1 июля 2022 г.

Мы в соц сетях:



15 сәуір – "Қозы Көрпеш – Баян Сұлу" күні

15 апрель 2022, 9:57
15 сәуір – "Қозы Көрпеш – Баян Сұлу" күні

Фото: "Астана Балет"
15 сәуірде елімізде ғашықтар күні тойланады. Бұл ресми мереке болмағанымен, жастар арасында кейінгі жылдары кең танылған. Мереке қазақ лиро-эпостық жырының кейіпкері Қозы Көрпеш пен Баян Сұлудың құрметіне арналған. Бұл күн 2011 жылдан бері халықаралық Валентин күніне балама ретінде тойланады.

Қозы Көрпеш пен Баян Сұлудың махаббаты

"Қозы Көрпеш – Баян Сұлу" дастаны қазақ халқының ең көне, ел арасында көп тараған жырдың бірі саналады. "Қозы Көрпеш – Баян Сұлу" жыры тек қазақ арасында ғана емес, Совет одағының көптеген халқында да мол тараған. Жырдың бір нұсқасында Қарабай мен Сарыбай аңға шығады. Екеуі құда боламыз деп келіседі.

Кейіннен Қозы жетім қалып, жалқы өсіп, кейін ғана Баян атты қалыңдығының бар екенін біледі. Оны іздеп шыққан сапарында көп қиындықты жеңіп, ақыры қайын жұртына барады. Қозы Сарыбайдың еліне келген соң біраз уақыт тазша болып жүреді. Баянмен кездесіп, оған оңашада өзінің кім екенін білдіреді. Екеуі көңіл қосып табысады. Бірақ олардың сырын Қодар біліп қойып, қайтсе де Қозыдан құтылудың жолын іздейді.

Арықы қапылыста оны оққа ұшырады. Қозы Көрпештің кегін қуған Баян сұлу Қодарды айламен өлтіреді, ғашық жарының моласына келіп өзін-өзі қанжармен жарып өледі. Кейіннен қос ғашықтық махаббатына дәлел ретінде күмбез қойылған.


Қозы-Көрпеш пен Баян-Сұлу мазары
© Sputnik / Анатолий Устиненко

Мазар Шығыс Қазақстан облысы Аягөз ауданы Таңсық теміржол бекетінен 10 шақырымдай жерде, Аягөз өзенінің бойында орналасқан. Биіктігі – 12 метрге жуық. Қабырғасы гранит қалақ тас пен сабан аралас балшықтан қаланған. Есігі күншығысқа қарап тұр. Ескерткіштің тұрғызылған уақыты туралы әртүрлі пікір бар.

Бір зерттеушілер V-X ғасырда көтерілген десе, енді бірі X-XI ғасырда орнатылғандығы туралы айтады. Радловтың дерегі бойынша, Қозы Көрпеш – Баян Сұлу аңызы бойынша оны тұрғызуға Сарыбайдың інісі Тайлақ би Тобыл өзені бойынан Аягөге төрт сан қол кісі жіберіп, ас бергізіп, ат шаптырып, той жасайды.

Қозы Көрпеш – Баян Сұлудың күмбезін берік етіп тұрғызып, екеуінің кескін-келбетін тасқа түсіреді. Әсіресе Баян сұлудың өң-ажарын әдемілеп келтіреді. Ал 1856 жылы Шоқан Ыстықкөлге саяхатқа бара жатып Қозы Көрпеш кешенін әдемілеп суретке салмақшы болады.
Ол туралы өзінің күнделік дәптерінде де былай деп жазған: "Мен Аягөзді сондай сүйемін, сондай қадірлеймін, оған сұлу Баянның алтын шашты Қозы Көрпешке ғашық болған аңызы әсер ететін болу керек, олардың махаббат жолындағы әрекеті осы өзеннің бойында өткен".

Қазақы махаббат күні

15 сәуірдің ғашықтар күні аталуы да біртіндеп белең алған. Оны 14 ақпан – Әулие Валентин күнін тойлауға қарсылықтан туған дата деп атауға әбден болады. Себебі әуелі қазақтардың да "Қыз Жібек", "Еңлік – Кебек" секілді дастандарындағы кейіпкерлердің махаббатын ғашықтық символына айналуы керек екені айтылды.

