Мы в соц сетях:

  • Matritca.kz в Facebook
  • Matritca.kz в Вконтакте
  • Matritca.kz в Twitter


БАНКТІҢ ҚАҢСЫҒЫ - ХАЛЫҚТЫҢ ТАҢСЫҒЫ...

11 август 2017, 11:58
БАНКТІҢ ҚАҢСЫҒЫ - ХАЛЫҚТЫҢ ТАҢСЫҒЫ... Ұлттық банк осыдан 15 жыл бұрынғы бір шешімінің күшін жойыпты. Яғни қаржылық топтарға есімі белгілі Нұржан Сұбханбердинге 2002 жылы «Казкоммерцбанктің» акцияларының ірі көлемдегі иесі болуға берген рұқсатын қайтарып алыпты.

Кейінгі кезде қолдан-қолға көшіп, әбден мазасы қашқан бірегей қаржылық институтын о баста аяқтан тұрғызған тұлғаға қатысты құжат неліктен енді қайта қаралып жатыр? Меніңше, оның өзіндік бір себебі бар.

«Казкоммерцбанк» секілді іргелі қаржы ұйымының төңірегіндегі өзгерістердің шын мән-мазмұнын көзі ашық ағайын білетін болар: қысқа қайырып, бір сөзбен айтқанда, билікке талас банктер таласымен сырт көзге түсе бастады. Мұндай шешімдер биліктің ұшар басында шешілетіні айтпаса да түсінікті. Яғни банк сияқты нарықтық құрылымның тіршілігі саяси күрестің мүдделеріне тәуелді болып қалды.

Ал Сұбханбердинге қатысты құжаттың өз күшін жоюы пострақышев (посттасмағамбетов деп те оқи беріңіз!) жағдайындағы банктің алдағы жолы нақты анықталмағанын, биліктің екі ойлы болып жүргенін көрсетсе керек. Сұбханбердин банк төріне қайта шығуы әбден мүмкін деген сезік болса керек. Енді, міне, саяси шешім қабылданған сыңайлы.

Меніңше, ресми баспасөз көңіл аудармайтын осы шағын дерек айрықша талдауға сұранып тұр.

Экономикамыз олигархтық сипат алып, кешеге дейін жалпыхалықтық болып саналған шикізат, жердің асты-үсті байлығы бір күнде қалталы топтардың қолына тұтасымен өтіп кетті. Олар миллиардтаған қаржыға кенелді. Сосын сол қыруар ақшаны орналастыратын жер іздеді. Қаржыны басқа біреудің қолына сеніп тапсырайын десе, ертең не болары белгісіз. Оның үстіне қаржы кез келген уақытта қолжетімді жерде болуы тиіс. Міне, осыдан келіп әр қалталы әрі билікке жақын тұлға банк аша бастады.

Естеріңізде болса, 90-жылдардың ортасынан бастап бізде банктер жауыннан кейінгі саңырауқұлақтай қаптап, екінің бірі банкир атанды емес пе?!
Банк үшін табыс табудың жолы да оп-оңай екен: сыртқы нарықтан азғана пайызбен қарыз алып, оны еселеген пайызбен елге үлестіріп, қып-қызыл ақша тапты. Қазіргі банкирлер ренжімей-ақ қойсын: біздегі банк бизнесінің басты ұстыны әлі күнге дейін осы болып тұр.

Әрине, шетелден алған қаржыны жаратудың басқа да, өркениетті әрі заманауи жолдары бар. Бірақ біздің банктер оған аса көп бас ауыртпады, сол баяғы – арзан қарызды қымбат несие берумен жауып, үстінен пайда табу – сүрлеуімен жүре берді. Ол несие ұзақ мерзімді әрі нақты өндірісті қаржыландыруға салынбай, қысқа мерзімді сауда-саттық немесе күнделікті тұтынушылық сипат алып кетті. Мұндай жағдайда экономика алысқа бармайтыны белгілі еді.
Кейін ол банктердің дені банкротқа ұшырап, із-түзсіз (шоттарындағы қаржысыз!) жоғалып, көзден ғайып болды.

