жалпыхалықтық болып саналған шикізат, жердің асты-үсті байлығы бір күнде қалталы топтардың қолына тұтасымен өтіп кетті. Олар миллиардтаған қаржыға кенелді. Сосын сол қыруар ақшаны орналастыратын жер іздеді. Қаржыны басқа біреудің қолына сеніп тапсырайын десе, ертең не болары белгісіз. Оның үстіне қаржы кез келген уақытта қолжетімді жерде болуы тиіс. Міне, осыдан келіп әр қалталы әрі билікке жақын тұлға банк аша бастады.

Естеріңізде болса, 90-жылдардың ортасынан бастап бізде банктер жауыннан кейінгі саңырауқұлақтай қаптап, екінің бірі банкир атанды емес пе?!
Банк үшін табыс табудың жолы да оп-оңай екен: сыртқы нарықтан азғана пайызбен қарыз алып, оны еселеген пайызбен елге үлестіріп, қып-қызыл ақша тапты. Қазіргі банкирлер ренжімей-ақ қойсын: біздегі банк бизнесінің басты ұстыны әлі күнге дейін осы болып тұр.

Әрине, шетелден алған қаржыны жаратудың басқа да, өркениетті әрі заманауи жолдары бар. Бірақ біздің банктер оған аса көп бас ауыртпады, сол баяғы – арзан қарызды қымбат несие берумен жауып, үстінен пайда табу – сүрлеуімен жүре берді. Ол несие ұзақ мерзімді әрі нақты өндірісті қаржыландыруға салынбай, қысқа мерзімді сауда-саттық немесе күнделікті тұтынушылық сипат алып кетті. Мұндай жағдайда экономика алысқа бармайтыны белгілі еді.
Кейін ол банктердің дені банкротқа ұшырап, із-түзсіз (шоттарындағы қаржысыз!) жоғалып, көзден ғайып болды.

Нәтижесінде бюджет «еміп» аман қалған банктердің «элиталық» тізімі жасалды. Мемлекет жеке банктерге (!) ауық-ауық миллиардтаған доллар салып жатты. Ашық айтқанда, бұл жеке адамдарға берілген жәрдем ғой.

Қарапайым халық мұқтаж дүниеге азғантай қаржы бөлуге қатты қиналатын үкімет мемлекеттен миллиардтаған долларды оңай алатын банктердің артында кім тұрғанын, әрине, жақсы білді. Оларды бірақ халықтан жасыра алмады. Халықаралық қаржылық терминологияда «түпкілікті бенефициар» деген термин бар. Ол – ресми түрде бір адамның атына жазылған банк (не басқа қаржы, ұйым не мүлік) жеме-жемге келгенде кімдікі екенін анықтап беретін ұғым. Сөйтіп, сол бенефициарлар биліктің өз адамдары боп шығып жатыр. Осыдан келіп біздегі банк жүйесі биліктің сойылын соғушы, оған кіріптар құбылыс боп қалыптасты.
Билік пен оның айналасындағылардың банкке әуестігінің экономикалық себептен бөлек, тағы да бір реті бар. Оның аты – саясат, билік үшін талас.
Совет идеологиясы «дүниежүзілік пролетариаттың көсемі» атаған Ульянов (Лениннің) өзі революция жасар алдында «банк, поштамт, телеграф пен вокзалдарды басып алу» қажеттілігін айтқан жоқ па? Осы классикалық тұжырым қазір де өзекті әрі көкейкесті.

Біздегі олигархтар тағдырлары шешілер бір сілкіністің алдында тұр емес пе? Осы тұста олар банк сияқты қаржылық құрылымдарды өз қолыңда ұстап тұрғанды жөн көреді. Міне, Қазақстандағы банк жүйесінің ішкі этимологиясы мен генеалогиясы осындай.

Не істеу керек?

Екінші деңгейдегі банктерді ағымдағы саяси бәсеке мен тартыстан тәуелсіз ету керек. Олар билікке жақын адамдардың ойыншығы болмауы тиіс. Банктер биліктің нұсқауынсыз, таза нарық заңдарымен өмір сүруі шарт. Сонда ғана олар бюджетке тас кенедей жабыспай-ақ өз күнін өзі көріп, экономиканы шынымен қаржыландырып, дағдарыс сайын тәлтіректемей, масылдықтан арылып түзу жүретін болады.

