23 апреля 2018 г.

Дежурный по стране

Заявитель ждёт звонка (сутки, двое, трое и тд), порой бывает не дожидается, после этого начинается поиск знакомого в...
Багдат Мусин, председатель Комитета по правовой статистике и специальным учетам Генеральной прокуратуры РК

Мы в соц сетях:

+7 705 308 0767 +7 705 308 0767



ЖҰМАБЕКТЕЙ ЕР ҚАЙДА!

ЖҰМАБЕКТЕЙ ЕР ҚАЙДА! Халқымыздың жадында мәңгі сақталып, тарихымызда есімдері алтын әріппен жазылып, артына өлмес мұра, өшпес із қалдырған ұлы ақтаңдақтарымыз аз емес. Әсіресе, Кеңес Одағының солақай саясаты кезінде езілген еліне ес болуға тырысып, бағыт-бағдар көрсеткен, «елім, жерім» десе, жанын беруге әзір жандардың алтын тарихымыздан алатын орындары ерекше. Сол қайталанбас тұлғалар болмаса, бүгінгі таңда азат күннің астында баянды да бақытты ғұмыр кешуіміздің өзі екіталай еді.

Ел басына күн туған сәтте, елім деп еңіреген ерлеріміздің, ерекше жаралған боздақтарымыздың арқасында бүгінгі қазақ елі өзінің бүтіндігін сақтап қалды. «Тарихты білмей, өткенді, қазіргі жағдайды білу, болашақты болжау қиын», - деп Шығыстың Аристотелі атанған Әбу Насыр Әл-Фараби айтқандай, өткенді бағаламай, тарихты терең білмей, ертеңгі күнге дайын болу мүмкін емес.

Мен халқының жанашырына, ұлт мақтанышына айналған сөнбес сәуле-Жұмабек Тәшенев туралы баяндағым келіп тұр. Жұмабек Тәшенев 1915 жылы наурыз айының 20-сыншы жұлдызында Ақмола облысының Аршалы ауданындағы Танакөл ауылында жарық дүние есігін айқара ашып, өмірге келген.

Балаларының айтуына қарағанда, Жұмабек Тәшенев Арғынның ішіндегі Қуандық руының Алтай тармағынан тараған. Жұмабек Ахметұлының ұлтжанды, қайратты, адал, жауапкершілігі мол азамат болып қалыптасуына әкесінің ықпалы зор болды.

Аршалы ауданының тумасы, Жұмабектің әкесі-Тәшен қарапайым шаруа адамы болса да, ауылдастарына сөзі өтімді, беделді адам болыпты. Ағайын-туыстары тұрған мекенін «Тәшен ауылы» деп атаған. Бала Жұмабек сонымен қатар «дала серісі» атанған әйгілі батыр Иманжүсіп Құтпанұлынан, Ақмоладағы мұсылман зиялыларының бірі, ағартушы ұстаз Ғаяз Абдулиннен үлгі-өнеге алып, есті кісілердің айтқан сөздерін бірден қағып алып, жадынан шығармайтын зерек, алғыр, қанағатшыл, отансүйгіш сияқты адмгершілік қасиеттерді бойына сіңіре отырып ер жетеді.

Ол 1929-1932 жылдары «Бабатай» колхозшы-шаруа мектебінде және Ақмолада мектепте оқыды. 1933-1934 жылдары-Ақмоладағы құрылыс техникумында екі жыл білім алады. Еңбек жолын 1934 құрылыс техникумын үздік аяқтаған соң, 4 ай Ақмола аудандық атқару комитетінің хатшысы болып қызмет етуден бастайды.

Уақыт өте келе Жұмабек Ахметұлы Тәшенев 1955-1960 жылдар аралығында, яғни 5 жыл көлемінде Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесі Төралқасының төрағасы ал, 1959-1961 жылдары Қазақ КСР министрлер Кеңесінің төрағасы қызметтерін атқарады.