Нәтижесінде бюджет «еміп» аман қалған банктердің «элиталық» тізімі жасалды. Мемлекет жеке банктерге (!) ауық-ауық миллиардтаған доллар салып жатты. Ашық айтқанда, бұл жеке адамдарға берілген жәрдем ғой.

Қарапайым халық мұқтаж дүниеге азғантай қаржы бөлуге қатты қиналатын үкімет мемлекеттен миллиардтаған долларды оңай алатын банктердің артында кім тұрғанын, әрине, жақсы білді. Оларды бірақ халықтан жасыра алмады. Халықаралық қаржылық терминологияда «түпкілікті бенефициар» деген термин бар. Ол – ресми түрде бір адамның атына жазылған банк (не басқа қаржы, ұйым не мүлік) жеме-жемге келгенде кімдікі екенін анықтап беретін ұғым. Сөйтіп, сол бенефициарлар биліктің өз адамдары боп шығып жатыр. Осыдан келіп біздегі банк жүйесі биліктің сойылын соғушы, оған кіріптар құбылыс боп қалыптасты.
Билік пен оның айналасындағылардың банкке әуестігінің экономикалық себептен бөлек, тағы да бір реті бар. Оның аты – саясат, билік үшін талас.
Совет идеологиясы «дүниежүзілік пролетариаттың көсемі» атаған Ульянов (Лениннің) өзі революция жасар алдында «банк, поштамт, телеграф пен вокзалдарды басып алу» қажеттілігін айтқан жоқ па? Осы классикалық тұжырым қазір де өзекті әрі көкейкесті.

Біздегі олигархтар тағдырлары шешілер бір сілкіністің алдында тұр емес пе? Осы тұста олар банк сияқты қаржылық құрылымдарды өз қолыңда ұстап тұрғанды жөн көреді. Міне, Қазақстандағы банк жүйесінің ішкі этимологиясы мен генеалогиясы осындай.

Не істеу керек?

Екінші деңгейдегі банктерді ағымдағы саяси бәсеке мен тартыстан тәуелсіз ету керек. Олар билікке жақын адамдардың ойыншығы болмауы тиіс. Банктер биліктің нұсқауынсыз, таза нарық заңдарымен өмір сүруі шарт. Сонда ғана олар бюджетке тас кенедей жабыспай-ақ өз күнін өзі көріп, экономиканы шынымен қаржыландырып, дағдарыс сайын тәлтіректемей, масылдықтан арылып түзу жүретін болады.

Әміржан Қосанов

Дереккөз: Жас Алаш
Просмотров: (372), комментариев:(0)

Поделиться материалом


22:18 Нурсултан Назарбаев обратился к народу Казахстана... 1 433 Просмотров 0 Комментариев

22:02 Умирзак Шукеев назначен заместителем премьер-министра... 815 Просмотров 0 Комментариев

18:55 Махаббат Бигелдиев – жылдың үздік әкімі!... 440 Просмотров 0 Комментариев

18:45 Аким Алматинской области вручил государственные награды... 467 Просмотров 0 Комментариев

18:32 Русскоязычному населению Татарстана тяжело учить татарский... 952 Просмотров 0 Комментариев

18:15 Ко Дню Независимости 50 кызылординцев получили госнаграды... 1 049 Просмотров 0 Комментариев

18:10 На АНПЗ начаты пусковые работы на Комплексе глубокой... 338 Просмотров 0 Комментариев

17:19 Трансформация "САМРУК-КАЗЫНА": горизонты пятилетнего... 425 Просмотров 0 Комментариев

17:16 Останется только Halyk Bank. Судьба бренда Qazkom не решена... 703 Просмотров 0 Комментариев