Кейінгі жылдары көпшілік бұл мерекені арнайы тойлайтын болды. Жалпы алғанда бұл дата ешқандай құжатта көрсетілмегеніне қарамастан, ел арасында жақсы таралып жатыр. Ал Қозы менен Баянның махаббатын дәл 15 сәуірге "бекіту" де ешқандай тарихи дерекке сүйенбеген.
Ал шынтуайтына келгенде махаббат та, ғашықтық та бір күнмен шектелмейді, сезім шексіздіктен тұрады. Ал шексіздік есептелмейді.
Просмотров материала: 2 647

Поделиться материалом


19:08 Биыл елімізде 400 мыңнан астам бала 1-сыныпқа барады... 97 Просмотров

18:49 3 миллиона га сельхозземель в Алматинской области не... 84 Просмотров

18:47 Киік ату жұмысы кімге жүктеледі - комитет жауабы... 92 Просмотров

18:43 Расследование в отношении чиновников из Минкультуры... 81 Просмотров

18:35 Мәдениет министрлігінің лауазымды тұлғалары жемқорлық... 100 Просмотров

18:28 2 шілдеде Қазақстанда ауа райы қандай болады... 100 Просмотров

18:04 Газдың шекті көтерме бағасының өсуі тұтынушыларға әсер... 103 Просмотров

17:59 Ақсу электр станциясында бір жұмысшы қаза тапты... 128 Просмотров

17:54 Талдықорған қаласындағы мешітте ер адам имамды соққыға... 204 Просмотров

17:30 Өздерін полиция қызметкерлері деп таныстырып, алаяқтық... 140 Просмотров

17:25 Қаңтарда қаза тапқандардың тізімін ғана емес, неден... 211 Просмотров

17:12 Қазақстанда qurban2022.kz сайты іске қосылды... 139 Просмотров

17:09 Қаңтар оқиғасынан кейін ұсталып, азаптаудан өлген адам саны... 106 Просмотров

17:06 Оралда егде жастағы әйел автобустан валидатор ұрлап кеткен... 104 Просмотров

15:41 Обнародовать список погибших в январских событиях хотя бы... 92 Просмотров

15:19 LRT в Шымкенте: Решение ещё впереди - аким... 99 Просмотров

14:51 Токаев будет играть в Российской Суперлиге по футзалу... 101 Просмотров

14:38 На IVI и Кинопоиск стартовал детективный сериал «Спроси... 100 Просмотров

14:19 Тенге ослаб за июнь на 13,3%... 116 Просмотров

13:49 График работы ЦОНов изменили в Казахстане... 158 Просмотров

13:44 Рассылка о выплате в 72 тысячи тенге - фейк. НИКОМУ НЕ... 150 Просмотров

13:38 Необходимости масочного режима пока нет, – глава Минздрава... 160 Просмотров

12:53 «Бағаны өсірмеңіздер»: Бас мүфти Құрбан айт қарсаңында... 225 Просмотров

12:46 Теңге неге әлсіреп жатыр... 125 Просмотров

12:41 Алматыдағы саябақтардың бірінде оқушыны тоқ соқты: бала... 172 Просмотров

12:23 Тоқаев мүлік иелерінің бірлестігіне көшуді кейінге қалдыру... 180 Просмотров

12:08 40 градусқа дейін ыстық болады – шілде айына ауа райы... 271 Просмотров

12:06 Ввести школьный предмет «Букварь человечности» предложили в... 166 Просмотров

12:03 Қазақстанның бірде-бір елмен шиеленісті қарым-қа­ты­насы... 160 Просмотров

11:59 Ажар Ғиният маска режимі туралы: Ауруханалардың жүктелімі... 166 Просмотров

11:56 Науқастардың ішінде ревакцинация уақыты өтіп кеткендер көп... 158 Просмотров

11:49 Число заболевших COVID-19 растет: 189 новых случаев... 161 Просмотров

11:28 Еліміздің қазба байлығынан түскен қаражат қайда жұмсалып... 156 Просмотров

11:25 Штраф в 6 миллионов тенге грозит выбросившим герб на свалку... 150 Просмотров

11:24 Павлодар облысында мал суғаратын көлді жалға беріп жіберген... 139 Просмотров

11:23 Сигареты подорожали с 1 июля в Казахстане... 144 Просмотров

11:18 Водителям в Казахстане можно будет ездить вообще без... 118 Просмотров

11:08 Алматы облысындағы жеке қоқыс полигонына қатысты дау... 131 Просмотров

10:57 «Болашақ» бағдарламасына ауыл квотасымен құжат тапсырса,... 128 Просмотров

10:36 Алматыда үшем дүниеге келді... 342 Просмотров





Опрос


«    Июль 2022    »
ПнВтСрЧтПтСбВс
 123
45678910
11121314151617
18192021222324
25262728293031