Осы қызметтерінде атқарып жүргеніндегі үлкен елеулі ерлігінің бірі-сол кездегі Тың өлкесін яғни, Қазақстанның 5 облысын-Қостанай, Ақмола, Солтүстік Қазақстан, Павлодар, Көкшетау облыстарын РКФСР қосудан сақтап қалу болатын. Сол кездегі КОКП Орталық Комитетінің басшысы Никита Хрущев пен Қазақстанда Тың өлкелік Партия комитетінің бірінші хатшысы Т.Соколов Тың өлкесін тікелей Ресейге қарату, Ресейдің құрамына енгізу туралы ұсыныс жасайды. Олардың негізгі мақсаты-орыс ұлтының өкілдері басым тұратын жері шұрайлы, топырағы құнарлы, суы мол бес облыстан құралған Тың өлкесін түптің түбінде Ресейге қарату болатын.

Осы оқиғалардың бел ортасында жүрген Әди Шәріпов: «Сол мақсатқа жету үшін Н.Хрущев Тың өлкесін Ресейге бағындыру үшін, Саяси Бюроға қайта-қайта ұсыныс жасады. Республика басшылары түгелдей дерлік Тың өлкесін Ресейге беруге де, Орталыққа бағындыруға да еш қарсы болмады. Қарсы болған жалғыз адам-ұлтын сүйген нар тұлға Жұмабек Ахметұлы Тәшенев. Халқымыздың тамаша, шұрайлы жерін бір қатерден аман сақтап қалғанының куәсі болғанбыз», - деп жазды.

Жұмабек Тәшенев өзі Ақмола облысында туып-өсіп, ер жетті. Әке-шешесі, ата-бабалары да осы өлкенің тумалары болған. Жандары осы туған жерлерінде ғана жай тапқан. Бүкіл ата-бабасының моласы жатқан жерді қай қазақ бөгде елге беруге келісер еді? Міне, осыған байланысты Н.Хрущев Ресей құрамына қоспақ болған бес облыстың бірі-Жұмабек Ахметұлының кіндік қаны тамған жері Ақмола облысын және өзіне, еліне ыстық қалған төрт облысты Ресейге беруге жан-тәнімен үзілді-кесілді қарсы болады.

Көне Ғұн мемлекетінің іргетасын қалаушы Мөдеден дұшпандары өзінің сүйікті сәйгүлігі мен әйелін сұрағанда қарсылықсыз бергенде, енді жау мемлекет жерінің бір кішкентай бөлігін сұрағанда, ашу-ызаға булығып: «Жер-мемлекеттің негізі! Оны қалай бермекпін?» - деп, қол бастап, жауға қарсы соғысқа аттанады.

Академик Б. Ермұқанов «Сіз бізге қарсы емессіз, сіз өз күйіңізді күйттейсіз» деген мақаласында осы мысалды айта отырып, ол былай дейді: «Никита Хрущев Қазақстанның бес облысы (Қостанай, Солтүстік Қазақстан, Көкшетау, Ақмола, Павлодар) кірген Тың өлкесі деп аталатын құрылым арқылы өлкені тікелей орталыққа бағындырып, іс жүзінде қазақ жерін күштеп бөлшектеуге жанталаса ұмтылған кезде республиканың аумақтық тұтастығына айтарлықтай қатер төнген еді. Бағымызға қарай, осы сәтте Хрущевтің буынсыз жерге пышақ салған ұсынысына өжет басшы — Қазақ КСР Министрлер Кеңесінің Төрағасы Ж. Тәшенев батыл қарсы шықты».

Әрине, 1937-1938 жылдары жазықсыздан жазықсыз «халық жауы» атанып, репрессияға ұшыраған қазақ зиялыларынан кейін Кеңес Одағына қарсы шығуын асқан ерлігі деп білемін. Бұл батыл қадамды жасау екінің бірінің қолынан келе бермейді және бұл ісі жауапкершілікті, жүректілікті, орасан зор жігерлікті қажет етеді.