Әміржан Қосанов

Дереккөз: Жас Алаш
Просмотров материала: 1 173

Поделиться материалом


13:39 Інісі өзін өртемек болған ағасын құтқарған: екеуі де өлім... 634 Просмотров

13:36 Женщина-водитель, едва не сбившая детей на тротуаре в... 519 Просмотров

13:32 Подъезд многоквартирного дома обрушился в Петропавловске... 418 Просмотров

13:29 Астанадағы үш әйелдің өлімі: министр Біртанов түсініктеме... 432 Просмотров

13:24 По факту ДТП в России с гибелью казахстанец в уголовном... 413 Просмотров

13:19 Новые монохромные МФУ Xerox B1022 и Xerox B1025: доступный... 360 Просмотров

13:11 «Искусственный интеллект важен для каждой страны»... 388 Просмотров

13:05 Алик Шпекбаев: В рейтинге электронного правительства ООН... 380 Просмотров

12:40 Страны ООН согласовали текст первого в истории договора о... 402 Просмотров

12:35 В Казахстане появился новый вид пособия... 434 Просмотров

12:10 По одному зданию от каждого региона РК построят в Туркестане... 506 Просмотров

18:52 Жара до 45 градусов надвигается на Казахстан... 909 Просмотров

18:42 Медиаборды появились на дорогах столицы... 581 Просмотров

17:45 Аружан Саин: Нам сказали - денег нет! А на белку - есть...... 4 643 Просмотров

17:12 Бердібек Сапарбаев төртінші мұнай өңдеу зауытын Ақтөбеде... 625 Просмотров

17:09 В ЗКО аким собирал деньги с подчиненных на ремонт машины и... 299 Просмотров

16:52 Павлодарца обвинили в убийстве и забили до смерти... 328 Просмотров

16:13 Антидолларовая торговая война... 277 Просмотров

15:49 Қарт ана отбасымен бірге Сирияға кеткен қызын қайтара алмай... 266 Просмотров

15:40 Молния спровоцировала взрыв на АЗС в Караганде (ВИДЕО)... 2 114 Просмотров

15:28 Асанов - судьям: Вас используют для наглого рейдерства,... 316 Просмотров

15:21 Қазақстанда билер сотын жандандыру ұсынылды... 282 Просмотров

15:19 Остерегайтесь адвокатов-мошенников, им не важно выиграете... 365 Просмотров

14:41 Для Шымкента выбрана цифра на госномерах авто... 311 Просмотров

14:19 Шығыс Қазақстанда 7 жыл бойы заңсыз зейнетақы алып келген... 250 Просмотров

13:36 Шымкентте 38 полиция қызметкеріне қатысты сот отырысы... 506 Просмотров

13:25 Алматыдан ұрлап әкеткен балаларды INTERPOL Малайзиядан... 280 Просмотров

12:58 Sabre и Microsoft переосмысливают подходы к туристическому... 146 Просмотров

12:31 Ребёнок находится в реанимации после укуса каракурта... 215 Просмотров

12:24 Қатерлі ісікке шалдыққан Алима Көпейдің өмірі үшін АҚШ... 135 Просмотров

12:03 Главу отдела культуры уволят за некультурное поведение... 196 Просмотров

11:50 Полиция мотоциклдерін 79 мың теңгеге сатып алуға болады... 103 Просмотров

11:49 Отказаться от клеток-кабин в залах суда предложили в... 104 Просмотров

11:39 Ежемесячные налоговые сборы установят для трудовых мигрантов... 104 Просмотров

11:00 Көмір бағасын көтергендер миллиондап айыппұл төлейді... 134 Просмотров

10:54 Причину появления огненного факела объяснил Атырауский НПЗ... 108 Просмотров

10:47 Объемы собственного капитала БВУ РК увеличились на 4% за год... 106 Просмотров

10:36 Алматыда 15 жастағы қыз өртеніп жатқан үйден сал ауруына... 150 Просмотров

10:07 Димаштың ізімен: 7 жастағы қазақ баласы «Славян базары»... 1 302 Просмотров

09:51 Ақтөбедегі нигериялық жігіт үйіне пойызбен жіберілетін болды... 131 Просмотров





Опрос


«    Июль 2018    »
ПнВтСрЧтПтСбВс
 1
2345678
9101112131415
16171819202122
23242526272829
3031