17:05 Нұрсұлтан Назарбаев барша қазақстандықтарды Тәуелсіздік... 380 Просмотров 0 Комментариев

16:16 Аскар Жумагалиев открыл первый цифровой офис Казпочты... 365 Просмотров 0 Комментариев

16:16 В "АрселорМиттал Темиртау" заявили об отзыве заявлений на... 376 Просмотров 0 Комментариев

15:42 Погибшие в авиакатастрофе врачи посмертно награждены... 361 Просмотров 0 Комментариев

15:29 Замакима Усть-Каменогорска проверяют по делу о... 372 Просмотров 0 Комментариев

15:19 Болат Жамишев возглавил Федерацию конькобежцев... 338 Просмотров 0 Комментариев

15:10 Это моя первая награда: Асель Садвакасова получила орден... 305 Просмотров 0 Комментариев

14:53 Горящий газовый баллон вынес на руках пожарный Ыскак Жандос... 278 Просмотров 0 Комментариев

14:42 Перспективы развития волонтерского движения в Казахстане... 132 Просмотров 0 Комментариев

14:27 Автопарк службы скорой помощи Алматинской области... 152 Просмотров 0 Комментариев

13:28 Приговорённый к смертной казни в Китае казахстанец вернулся... 155 Просмотров 0 Комментариев

13:19 Жакып Асанов объяснил определение суда о приостановлении... 537 Просмотров 0 Комментариев

12:18 Казахстан поставил в Китай первую партию племенных лошадей... 153 Просмотров 0 Комментариев

11:59 Юристы заявили о готовности безвозмездно оказать помощь... 504 Просмотров 0 Комментариев

11:42 Наши достижения стали возможны благодаря усилиям... 176 Просмотров 0 Комментариев

11:17 ӨЗІНЕ ҚОЛ ЖҰМСАМАҚ БОЛҒАН ҚЫЗДЫҢ ҚАЛТАСЫНАН ЕЛБАСЫҒА... 378 Просмотров 0 Комментариев

10:44 Акимат признал факт нападения на детсад в ВКО, "БИПЭК АВТО"... 276 Просмотров 0 Комментариев

10:06 Глава государства наградил Ахметжана Есимова... 336 Просмотров 0 Комментариев

09:55 Погода без осадков ожидает сегодня казахстанцев... 176 Просмотров 0 Комментариев

09:52 Премия в размере оклада и "прокурорская гарантия". Шахтеры... 398 Просмотров 0 Комментариев

21:23 Суд обязал горняков в Шахтинске приостановить забастовку и... 318 Просмотров 0 Комментариев

19:03 Президент переименовал район в Акмолинской области... 416 Просмотров 0 Комментариев

18:57 Руководителя ОО "Шахтерская семья" доставили в УВД... 519 Просмотров 0 Комментариев

18:53 Порядка 100 человек поднялись на поверхность -... 287 Просмотров 0 Комментариев

18:19 О росте педофилии в Казахстане заявила Загипа Балиева... 253 Просмотров 0 Комментариев

17:56 Повышение пенсионного возраста касается не всех... 616 Просмотров 0 Комментариев

17:38 "ТЕК ҚАЗАҚТАР АРАҚ ІШКЕННЕН КЕЙІН БАТА БЕРЕДІ"... 288 Просмотров 0 Комментариев

17:19 Видеозапись избиения подозреваемого при задержании... 394 Просмотров 0 Комментариев

17:04 Номер очереди в детсад может и увеличиваться, - Сагадиев... 277 Просмотров 0 Комментариев

16:52 Все машины "скорой" будут окрашены в лимонный цвет с... 274 Просмотров 0 Комментариев

15:58 Авиакомпания SCAT заявила об угрозе срыва рейсов из-за... 244 Просмотров 0 Комментариев








Опрос


«    Декабрь 2017    »
ПнВтСрЧтПтСбВс
 123
45678910
11121314151617
18192021222324
25262728293031