Тарихи деректерге қарағанда Қазақстанның 5 облысының РКФСР құрамына енгізілмекші екенін естіген Қазақ КСР Министрлер Кеңесінің төрағасы Ж.Тәшенов 1960 жылы күзде «Тың өлкесінің» орталығы болған Целиноград қаласына шұғыл түрде ұшып келіп, республикалық Жоспарлау комитетіне келесі жылдың бюджетіне қажет мәліметтерді әдейі бермей бассыздық жасағаны үшін Т.Соколовты қызметінен алып 24 сағаттың ішінде Қазақстаннан қуып жіберетінін және «Тың өлкесі» ешқашан Ресейге берілмейтінін қадап тұрып айтады.

Одан кейін Алматыда Үкімет мәжілісінде келесі жылдың халық шаруашылық жоспары қаралып жатқанда мінбеге көтерілген Тың өлкелік атқару комитетінің төрағасының бірінші орынбасары А.И.Козлов: «Жұмабек Ахметұлы! Біз сіздерден ештеңе сұрамаймыз, тек Мәскеудің бергеніне тимесеңіздер болғаны», - деп қыр көрсетеді.

Мұндай жүгенсіздікке төзбеген Ж.Тәшенов оны тоқтатып қойып: «Тың өлкесі Қазақстанның құрамында, ал Қазақстанды оның Орталық партия комитеті мен Үкіметі басқарады. Сіз сол партияның мүшесісіз. Мынадай қыңыр мінезбен істі қоймайтын болсаңыз партиядан шығарып орныңыздан аламыз. Сонан кейін баратын жеріңізге барып арызыңызды айта беріңіз», - деп қадап айтады.

Н.Хрущевтің қырына ілігіп қызметінен төмендетіліп Мәскеуден Қазақстанға жіберілген А.Козлов зәресі ұшып сол жерде кешірім сұрайды. Осылай Ж.Тәшенов Мәскеудің жіберген кеудемсоқ адамдарын тәубесіне келтіріп Қазақстаннның бес облысының берілмейтінін ашық мәлімдейді.

Келесі күні кешкі сағат он кезінде Ж.Тәшеневтің бөлмесіне Д.А.Қонаев телефон шалып, Н.С. Хрущевтің екеуін шақырып жатқанын айтты. Сөзін бастағаннан-ақ: «Соңғы кезде Саяси Бюро мәжілісінде Қазақстанның саяси-экономикалық мәселелері сөз болғанда, бұл республиканың алға дамуына кедергі келтіріп отырған түрлі себептер бар екендігі айтылып отырады. Солардың ең бастысы – республиканы басқарып отырған кадрлардың қазіргі талапқа сай келмей отырғандығы және өзге республикаларға қарағанда жер аумағының өте кеңдігі, ал өндіріс салаларының өте көптігі.

Ал енді осы жағдайларды ескере келіп Саяси Бюродағы келісім бойынша осы кедергіні тез арада шешпейінше республика алға жылжи алмайды. Кадр мәселесін кейінірек қарауға тиіспіз, қазір кезектегі және жедел шешетін мәселе – ол республиканың жер көлемі жайында болып отыр. Жолдас Қонаевпен және облыс басшыларымен пікір алысқанбыз. Бұл пікірімізді олар негізінен қолдады. Жұмабек Ахметович, енді сіздің пікіріңізді білгім келіп шақырып отырмын» - деді.

Сонда ұлт жанашыры: «Никита Сергеевич, мен бұл мәселенің шешілуі былай тұрсын, тіпті күн тәртібіне қойылуының өзіне қарсымын» - деген екен. Сәлден кейін Н.Хрущев: «Саяси Бюроның келісіміне қарсы шығатын сен өзің кімсің, біз саған сенім білдіріп, республиканың үкімет басшысына дейін көтердік, ал сенің айтып отырғаның мынау. Бұл мәселені сендерсіз–ақ шешеміз. Кеңес елі бір мемлекет, қай жерді қай республиканың меншігіне беру КСРО Жоғарғы Кеңесінің еркі. Бұл жай пікір алысу еді», - деді.

«Шешінген судан тайынбас», - дегендей, сол сәтте Ж.Тәшенев: «Никита Сергеевич, егер Жоғарғы Кеңес әр республиканың жерлерін жергілікті органдарынсыз шеше беретін болса, КСРО-ның және ұлт республикаларының Конституциясын жою керек қой. Ал ол Конституциялардың баптарында әр ұлт республикасы өзінің тарихи жеріне, ондағы байлығына өз меншігім деп пайдалануға құқы бар. Оны өзгертуге ешкімнің, ешбір органның құқы жоқ. Егер бұл заңдармен санаспайтын жағдай туса, онда біз халықаралық заңды мекемелерге дейін шағым беруден тайынбаймыз, ондай құқығымыз бар», - деп елдің біртұтастығын сақтап қалу жолында ерлік көрсетеді.

Осындай парызын өтеген перзентіміз, жоғары қызметте билікте отырғандардың оны қызметінен төмендетуі мүмкін екендігін біле отырып, шыбын жанын шүберекке түйген, қара басының қамын емес, ұлт болашағын, ұлт мүддесін ойлаған, жүз ойланып, мың толғанған дара да дана, алып әрі қайталанбас тұлға Жұмабек Ахметұлының арқасында қазақ халқы ұлан-байтақ дархан даласының бүтіндігін сақтап қалды.

Сол ерлігі болмаса, біз бүгінгі таңда мына әсем, көркем, таңғажайып елордамыз-Астанада өмір сүруіміздің өзі мүмкін емес еді. Қазіргі таңда емін-еркін, тыныш ғұмыр кешуіміз сол XX ғасырда Кеңес Одағының солақай саясатының құрбаны болған, қазақ халқының қайсар ұлы Жұмабек Тәшеневтің арқасы емес пе?!
«Ер туып, жоқ елді бар қыла алмайды,
Ел болса, ер туғызбай тұра алмайды,
Тұсында әр заманның бір сұрқылтпай,

Ұқсаңдар ата сөзі жай қалмайды»-деп атақты Монтай би айтқандай, ел болған соң, сол елдің өзі мақтан тұтар ері болары хақ. Сондай елім деп еңіреген ерлеріміздің бірі-Жұмабек Ахметұлы Тәшенев болған еді. Жұмабек Тәшенев айтқанынан қайтпайтын, екі сөйлемейтін тік мінезді адам болған. Оның от шашқан көздеріне ешбір жан тік қарай алмайтын.

Алайда, Жұмабек Ахметұлымен жақын араласқан адам оның ашық жарқын, жүрегі кең, жайдары жан екенін түсіне біледі. Қорыта айтқанда, халық перзенті Жұмабек-отансүйгіш, қайратты, батыл, өжет, жігерлі ақтаңдақтарымыздың бірі, бірегейі. Ол аумалы-төкпелі аласапыран заманда еліне елеулі, халқына қалаулы ер бола білді.

«Ғалымның хаты өлмейді, Жақсының аты өлмейді»,-демекші, есіл еріміз Жұмабек Ахметұлы Тәшенев есімі тарихымызда мәңгі сақталмақ. Себебі, оның есімі ұрпаққа ұлағат. Әрбір қазақ баласы намысшыл, ұлтшыл, отансүйгіш болуды XX ғасырдың жарқын жұлдызы Жұмабектен үйреніп, содан үлгі-өнеге алады.

Мен елінің сүйіспеншілігіне бөленген Жұмабек Тәшеневтің есімі, оның баға жетпес ерлігі, өзінен артықтарды күндемей, төмендерді кемсітпейтін өр мінезі, қиындық пен қасіретке толы өмірлік жолы қазақ елінің тарихында лайықты орын алатындығына күмәнсіз сенемін. Осындай ел ардақтысына айналған, ұлттық мүддені қорғаған арыстарымыздың есімдері ел есінен өшпей, жыл өткен сайын жаңғыра берсін!

Дереккөз:akkol.akmoedu.kz
Просмотров материала: 2 451

Поделиться материалом


19:28 Даниал Ахметов является первым акимом области, который... 367 Просмотров

13:40 Көптің көзінше сүйіскен алматылық қыздардың үстінен... 2 165 Просмотров

13:34 Оползень близ Кольсая: в Сети появилось видео... 517 Просмотров

13:00 Сын Кыдырали Болманова стал одним из самых умных школьников... 392 Просмотров

12:32 Ақтөбеде екі жігіт 3 жыл бойы жас баланы зорлап келген... 10 385 Просмотров

12:19 Полковника приняли за президента Казахстана на границе с... 601 Просмотров

11:23 В Актобе три года подростка насиловали и вымогали деньги... 382 Просмотров

11:05 Ерке Есмахан - 5 мың доллар: әншілердің тойдан табатын... 3 043 Просмотров

10:04 Қостанайда оқушы қыз сифилис жұқтырып алған... 1 732 Просмотров

09:34 Погода на субботу: осадки и туман, на юге возможен град... 288 Просмотров

18:24 Алматы облысында халықты алдап, ақша жымқырған имам сотталды... 1 287 Просмотров

18:16 Шымкентте 15 жасар қыз жоғалып кетті... 763 Просмотров

18:12 Майя Манеза ресми түрде Олимпиада алтынынан айрылды... 2 519 Просмотров

17:35 Мы в Генпрокуратуре должны видеть, кто удаляет штрафы -... 517 Просмотров

17:31 Арестован водитель автобуса, сбивший насмерть девушку в... 263 Просмотров

17:22 Не пугайтесь звонков с Комитета, - Багдат Мусин... 441 Просмотров

16:49 Жакып Асанов сравнил сложный язык судей с мошенничеством... 374 Просмотров

16:39 Деньги на ремонт школ выделяются, нет необходимости... 331 Просмотров

16:28 Ақтөбе облысында хиджап киетін 33 оқушы ғана қалды -... 903 Просмотров

15:35 "91" тобының фанаттары дәстүрлі өнер ХХ ғасырда қалып... 986 Просмотров

15:35 МИК РК обяжет казахстанцев проходить авторизацию для... 277 Просмотров

15:24 Мясо оказалось самым ввозимым товаром из США в Казахстан... 440 Просмотров

14:19 Сал ауруына ұшыраған дімкәс әйел үш күннен бері далада отыр... 726 Просмотров

14:02 Алты жасар баласының көзінше әйелін бауыздап өлтірген... 1 485 Просмотров

13:57 Астаналық оқушы ұстаздардың қателігінен екінші жыл... 2 085 Просмотров

13:29 "Объем работы будет нереален" - Азамат Сарсенбаев о ... 262 Просмотров

13:07 Джохар Утебеков разобрал видео смертельного наезда автобуса... 716 Просмотров

12:15 Мать выпавшей из окна МГИМО казахстанки обратилась к... 359 Просмотров

12:02 "Шешеден гөрі көше көбірек тәрбиелеген" - Танымал журналист... 5 046 Просмотров

11:54 Здание департамента юстиции оцеплено в Алматы... 331 Просмотров

11:48 Ақтауда 37 жыл бұрын жерленген марқұмның зиратына басқа... 1 938 Просмотров

11:42 "Сен кімсің?" - Әбдіжаппар Әлқожа өзін өзбек деп қауесет... 1 960 Просмотров

11:13 Стоянка перед КЦДС "Атакент" в Алматы ликвидирована и... 199 Просмотров

10:48 Жазушы Сапабек Әсіпұлы дүниеден өтті... 153 Просмотров

10:39 Новая брусчатка провалилась на улице Лермонтова в Костанае... 177 Просмотров

10:30 На деньги и имущество Алма-ТВ наложен арест... 380 Просмотров

10:14 Штраф в 24 миллиона тенге. Осужден экс-чиновник Минсельхоза... 191 Просмотров

10:01 Бала-шағасымен Сириядағы соғысқа кетіп бара жатқан 71... 1 505 Просмотров

09:47 Астанада үй салуға жер беріліп жатқан жоқ - әкімдік... 209 Просмотров

09:39 Осадки и туман сохраняются на большей части Казахстана... 217 Просмотров





Опрос


«    Апрель 2018    »
ПнВтСрЧтПтСбВс
 1
2345678
9101112131415
16171819202122
23242526272829
30